Karadeniz’de savaşın ticari deniz taşımacılığı üzerindeki güvenlik baskısı giderek artıyor. Son dört yılı kapsayan veriler, bölgede ticari gemilerin çatışmanın doğrudan hedeflerinden biri haline geldiğini ortaya koyarken, 24 Şubat 2022-26 Ağustos 2026 döneminde toplam 146 ticari geminin vurulduğu veya hasar gördüğü görülüyor.
Karadeniz, Kerç Boğazı ve Azak Denizi’ndeki gelişmeler incelendiğinde, ticari gemiler açısından risklerin yalnızca dolaylı etkilerle sınırlı kalmadığı dikkat çekiyor. Füze ve İHA saldırıları, doğrudan ateş açılması, mayın temasları ve silahlı durdurma olayları, bölgedeki ticari seferlerin güvenlik boyutunu önemli ölçüde değiştirmiş durumda.
Söz konusu dönemde kimliği belirlenebilen 121 geminin yanı sıra, isimleri tespit edilemeyen 25 gemi de bulunuyor. Böylece saldırı veya hasar gördüğü belirlenen gemilerin toplam sayısı 146’ya ulaşıyor.
2026’da risk zirve yaptı
Veriler içerisinde en dikkat çekici gelişme ise 2026 yılında yaşanan saldırıların yoğunluğu oldu. Yıl içerisinde 82 ticari geminin vurulması veya hasar görmesi, Karadeniz’de ticari denizcilik açısından güvenlik riskinin savaşın önceki dönemlerine kıyasla ciddi biçimde arttığını gösteriyor.
Gemilerin yüzde 64’ünün Rusya, yüzde 32’sinin ise Ukrayna tarafından vurulduğu görülürken, 5 geminin de mayınlar nedeniyle hasar aldığı kaydediliyor.
Saldırıların insani boyutu da dikkat çekici. Dört yılı aşkın dönemde meydana gelen olaylarda 37 gemiadamı ve liman çalışanı hayatını kaybederken, 48 kişi yaralandı.
Türk gemileri de risk altında
Karadeniz’deki saldırılardan Türk denizcilik sektörü de önemli ölçüde etkilendi. Vurulan veya hasar gören gemiler arasında 34 Türk sahipli veya Türk kontrollü gemi bulunurken, bunların 5’i Türk bayrağı taşıyordu.
Özellikle 2025’in son çeyreğinden itibaren artan saldırılar, Karadeniz’de faaliyet gösteren Türk armatörler açısından seyir planlamasını daha kritik hale getiriyor. Gemilerin rota ve liman seçimlerinden mürettebat güvenliğine, savaş rizikosundan P&I sigorta teminatlarına kadar birçok operasyonel başlık yeniden değerlendirilmek zorunda kalıyor.
Ortaya çıkan veriler, Karadeniz’de ticari gemilerin savaşın dolaylı ekonomik etkilerinin yanı sıra doğrudan saldırı ve güvenlik riskleriyle de karşı karşıya kaldığını gösteriyor. Artan saldırılar, bölgedeki deniz taşımacılığında seyir güvenliği, mürettebat emniyeti ve operasyonel planlamayı daha kritik hale getiriyor.
Türk Armatörler Birliği’nin (TAB) çalışması, 2022-2026 dönemindeki saldırı ve hasar olaylarına ilişkin kapsamlı bir veri ortaya koyarken, Türk sahipli ve Türk kontrollü gemilerin de önemli ölçüde risk altında olduğunu gösteriyor. Mevcut tablo, Karadeniz’de faaliyet gösteren armatörler açısından savaş rizikosu, sigorta maliyetleri ve operasyonel risklerin önümüzdeki dönemde de önemini koruyacağına işaret ediyor.
