Jeopolitik krizlerin petrol fiyatlarına etkisini sınırlamak için stratejik rezervlerini devreye sokan ABD'de stoklar kritik seviyeye geriledi. Stratejik Petrol Rezervi'ndeki (SPR) ham petrol miktarı 286,6 milyon varille 1982'den bu yana en düşük seviyesini görürken, uzmanlar rezervlerin erimesinin Washington'ın yeni krizlerdeki hareket alanını daralttığına dikkat çekiyor.
ABD, küresel petrol arzında yaşanan kesintilerin akaryakıt fiyatlarına etkisini azaltmak amacıyla Stratejik Petrol Rezervi'ni kullanmaya devam ediyor. Ancak fiyat artışlarını kısa vadede frenlemeyi amaçlayan bu politika, ülkenin enerji güvenliği açısından yeni bir tartışmayı beraberinde getiriyor.
6 ayda yüzde 30 eridi
ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerine göre, yılın başında 415,2 milyon varil seviyesinde bulunan stratejik rezervler, 28 Ağustos itibarıyla 286,6 milyon varile kadar geriledi.
Böylece ABD'nin stratejik petrol rezervi, İran savaşına girilen dönemdeki seviyesine kıyasla yaklaşık 6 ayda yüzde 30 küçüldü. Stoklar aynı zamanda 1982'den bu yana en düşük seviyesine indi.
İlk büyük düşüş Rusya-Ukrayna savaşında yaşandı
ABD'nin stratejik rezervlerindeki büyük gerileme Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ardından başladı. Şubat 2022'de yaklaşık 580 milyon varil olan rezervler, aynı yılın sonunda 372 milyon varile kadar düştü.
2023 sonunda 354,7 milyon varile gerileyen stoklar, yeniden doldurma çalışmalarıyla 2024 sonunda 393,6 milyon, 2025 sonunda ise 413,5 milyon varile yükseldi.
Ancak Orta Doğu'da yaşanan yeni çatışmalar bu toparlanmayı tersine çevirdi.
172 milyon varillik salıma onay
ABD ve İsrail ile İran arasında 28 Şubat'ta başlayan savaşın Hürmüz Boğazı'ndaki petrol akışını sekteye uğratmasının ardından Uluslararası Enerji Ajansı üyesi ülkeler rezervlerini devreye aldı.
Küresel piyasaya 400 milyon varil petrol sunulmasını öngören plan kapsamında ABD, SPR'den 172 milyon varillik salıma onay verdi.
Rezervler temmuz sonunda 304,8 milyon varile, 28 Ağustos'ta ise 286,6 milyon varile düştü.
1 aylık tampondan 2 haftaya
EIA verileri, rezervlerdeki düşüşün boyutunu bir başka açıdan da ortaya koyuyor. ABD'nin toplam petrol ürünü tüketimiyle karşılaştırıldığında, 2022'nin başında yaklaşık 1 aylık tüketime karşılık gelen stratejik stoklar bugün yaklaşık 2 haftalık tüketime denk geliyor.
Trump'ın gözü Venezuela petrolünde
Rezervlerdeki tarihi düşüşün ardından ABD Başkanı Donald Trump'ın Venezuela hamlesi dikkat çekti.
Trump, 30 Ağustos'ta Venezuela ile varılan petrol anlaşmasının ardından ülkenin petrolünü SPR'yi yeniden doldurmak amacıyla kullanacağını açıkladı.
Anlaşma kapsamında Washington'ın Venezuela'da 65 milyar varilden fazla kanıtlanmış rezerve sahip 17 petrol sahasında 100 yıllık imtiyaz elde ettiği ve üretimin yüzde 20'sini maliyet fiyatından satın alma hakkı kazandığı belirtildi.
"Bugünkü istikrarın bedelini gelecekte ödüyor"
Energy Intelligence Group Petrol Piyasaları Ekonomisti Julien Mathonniere, stratejik rezervlerin acil durumlar için oluşturulduğuna dikkat çekerek SPR'nin son yıllardaki arz şoklarının etkisini azaltmakta işlevini yerine getirdiğini söyledi.
Mathonniere, "SPR kullanımı amacına uygun şekilde işledi, daha sert fiyat artışlarının önüne geçerek bu şokların etkisini sınırladı. Ancak yalnızca zaman kazandırıyor ve bunun da bir sınırı var." dedi.
Uzman, rezervlerin giderek azalmasının yaratacağı riski ise "ABD bugün sağladığı istikrarın bedelini gelecekteki hareket alanını daraltarak ödüyor." sözleriyle değerlendirdi.
Venezuela kısa vadede çözüm olmayabilir
Mathonniere'ye göre Venezuela'nın dev petrol rezervlerine sahip olması, petrolün kısa sürede ABD'nin stratejik rezervlerine aktarılabileceği anlamına gelmiyor.
Günlük yaklaşık 1,2 milyon varil üretim yapan Venezuela'nın kapasitesini önemli ölçüde artırabilmesi için milyarlarca dolarlık yatırım ve kapsamlı altyapı çalışmalarına ihtiyaç duyuluyor.
