Avrupa Birliği, yeni Arktik stratejisinde petrol ve gaz arama faaliyetlerine yönelik tutumunu yumuşattı. Strateji taslağında, Arktik bölgesinde yeni petrol ve gaz sondajlarına yönelik bir moratoryum çağrısına yer verilmedi. Bu değişiklik, AB'nin 2021 yılında açıkladığı politikaya kıyasla önemli bir söylem değişikliğine işaret ediyor.
Bloomberg'in haberine göre söz konusu ifade, AB ile Norveç arasında uzun süredir tartışma konusu oluyordu. Norveç, AB'nin iklim gerekçeleriyle petrol ve gaz arama faaliyetlerine karşı tutumunu değiştirmesi için yoğun lobi faaliyetleri yürütüyordu.
Norveç, geçen yıl düzenlenen lisans ihalesinde Arktik bölgesinin bir parçası olan Barents Denizi'nde beş petrol ve gaz arama lisansı verdi. Ülke ayrıca 2026 yılında başvuruya açılmak üzere 38 blok belirledi. Norveç, geçen yıl AB'nin doğal gaz ithalatının yaklaşık üçte birini karşıladı. Bu miktarın küçük bir bölümü de söz konusu sahalardan sağlandı.
Petrol sektörü, AB'nin Norveç'in yeni Arktik sahalarından petrol ve gaz satın almama taahhüdünde bulunmasından endişe ediyordu. Yeni taslakta ise Birliğin yenilenebilir enerji kaynaklarına ve Arktik bölgesi dışında üretilen hidrokarbonlara öncelik vereceği belirtiliyor. Avrupa Komisyonu ayrıca, petrol ve gaz faaliyetlerinin Arktik ekosistemi için tehdit oluşturması durumunda bölgedeki kaynakların daha fazla geliştirilmesini veya bu kaynaklardan alım yapılmasını önlemeye yönelik uluslararası bir taahhüt oluşturmak için çalışacağını ifade ediyor.
AB, 2021 yılında ABD, Kanada ve Grönland'ın bazı bölgelerinde hidrokarbon aramalarına yönelik kısmi moratoryumları temel alarak, Arktik bölgeleri de dahil olmak üzere petrol, kömür ve gazın yer altında bırakılmasını taahhüt etmişti. Birlik ayrıca, Arktik bölgesinde veya bitişik bölgelerde yeni hidrokarbon rezervlerinin geliştirilmesine izin verilmemesini ve bu kaynakların üretilmeleri halinde satın alınmamasını öngören çok taraflı ve hukuken bağlayıcı bir yükümlülük oluşturmak için çalışacağını açıklamıştı.
Son taslak, AB'nin iklim hedefleri doğrultusunda kömür, petrol ve gazın Arktik bölgesi de dahil olmak üzere yer altında bırakılmasına yönelik genel taahhüdünü koruyor. Birlik, 1990 seviyelerine kıyasla 2040 yılına kadar net sera gazı emisyonlarını yüzde 90 azaltmayı hukuken bağlayıcı bir hedef olarak belirledi.
Halihazırda Barents Denizi'nde petrol ve gaz üretimi yapan ve yeni sahalarda arama faaliyetlerini sürdüren Norveç merkezli enerji şirketi Equinor ASA'nın bir sözcüsü, soruların Enerji Bakanlığına yöneltilmesini istedi. Bakanlık sözcüsü ise strateji açıklanmadan önce konu hakkında yorum yapmayı reddetti.
Çevre örgütleri ise yapılan değişikliklerin AB'nin genel tutumunda önemli bir geri adım anlamına gelmediğini savundu. Arktik'te Petrol Sondajına Yönelik Moratoryumu Koruma İttifakı'nın başında bulunan çevre ve AB politikaları uzmanı Paal Frisvold, yaptığı açıklamada, moratoryum ifadesinin metinden çıkarılmasının iklim konusundaki temel mesajı güçlendirdiğini belirterek, AB'nin fosil yakıtları yer altında bırakma konusunda kararlı olduğunu söyledi.
Taslak metin ayrıca, bilimsel bilgi eksiklikleri tatmin edici biçimde giderilene kadar AB'nin derin deniz madenciliğine karşı tutumunu koruyor. Norveç, 2024 yılında deniz tabanı madenciliğine onay vermiş ancak henüz bu kapsamda herhangi bir çalışma başlatmamıştı.
