Dünya genelinde petrol taşımacılığında navlun maliyetlerinin hızla yükselmesi, uzun mesafeli ham petrol ticaretini giderek daha maliyetli hale getiriyor. Özellikle süper tankerlerde yaşanan kapasite sıkıntısı, petrol akışlarının yönünü değiştirmeye başladı.
Houston’dan Asya’ya gerçekleştirilen ham petrol taşımacılığında navlun maliyeti varil başına yaklaşık 26 dolara ulaşırken, 2 milyon varillik bir yük için toplam taşıma maliyeti yaklaşık 52 milyon doları buluyor. Bu seviyeler, deniz taşımacılığının petrolün nihai maliyetindeki payını önemli ölçüde artırıyor.
Tanker bulunabilirliği kritik seviyede
Süper tankerlerin sınırlı olması, özellikle uzun mesafeli rotalarda gemi bulmayı zorlaştırıyor. Basra Körfezi ile Çin arasındaki ana VLCC rotasında, yaklaşık 2 milyon varil ham petrol taşıyan gemilerin günlük kazançları 1,2 milyon doların üzerine çıkmış durumda.
Yükselen navlunlar, uzak mesafelerden gelen petrolü rafineriler açısından daha az cazip hale getirirken, alıcıları kendilerine daha yakın kaynaklara yöneltiyor. Bu durum, küresel ham petrol ticaretindeki geleneksel rotaların yeniden şekillenmesine neden oluyor.
Daha küçük tankerler de devrede
Süper tankerlerdeki kapasite sıkışıklığı, daha küçük tanker segmentlerine de yansıyor. Asyalı rafineriler, ABD’den yapılan bazı petrol alımlarında VLCC'ler yerine 700 bin varil kapasiteli Aframax tankerlerini kullanmaya başladı.
Atlantik’ten yapılan bazı sevkiyatlarda ise tek bir VLCC yerine iki 1 milyon varil kapasiteli Suezmax tankerinin tercih edilmesi, tanker kapasitesindeki sıkışıklığın boyutunu ortaya koyuyor. Suezmax gemilerinin günlük kazançları da 300 bin doların üzerine çıkmış durumda.
Uzun mesafeli rotalar sorgulanıyor
Yüksek navlun maliyetleri, petrol ticaretindeki uzun mesafeli rotaların ekonomik açıdan yeniden değerlendirilmesine yol açıyor. ABD-Asya arasındaki petrol akışlarının gerilemesi ve alıcıların daha kısa mesafeli tedarik seçeneklerine yönelmesi bu değişimin önemli göstergeleri arasında bulunuyor.
Avrupa’da da benzer bir tablo görülürken, kısa mesafeli ham petrol yüklerine yönelik talep artıyor. Uzak pazarlara yapılan bazı petrol satışlarında ise yüksek taşıma maliyetleri nedeniyle yavaşlama yaşanıyor.
Tanker filosunun önemli bölümünün daha uzun rotalarda ve yüksek riskli bölgelerde kullanılması, gemilerin sefer sürelerini artırırken küresel arzın taşınmasında kullanılabilecek tanker kapasitesini de daraltıyor.
Petrol taşımacılığında navlunların ne kadar süre yüksek kalacağı, önümüzdeki dönemde ham petrol ticaretinin yönü açısından kritik önem taşıyor. Mevcut seviyelerin uzun süre devam etmesi halinde uzun mesafeli petrol taşımacılığının ekonomik dengelerinin daha da değişmesi bekleniyor.
