Denizcilik istihbarat şirketi TankerTrackers'a göre İran, yaklaşık iki yıl boyunca alıkoyduğu Marshall Adaları bayraklı, Yunanistan'a ait St. Nikolas petrol tankerini sessizce serbest bıraktı.
Bu serbest bırakma, İran ile Batılı ülkeler arasında uzun süredir devam eden ve kritik Orta Doğu darboğazlarından geçen gemiciliği periyodik olarak aksatan karşılıklı gemi ele geçirme olaylarının son halkasını oluşturuyor.
İran donanması ve İslam Devrim Muhafızları (IRGC) güçleri, St. Nikolas'ı ilk olarak Ocak 2024'te, Türkiye'ye giden Irak ham petrolünü taşırken Umman Körfezi'nden geçerken ele geçirdi. O zamanlar İranlı yetkililer, “mahkeme emri” uyarınca hareket ettiklerini iddia etseler de, bu ele geçirme eylemi, daha önceki ABD eylemlerine misilleme olarak görüldü.
Tankerin alıkonulması, ABD yetkililerinin Güney Çin Denizi'nde o zamanlar Suez Rajan olarak bilinen gemiyi el koyduğu Nisan 2023'e kadar uzanıyor. Bu operasyon, IRGC'ye ait 980.000 varilden fazla İran ham petrolünü hedef almıştı. Gemi daha sonra ABD sularına getirildi ve petrol boşaltılana kadar iki buçuk aydan fazla bir süre Teksas kıyılarında bekledi.
ABD Adalet Bakanlığı daha sonra, geminin bareboat kiralayıcısı Suez Rajan Limited'in İran'a yönelik yaptırımları ihlal etmek için komplo kurmaktan suçlu bulunduktan sonra geminin ele geçirildiğini açıkladı. Ertelenmiş kovuşturma anlaşmasının bir parçası olarak, Yunanistan merkezli Empire Navigation, İran petrolünü fiziksel olarak ele geçirmek üzere ABD'ye taşımayı ve seyahat masraflarını karşılamayı kabul etti.
İran'ın tepkisi hızlı ve kalıcı oldu. Suez Rajan'ın el konulmasından hemen sonra İran, Hürmüz Boğazı yakınlarında Advantage Sweet ve Niovi adlı iki tankeri ele geçirerek misilleme yaptı. İran, Niovi'yi halen elinde tutuyor. Advantage Sweet, ABD'li petrol devi Chevron için kargo taşıyordu, ancak İran'ın Niovi'yi alıkoyma gerekçesi netleşmedi.
Bu olay, 2022'de Yunanistan'ın ABD adına İran tankeri Pegas'ı el koyması ve bunun üzerine İran güçlerinin bir ay sonra iki Yunan tankerini ele geçirmesinin bir yansımasıdır. ABD'nin yükün bir kısmına el koymasının ardından, Yunanistan Yüksek Mahkemesi nihayetinde petrolün İran'a iade edilmesi gerektiğine karar verdi.
Hürmüz Boğazı ve Umman Körfezi, tüm petrol ticaretinin beşte birinin geçtiği önemli bir su yolu oluşturuyor. Bölge, 2018'de ABD'nin İran nükleer anlaşmasından çekilmesinin ardından İran'ın bir dizi gemi ele geçirme ve saldırı başlatmasıyla 2019'dan bu yana giderek daha gergin hale geldi.
2023 yılının nisan ayında Suez Rajan gemisinin ele geçirilmesinin ardından, dünyanın en büyük gemi sahibi ülkesi olan Yunanistan, olası misillemeleri önlemek için gemi sahiplerine İran sularına yakın seyretmemeleri konusunda uyarıda bulundu.
Kaynak: gcaptain.com
