Dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip ülkesi Venezuela’ya ABD’nin düzenlediği saldırı, akıllarda petrol piyasalarının geleceğiyle ilgili sorular doğurdu. Küresel piyasa analistleri, kısa ve uzun vadede petrol fiyatlarının geleceğine dair öngörülerini sıraladı.
Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşinin dün düzenlenen operasyonla gözaltına alınıp ABD’ye getirilmesinin ardından gözler Başkan Trump’ın Florida’da bulunan yazlık konutunda düzenlediği basın toplantısına çevrilmişti.
Trump’ın yaptığı açıklamada, en dikkat çeken başlıklardan biri petrol oldu. ABD Başkanı, ülkesinin, Venezuela’nın devasa petrol rezervlerinin kontrolünü üstleneceğini ve Amerikan şirketlerini ülkenin harap olmuş petrol endüstrisini yenilemek için milyarlarca dolarlık yatırım yapmaya davet edeceğini söyledi.
“Dünyanın en büyük petrol şirketleri olan ABD’nin petrol devlerini devreye sokacağız, milyarlarca dolar harcayacağız, ciddi şekilde bozulmuş altyapıyı, petrol altyapısını onaracağız” diyen Trump, Venezuela’nın yönetiminin de şimdilik ABD’de olacağını söyledi.
Dünya petrol rezervinin beşte biri Venezuela’da
Venezuela dünyanın en büyük petrol rezervine sahip ülkesi. ABD Enerji Enformasyon İdaresi’ne (EIA) göre ülkede, dünya rezervlerinin yaklaşık beşte biri olan 303 milyar varil değerinde ham petrol bulunuyor. Dolayısıyla ABD’nin operasyonunun petrol fiyatlarını etkilemesi söz konusu olabilir.
Petrol piyasalarında hafta sonu işlem gerçekleşmediğinden, kısa vadede fiyatlarda nasıl bir değişiklik olacağını tahmin etmek güç.
Uzun vadede ise Trump’ın bahsettiği yeniden yapılanmanın gerçekleşmesi, Venezuela’yı çok daha büyük bir petrol tedarikçisi haline getirebilir, Batılı petrol şirketleri için fırsatlar yaratabilir ve yeni bir üretim kaynağı olarak hizmet edebilir. Bununla birlikte küresel piyasada fiyatların düşmesi, bazı ABD şirketlerini petrol üretiminden caydırma etkisi de yaratabilir.
Öte yandan uluslararası erişim kısa süre içinde yeniden sağlansa bile, Venezuela’nın petrol üretimini tamamen eski haline getirmek yıllar sürebilir ve inanılmaz bir maliyet gerektirebilir. Venezuela’nın devlet petrol ve doğal gaz şirketi PDVSA, boru hatlarının 50 yıldır yenilenmediğini ve altyapıyı en yüksek üretim seviyelerine geri döndürmek için 58 milyar dolarlık bir maliyet gerekeceğini söylüyor.
Price Futures Group’un kıdemli piyasa analisti Phil Flynn, CNN International’a yaptığı açıklamada, “Bu yaşananlar, petrol için tarihi bir olay olma potansiyeline sahip” dedi.
Üretim rezervlere kıyasla çok sınırlı
Venezuela, dünyadaki en büyük kanıtlanmış petrol rezervine sahip olmakla birlikte ülkede üretim oldukça sınırlı.
Venezuela günde sadece yaklaşık 1 milyon varil petrol üretiyor. Bu da küresel ham petrol üretiminin yaklaşık yüzde 0,8’ine karşılık geliyor. Günlük üretim, Maduro 2013’te iktidara gelmeden önce 2 milyon varil, sosyalist rejim doğal kaynakları ulusallaştırmadan önce ise 3,5 milyon varil civarındaydı.
EIA’ya göre, Venezuela hükümetine uygulanan uluslararası yaptırımlar ve derin ekonomik kriz, ülkenin petrol endüstrisinin gerilemesinde rol oynadı, ancak yatırım ve bakım eksikliği de aynı şekilde etkili oldu. Venezuela’nın enerji altyapısı bozulurken petrol üretim kapasitesi de yıllar içinde büyük ölçüde azaldı.
Bir başka deyişle Venezuela’nın halihazırda ürettiği petrol miktarı, büyük bir fark yaratacak seviyede değil. Flynn, “Psikolojik etkiyle biraz yükseliş görülebilir, ancak Venezuela’nın petrolü, küresel üreticilerin bir araya gelmesiyle kolayca ikame edilebilir” diye konuştu.
“Dönüm noktası olabilir”
Dizel, fabrika yakıtı gibi ürünlerin imalatında kullanılan ve “ağır ve ekşi” olarak tanımlanan Venezuela ham petrolü benzin dışında kullanım alanı olmayan “tatlı” ABD petrolünden farklı olduğu için işlemek için özel ekipmanlar gerektiriyor.
Ancak Flynn bunun bir sorun teşkil etmeyeceğini, çoğu ABD rafinerisinin Venezuela’nın ağır petrolünü işleyebilecek şekilde için inşa edildiğini ve rafinerilerin Venezuela petrolünü Amerikan petrolüne kıyasla daha verimli kullanabileceklerini söyledi.
Flynn, “Süreç gerçekten sorunsuz devam ederse ve ABD şirketlerinin Venezuela petrol endüstrisini yeniden inşa etmelerine izin verilirse, bu durum küresel petrol piyasası için bir dönüm noktası olabilir” dedi.
Uzmanlar olası fiyatları değerlendirdi
Ancak yine de ABD’nin Venezuela’ya müdahalesinin enerji fiyatlarını nasıl etkileyeceğine dair kesin bir şey söylemek zor.
Washington, DC merkezli danışmanlık firması Rapidan Energy Group’un başkanı Bob McNally, CNN International’a yaptığı açıklamada, fiyatlar üzerindeki etkinin ılımlı olacağını düşündüğünü, Venezuela’da bir sosyal kargaşa yaşanmadığı müddetçe büyük bir etki beklemediğini söyledi.
McNally, “O noktada ABD yanlısı bir Venezuela’nın üretimini ne kadar hızlı artırabileceği sorusu gündeme geliyor. Bu bir tahmin oyunu olacak. Algı, gerçekliğin önüne geçebilir. İnsanlar, Venezuela’nın gerçekte yapabileceğinden daha hızlı petrol üretimini artırabileceğini varsayacaklar. Venezuela çok önemli olabilir, ancak bu durum 5 ila 10 yıl içinde gerçekleşmeyecek” dedi.
RBC Capital Markets’ın küresel emtia stratejisi başkanı Helima Croft’a göre ise fiyatlar Trump’ın Venezuela’nın petrol sektöründe geri dönüşü gerçekleştirip gerçekleştiremeyeceğine bağlı olacak.
Croft, “Her şey Venezuela’nın ABD’nin girişimlerine karşı çıkıp çıkmayacağına bağlı. Başkan Trump, ABD şirketlerinin petrol sektörünün canlanmasını sağlamak için gerekli yatırımları yapacağını işaret etti ama bence ‘Görev tamamlandı’ diyebilmek için çok daha fazla detaya ihtiyacımız var” dedi.
