Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kesintilerin üzerinden altı ay geçerken, petrol ve bunker piyasalarındaki dalgalanma sürüyor. Brent petrolün varil fiyatı önce 100, ardından 118 dolar seviyesini aşarken, bunker fiyatlarındaki artışın her liman ve yakıt türünde aynı ölçüde gerçekleşmediği görüldü.
Veson Nautical Kıdemli Ticaret Analitiği Yöneticisi Charlotte Cook tarafından kaleme alınan değerlendirmede; Fujairah, Singapur, Rotterdam ve Houston’daki bunker fiyatlarının kriz süresince farklı yönlerde hareket ettiği belirtildi.
Veson Nautical’ın veri bilimi modellemesiyle geliştirilen Bunker Insights platformu, dünya genelinde 1.300’den fazla limanda günlük bunker fiyat tahminleri sunuyor. Platformda HFO, LFO ve MDO olmak üzere üç ana yakıt türüne ilişkin veriler sürekli olarak test edilerek güncelleniyor.
Bunker fiyatları mart ayında sıçradı
Verilere göre üç yakıt türünde de mart ayında sert bir yükseliş yaşandı. Fiyatlar nisan ayında dalgalı bir zirveye ulaşırken, temmuz ayına kadar kısmen geriledi ve ağustos ayında yeniden yükselişe geçti.
Ancak artışın büyüklüğü yakıt türüne göre önemli ölçüde değişti.
HFO fiyatları ocak ve şubat aylarında ton başına 350–380 dolar seviyesindeyken, nisan ve mayıs aylarında yaklaşık 630–670 dolara yükseldi. Böylece HFO’nun fiyatı, ocak ayındaki seviyesine göre mayıs ayında yaklaşık yüzde 91 arttı. Fiyat temmuzda 508 dolara gerilerken, ağustosta yeniden 549 dolara çıktı.
LFO fiyatları çatışma öncesinde ton başına yaklaşık 436–490 dolar aralığında bulunuyordu. Nisan ayında yaklaşık 812 dolara ulaşan LFO’da artış yüzde 86’yı buldu. Üst tahminlerin ise ton başına 1.020 dolara kadar yükseldiği kaydedildi. Yaz aylarında fiyatlar 675–790 dolar aralığında dengelendi.
En sert yükseliş ise MDO’da görüldü. Kriz öncesinde ton başına 650–710 dolar seviyesinde bulunan MDO, nisan ayında yaklaşık 1.500 dolara çıktı. Böylece fiyat artışı yüzde 127’ye ulaşırken, üst tahminler 1.790 dolara yaklaştı. MDO fiyatları haziran-ağustos döneminde 1.070–1.270 dolar aralığına geriledi.
Fujairah daha pahalı bir ikmal merkezine dönüştü
Dört büyük bunker merkezinin ortalama fiyatları genel eğilimi ortaya koysa da liman bazındaki veriler daha farklı bir tabloya işaret ediyor.
Hürmüz Boğazı’nın girişine yakın konumda bulunan Fujairah, yaşanan kesintiler sırasında üç yakıt türünde de en pahalı büyük bunker merkezlerinden biri hâline geldi. Bu durum, jeopolitik risklerin yalnızca ham petrol fiyatlarını değil, yakıt ikmal limanları arasındaki maliyet farklarını da doğrudan etkilediğini gösterdi.
Veson Nautical’a göre bunker tedarikinde yalnızca genel piyasa göstergelerine bakılması, limanlar arasındaki fiyat ve risk farklılıklarının gözden kaçmasına neden olabiliyor.
Belirsizlik aralığı dört kat genişledi
Piyasadaki sert dalgalanma, fiyat tahminlerinin belirsizlik aralığına da yansıdı. LFO için ocak ve şubat aylarında tahmin edilen fiyatın yüzde 8–10’u seviyesinde bulunan belirsizlik aralığı, nisan ayında yüzde 34’e kadar yükseldi. Piyasanın kısmen istikrar kazanmasıyla bu oran yeniden yüzde 10–11 seviyesine geriledi.
Rotterdam’daki günlük LFO verileri de en yüksek belirsizliğin, fiyatların zirve yaptığı nisan ayında yaşandığını ortaya koydu.
Dar tahmin aralıkları, açıklanan fiyatların bunker pazarlıklarında daha güvenilir bir referans olarak kullanılabileceğine işaret ediyor. Genişleyen aralıklar ise tedarik ekipleri açısından ek fiyat tekliflerinin alınması, alternatif limanların değerlendirilmesi ve bütçeye daha yüksek risk payı eklenmesi gerektiği anlamına geliyor.
Fiyatlardaki düşüş krizin sona erdiği anlamına gelmiyor
Veson Nautical’ın değerlendirmesinde bunker tedarik planlaması açısından üç temel noktaya dikkat çekildi.
İlk olarak, Fujairah, Singapur, Rotterdam ve Houston’ın kriz karşısında aynı yönde hareket etmediği ve bu nedenle bunker ikmal limanı seçiminin dalgalı piyasalarda daha kritik hâle geldiği belirtildi.
İkinci olarak, fiyatların nisan ve mayıs aylarındaki zirvelerden gerilemesinin piyasanın normale döndüğü anlamına gelmediği vurgulandı. Üç yakıt türünde de ağustos ayında yeniden yükseliş görülmesi, geçici fiyat düşüşlerinin satın alma kararlarında yanıltıcı olabileceğini ortaya koydu.
Üçüncü olarak ise genişleyen tahmin aralıklarının piyasanın güven seviyesini gösteren önemli bir işaret olduğu kaydedildi. Belirsizliğin yükseldiği dönemlerde bunker alım kararından önce daha kapsamlı piyasa araştırması yapılması gerektiği ifade edildi.
Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen enerji sevkiyatının kısıtlı kalmaya devam etmesi nedeniyle bunker piyasasındaki öngörülemezliğin kısa vadede sürmesi bekleniyor. Uzmanlar, armatörler ve bunker tedarik ekipleri açısından liman ve yakıt türü bazındaki günlük verilerin, satın alma zamanı ile ikmal noktası seçiminde giderek daha önemli hâle geldiğine dikkat çekiyor.
