Hürmüz Boğazı çevresindeki güvenlik riskleri, küresel tanker piyasasında ciddi bir arz sıkışıklığı oluşturdu. Yüksek navlunlardan yararlanmak isteyen süper tankerlerin Orta Doğu'ya yönelmesi, diğer rotalarda kullanılabilir gemi sayısını azaltırken taşıma maliyetlerini de hızla yükseltti.
Dünya genelindeki yaklaşık 850 VLCC'nin yüzde 40'ından fazlası Basra Körfezi'nde veya bölgeye birkaç günlük seyir mesafesinde bulunuyor. Bu yoğunlaşma, özellikle ABD Körfezi, Batı Afrika ve Brezilya gibi bölgelere yönelmesi gereken tankerlerin sayısını azaltarak küresel arzı daha da sıkılaştırıyor.
Hürmüz'den petrol akışı savaş öncesi seviyelere yaklaşmış olsa da gemi trafiğindeki güvenlik baskısı devam ediyor. Boğazdan geçen ticari gemi sayısı 7 Ekim'de yediye kadar gerileyerek iki ayın en düşük seviyesine indi. Hürmüz üzerinden taşınan ham petrol miktarı da savaş dönemindeki zirveye kıyasla yüzde 27 düşerek günlük yaklaşık 10,1 milyon varile geriledi.
Gemiden gemiye transferler tanker arzını sıkıştırıyor
Boğazı geçmek istemeyen tankerlerin yükleri, Hürmüz dışında Umman Körfezi'nde ve bölgedeki diğer transfer noktalarında başka gemilere aktarılıyor. Bu yöntem, petrol akışının tamamen durmasını önlerken tankerlerin daha uzun süre meşgul olmasına neden oluyor.
Gemiden gemiye transferlerin yavaşlaması da tanker piyasasındaki baskıyı artırıyor. Hürmüz çevresindeki saldırılar nedeniyle bazı transfer operasyonlarında düşüş yaşanırken, petrol akışının alternatif güzergâhlara kaydırılması daha fazla gemi kapasitesi gerektiriyor.
VLCC navlunları 1,4 milyon dolara yaklaştı
Basra Körfezi'nden Doğu Asya'ya yaklaşık üç hafta süren seferlerde VLCC navlunları günlük yaklaşık 1,4 milyon dolara çıkarak tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Bu rakam, savaş öncesine göre yaklaşık yüzde 540'lık artış anlamına geliyor.
ABD Körfezi'nden Japonya'ya yapılacak bir VLCC seferi için ise 82 milyon dolara kadar çıkan navlun teklif edildi. Söz konusu tutar, aynı rota için yalnızca üç hafta önceki seviyenin yüzde 50'den fazla üzerinde bulunuyor.
Yüksek VLCC navlunları, daha küçük tanker sınıflarını da hareketlendirdi. Büyük tankerlerin Orta Doğu'ya yönelmesiyle Suezmax ve Aframax gemilerine olan talep artarken, özellikle ABD'den Asya'ya petrol taşımalarında bu gemilerin kullanımı yaygınlaşıyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik riskleri, alternatif transfer operasyonları ve tankerlerin bölgede daha uzun süre tutulması, küresel gemi arzını daraltarak navlunları farklı rotalarda da yukarı çekiyor. Böylece bölgesel bir güvenlik krizi, küresel petrol taşımacılığı piyasasında geniş çaplı bir tanker arzı sorununa dönüşüyor.
