Türkiyeʹnin başlıca ham petrol ithalatçısı Tüpraş ABDʹnin İranʹa yönelik yaptırımları tekrar başlatacağını açıkladığı mayıs ayından itibaren bu ülkeden petrol alımını azaltırken, analistler Tüpraşʹın İran petrolü alımlarının bu seviyelerden devam edebileceğini ifade ettiler. Kullandığı ham petrolün neredeyse tamamını ithal eden Türkiye, bunun büyük bölümünü coğrafi yakınlık, ürün kalitesi ve uygun fiyat nedeniyle İranʹdan tedarik ediyor. EPDK verilerine göre Türkiyeʹnin en büyük rafineri işletmecisi Tüpraş yılın ilk dört ayında İranʹdan günde 187,196 varil ham petrol ithal etti. Tüpraş sadece nisan ayında ise günde 240 bin varilin biraz üzerinde ham petrol ithal etti. Ancak ABD mayıs ayında İranʹa yönelik yaptırımları kademeli olarak kaldıran 2015 tarihli nükleer anlaşmadan çekildiğini ve yaptırımları tekrar başlatacağını açıkladı. Washington kasım ayında başlayacak yaptırımlarla İranʹın başlıca döviz geliri olan petrol ihracatını kısmayı istiyor. Tüpraşʹın İranʹdan ham petrol alımları da mayıs ayı itibariyle azaldı. İranʹdan ham petrol ithalatı mayıs ve haziran aylarında yaklaşık günde 130 bin varil seviyesinde gerçekleşti. Temmuz ayında ise üç kargo, yani günde yaklaşık 100 bin varil ham petrol satın aldı. Bir sektör kaynağı, Tüpraşʹın mayıs ayından bu yana İranʹdan ithal ettiği petrol miktarının azalmasının ABDʹnin yaptırım kararından kaynaklandığını, ancak İranʹdan ithalatın bundan önceki yıllarda uygulanan ABD yaptırımları döneminde olduğu gibi düşük miktarlarda devam edebileceğini ifade etti. Kaynak, ˮABDʹnin 2011ʹde yürürlükte olan yaptırımları sırasında Tüpraş İranʹdan ayda 3-4 kargo alabiliyordu. (İthalatı) tamamen durdurmak yerine Tüpraşʹın bu sefer de aynısını yapmak isteyeceğini düşünüyorum. Bu petrol biri tarafından alınmak zorunda, aksi halde fiyatları yükseltir, ki bunu da kimse istemezˮ dedi. Yaptırımlardan muafiyet Trump İranʹa yaptırım kararını ilk açıkladığında tüm ülkelerin İranʹdan ham petrol alımını durdurmasını ve İranʹın petrol piyasasına erişiminin kalmamasını istiyordu. ABD daha sonra İranʹdan petrol ithalatına durdurması zor olan ülkeler için istisnaların değerlendirilebileceğini belirtti. Birçok analist yaptırımlar nedeniyle İranʹın petrol ihracatının üçte iki oranında azalarak günde 700 bin varil seviyesine ineceğini tahmin ediyorlar. Türkiye ise sadece ABD istiyor diye İran ile ticaret ilişkilerini kesemeyeceğini belirtmişti. Dışişleri Bakanlığı ABDʹden gelen bir heyet ile bugün yapılan görüşmelerde İranʹa yönelik yaptırımların uygulaması konusunda görüşmelerde bulunulduğunu açıkladı. Ankara geçmişte İranʹdan petrol alımını azaltması gereken durumda Irakʹtan ham petrol alıyordu. Analistler önümüzdeki aylarda yine benzer bir mekanizma kurulabileceğini belirttiler. ˮDaha fazla Basra petrolü görmek şaşırtıcı olmazˮ Enerji sektörü araştırma şirketi FGEʹde petrol talebi araştırmacısı Cüneyt Kazokoğlu, ˮİran ve Irak geleneksel olarak Türkiyeʹnin iki büyük ham petrol kaynağı olmuştur. Türkiyeʹye daha fazla miktarda Basra petrolünün geldiğini görmek şaşırtıcı olmazˮ dedi. Türkiye Ocak-Nisan döneminde Irakʹtan günde 39 bin 768 varil petrol ithal etti. Irak geçen yılın tamamında İran ve Rusyaʹnın ardından 7 milyon ton, yani yaklaşık günde 141 bin varil ile Türkiyeʹnin üçüncü büyük tedarikçisi konumundaydı. 7DENİZ