ABD ve İsrail’in İran ile girdiği savaş, dünya genelindeki şirketlere şimdiden en az 25 milyar dolar tutarında ek maliyet yükledi ve bu miktar yükselmeye devam ediyor.
Reuters ajansının ilgili şirketlerin resmi beyanları ile kâr ve zarar raporlarına dayanarak yaptığı analiz, savaşın küresel ekonomiye yönelik faturasını ortaya koydu.
Ajans; ABD, Avrupa ve Asya borsalarında işlem gören şirketlerin açıklamalarını inceledi. Reuters, söz konusu kuruluşların İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü sebebiyle enerji fiyatlarındaki keskin artış, tedarik zincirlerinin bozulması ve ticaret yollarının kopması gibi sorunlarla mücadele etmek zorunda kaldığını bildirdi.
Coğrafi dağılıma bakıldığında, Avrupa merkezli 130 şirketin öngörülerini aşağı yönlü revize ettiği görüldü.
Bu sayı, tahminlerini azaltan 61 Asya ve 59 ABD organizasyonunun iki katından daha fazla bir orana karşılık geldi.
Aynı durum, inceleme kapsamında yer alan Avustralya ve Yeni Zelanda’dan 18 kurumu ile dünyanın diğer bölgelerindeki 7 kuruluşu da etkiledi.
Yapılan analiz, en az 279 şirketin yaşanan savaşı, mali etkileri hafifletmek amacıyla kendi iç yapılarında çeşitli önlemler almaya gerekçe gösterdiğini ortaya koydu. Bu tedbirler arasında fiyatların artırılması, üretimin kısılması, temettü ödemelerinin veya hisse geri alımlarının askıya alınması yer aldı.
Kurumların ayrıca çalışanları ücretsiz izne çıkarma, yönetim kademeleri de dahil olmak üzere istihdamı azaltma, mücbir sebep ilan etme, mağazaları kapatma, yakıt ek ücreti uygulama veya acil devlet desteği talebinde bulunma gibi yollara başvurduğu görüldü.
Mali raporları analize dahil edilen kozmetik, lastik, deterjan üreticilerinden kruvaziyer operatörlerine ve havayolu şirketlerine kadar tüm kurumların beşeriyette biri, Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasındaki savaş nedeniyle finansal kayba uğradığını bildirdi.
Zarar açıklayan şirketlerin büyük çoğunluğunun, enerji fiyatlarının halihazırda yüksek seyrettiği Birleşik Krallık ve Avrupa’da yer aldığı, neredeyse üçte birinin ise Asya’da bulunduğu kaydedildi.
Reuters, bu durumun söz konusu bölgelerin Orta Doğu’dan gelen petrol ürünlerine olan derin bağımlılığını yansıttığını aktardı.
Ajansın değerlendirmesine göre savaştan en çok etkilenen kesim, incelemede 45 firmayla temsil edilen havayolu şirketleri, 32 firmayla kimya üreticileri ve 29 firmayla hızlı tüketim malları sektörü oldu.
Kriz ayrıca petrol ve doğalgaz çıkarma sanayisini (28), otomotiv üreticilerini (22) ve lojistik sektörünü (16) önemli ölçüde etkilerken; malzeme tedarikçileri, perakende, finans ve diğer alanlar da süreçten zarar gördü.
Esas olarak yakıt fiyatlarındaki artıştan kaynaklanan ek maliyetlerin en büyük kısmı, yaklaşık 15 milyar dolar ile havayolu şirketlerine ait oldu. Kayıp sıralamasında bu sektörü 5,5 milyar dolar ile otomotiv üreticileri ve endüstri tedarikçileri, 2,4 milyar dolar ile hızlı tüketim malları üreticileri ve 1,36 milyar dolar ile kruvaziyer operatörleri ile deniz taşımacılığı firmaları takip etti.
Süreç dahilinde Toyota şirketi 4,3 milyar dolar tutarında zarar oluşabileceği yönünde uyarıda bulunurken, Procter & Gamble firması vergi sonrası kâr kaybının 1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşeceğini tahmin etti.
ABD’nin ana beyaz eşya üreticilerinden Whirlpool’un üst yöneticisi Mark Bitzer, şirketin yıllık tahminini yarı yarıya düşürmesi ve temettü ödemelerini askıya almasının ardından analistlere açıklama yaptı.
Bitzer açıklamasında, “Sektördeki bu gerileme seviyesi, küresel finansal kriz sırasında gözlemlediğimize benzer, hatta diğer durgunluk dönemlerinden daha yüksek” ifadesini kullandı.
Üst yönetici, tüketicilerin kriz koşullarında yeni ürün satın alma sıklığının azaldığını, bunun yerine eski ürünlerin tamiri için ödeme yapmayı tercih ettiklerini belirtti.
Kaynak: Harici
