Avrupalı ve Asyalı rafinerilerin petrol yüklerini güvence altına alma yarışı, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki devam eden baskısı piyasada yeni bir endişe dalgası yaratırken, Kuzey Denizi fiyatlarını rekor seviyeye taşıdı.
Anında teslim petrolde bir gösterge olan Forties Blend, perşembe günü LSEG verilerine göre varil başına neredeyse 147 dolara ulaşarak 2008 mali krizi arifesindeki zirvelerin üzerine çıktı. Tüccarlar, Körfez’de mahsur kalan devasa hacimlerin yerini alacak petrol yükleri için çırpınıyor.
Kuzey Denizi üzerinden gelen fiziksel variller, haziran teslimi için uluslararası gösterge Brent’in 97 dolarlık fiyatının çok üzerinde işlem görüyordu; bu da petrol piyasasında kıtlık korkusunun bir başka işareti.
Yükleri güvence altına alma yarışı o kadar yoğundu ki petrol piyasasının hayati bir direğini sarstı. Tüccarlar, fark kontratları (CFD) için varil fiyatı 30 doları aşarak Intercontinental Exchange’in eşik değerini ihlal edince, önümüzdeki hafta için Brent fark kontratlarını satın alamadıklarını söyledi. ICE, Avrupa petrol ticaretinin ana borsasıdır. Bu kontratlar, petrol fiyatlarındaki artışlara karşı korunmak için yaygın olarak kullanılır. Birçok piyasa katılımcısı, Brent fark kontratlarının ticaretinin yapılamadığı bir zamanı hatırlayamadıklarını ve bazı işlemlerin artık borsa dışında gerçekleştiğini belirtti. ICE yorum talebine yanıt vermedi.
Artan gerilim işaretleri, ABD Başkanı Donald Trump’ın Tahran’ın boğazı yakında açacağını söylemesine rağmen küresel enerji krizinin nasıl kötüleştiğini gözler önüne seriyor. ABD ve İsrail’in İran savaşından önce küresel petrol arzının yüzde 20’sini taşıyan boğazdan, Trump perşembe günü “çok yakında petrol akmaya başlayacağını göreceksiniz” dedi. Ancak ayrıca İran’ın petrol sevkiyatlarının boğazdan geçişine izin verme konusunda “çok kötü bir iş çıkardığını” söyleyerek Tahran’a güvenli geçiş için “ücret almaması gerektiği” uyarısında bulundu.
Salı günü iki haftalık ateşkesin ilan edilmesinden bu yana boğazdan, çoğu İran bağlantılı sadece bir avuç gemi geçti. Goldman Sachs perşembe günü müşterilerine, boğaz üzerinden yapılan petrol ihracatının son günlerde düştüğünü ve normal seviyenin sadece yüzde 8’inde çalıştığını söyledi. Asya, ihtiyaç duyduğu petrol ve petrol ürünlerinin yaklaşık yüzde 80’i bu su yolundan geçtiği için kesintilere karşı özellikle savunmasız durumda.
Tahran, ABD ile yapılan anlaşmanın boğaz üzerindeki kontrolünü sürdürmesine izin vereceğini, gemilerin İran Devrim Muhafızları’ndan izin almasını ve ücret ödemesini gerektireceğini ısrarla belirtti. Çatışmaları durdurma anlaşmasından saatler sonra, İsrail’in Lübnan’a düzenlediği saldırılara tepki olarak petrol tankerlerinin boğazdan geçişini durdurdu.
Eski başkan Joe Biden’ın enerji danışmanı Amos Hochstein, “Bu birkaç gün daha devam ederse, piyasanın boğazların süresiz olarak kapalı olduğuna karar verdiğini görebiliriz, bu sadece fiyat artışına değil, Asya’da bir krize de yol açabilir” dedi. “Bu sadece yüksek fiyatlarla ilgili değil. Bu, yaşanan gerçek bir fiziksel kıtlıkla ilgili” diye ekledi.
Piyasalardaki sıkışıklığın bir başka işareti olarak Suudi Arabistan perşembe günü, enerji altyapısına yönelik son saldırılar nedeniyle petrol üretim kapasitesinin günde 600 bin varil düştüğünü söyledi. Saldırılar Khurais ve Manifa sahalarındaki üretim kapasitesine zarar vererek krallığın normal günlük 12 milyon varil kapasitesinin yaklaşık yüzde 5’ini devre dışı bıraktı. Enerji Bakanlığı, Hürmüz Boğazı’ndan kaçınmak için kritik bir güzergah olan Doğu-Batı boru hattına bu hafta düzenlenen saldırının da geçiş hacminde günde yaklaşık 700 bin varillik bir kayba neden olduğunu açıkladı.
BOK Financial’ın ticaret bölümünden kıdemli başkan yardımcısı Dennis Kissler, “fiziki piyasadaki” sıkı arzın “gemiler Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye başlayana kadar bu şekilde kalacağı” konusunda uyardı. Şunları ekledi: “Vadeli piyasada satış görülecektir ancak fiziki piyasa sıkı kalacaktır çünkü boğaz açıldığında bile lojistik sorunları düzeltmek 20 gün alacaktır.”
Fiyatlandırma ajansı Platts’ın değerlendirmesine göre, Forties Blend’ı da içeren Kuzey Denizi’nde alınıp satılan fiziksel petrol sevkiyatlarının fiyatını yakından takip eden bir gösterge olan Dated Brent perşembe günü yüzde 7 artarak 131.96 dolara yükseldi ve ateşkes anlaşmasının tetiklediği önceki günkü düşüşün bir kısmını geri aldı.
Vadeli piyasalarda işlem hacmi daha sakindi. Haziran teslimi Brent, New York işlemlerinde yüzde 1 artışla 97.20 dolara yükselirken, ABD gösterge Mayıs teslimi West Texas Intermediate yüzde 4.7 artışla 99.16 dolara çıktı.
RBC Capital Markets’te küresel emtia stratejisi başkanı Helima Croft, vadeli piyasalardaki fiyatları “Orta Doğu su yollarının fiziki piyasa gerçeklikleri için gecikmeli bir gösterge” olarak nitelendirdi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, perşembe günü Suudi mevkidaşı Prens Faysal bin Farhan ile yaptığı telefon görüşmesinde, bu hafta üzerinde anlaşılan iki haftalık ateşkese rağmen İran’ın ABD ile doğrudan görüşmelere henüz başlamadığını söyledi.
Trump, bu hafta sonu görüşmeler için Başkan Yardımcısı JD Vance, Özel Temsilci Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner liderliğindeki bir heyeti İslamabad’a gönderiyor.
Kaynak: Harici
