İngiltere, Kraliyet Donanması'na ait olduğu düşünülen bir gemi enkazında bulunan ve bugün değeri 5,5 milyar sterline varabilecek hazineyi İspanya ile diplomatik kriz yaşamamak için çıkarmaktan vazgeçti.
İngiliz gazetesi The Telegraph'ın gündeme getirdiği diplomatik yazışmalara göre İngiliz hükümeti, 1694'te Cebelitarık'ta batan HMS Sussex adındaki geminin enkazını sualtından çıkarmak için 2000'li yılların başında bir projeye destek verdi.
Ancak İngiliz yetkililer kısa süre sonra bu operasyonun Madrid yönetimiyle büyük bir anlaşmazlığa yol açabileceğinden endişe ederek geri adım attı.
Telegraph'ın aktardığına göre HMS Sussex, İngiltere Kralı 3. William döneminde Kraliyet Donanması'nın önemli savaş gemilerinden biri olarak görev yaptı. Geminin battığı sırada yaklaşık 10 ton altın sikke taşıyor olabileceği düşünülüyor.
Altınların Dokuz Yıl Savaşı'nda Fransa Kralı 14. Louis'ye karşı mücadele eden Savoy Dükü 2. Victor Amadeus'u finanse etmek amacıyla gönderildiği tahmin ediliyorum.
Hazinenin gerçekten bulunması halinde bugünkü değerinin 5,5 milyar sterline (354 milyar TL) kadar çıkabileceği tahmin ediliyor.
ABD merkezli derin deniz araştırma şirketi Odyssey Marine Exploration, sonar ve uzaktan kumandalı su altı araçlarıyla üç yıl süren çalışmaların ardından 2001 yılında HMS Sussex'i bulduğundan "yüzde 99" emin olduğunu açıkladı.
Batığın Batı Akdeniz'de, deniz yüzeyinin 821 metre altında olduğu belirtiliyor.
İngiliz hükümeti daha sonra Odyssey ile batığın kimliğinin belirlenmesi, kazılması ve içindeki hazinenin çıkarılması için anlaşma imzaladı. Anlaşma kapsamında bulunacak hazinenin taraflar arasında paylaşılması planlanıyordu.
İspanya'nın HMS Sussex'in bulunduğu sular üzerinde yetkisi olduğunu savunarak kurtarma operasyonunu engellemeye çalıştığı aktarıldı.
İspanyol tarafı o dönem ayrıca enkazın kendisine ait bir gemi olabileceğini de öne sürdü.
Sızdırılan belgelere göre dönemin İspanya Kültür Bakanı Carmen Calvo, Odyssey şirketinin HMS Sussex'i aramasına "Ancak benim cesedimi çiğneyerek yapabilirler" sözleriyle karşı çıktı.
Bölgedeki kurtarma gemilerinin mürettebatları da İspanyol güvenlik yetkililerine ait devriye botlarının kendilerini sürekli durdurduğunu ve pasaport kontrolüne tabi tuttuğunu aktardı.
Sızdırılan belgelere göre Madrid'in o dönemki İngiliz Büyükelçi Yardımcısı Dame Denise Holt, Odyssey projesinin İspanya ile ilişkilere "gereksiz bir tehdit" oluşturduğunu belirterek anlaşmanın feshedilmesi yönünde rapor verdi.
İngiltere'nin desteğini çekmesiyle birlikte Odyssey ile yapılan sözleşmenin süresi doldu ve tarihin en büyük kurtarma operasyonlarından biri yarıda kaldı.
