Scot Tanker, PSC performansında kendi segmentinde dünya yedinciliğine yükseldi
Scot Tanker, PSC performansında kendi segmentinde dünya yedinciliğine yükseldi
İçeriği Görüntüle

Protein, omega-3 yağ asitleri ve çeşitli vitaminler bakımından zengin olan balık, dengeli beslenmede önemli bir yere sahip. Ancak bazı türlerde görülebilen ağır metal birikimi ve parazitler, tüketim sırasında dikkat edilmesi gereken riskler arasında bulunuyor.

Büyük yırtıcı balıklarda cıva birikimi

Besin zincirinin üst basamaklarında yer alan, uzun yaşayan ve diğer balıklarla beslenen büyük yırtıcı türlerde metil cıva birikimi daha yüksek seviyelere ulaşabiliyor. Ton balığı, marlin ve kılıç balığı gibi türlerde görülebilen bu birikim, özellikle aşırı tüketim durumunda sağlık açısından risk oluşturabiliyor.

Metil cıvaya uzun süre ve yüksek miktarda maruz kalmak sinir sistemini olumsuz etkileyebiliyor. Anne karnındaki bebekler ve küçük çocuklar ise bu etkiler karşısında daha hassas kabul ediliyor.

Bazı balıklarda parazit riski

Balık tüketiminde öne çıkan bir diğer konu da parazit kaynaklı enfeksiyonlar. Özellikle yetiştiricilik yapılan alanlarda yoğun üretim ve su kalitesindeki düşüş, bazı parazitlerin yayılmasını kolaylaştırabiliyor.

Tilapia balığı üzerinde yapılan araştırmalarda, Trematod ve Monogenean gibi parazitlerin varlığına dikkat çekiliyor. Bu parazitler, balıklarda özellikle karaciğer ve diğer organlarda enfeksiyonlara neden olabiliyor.

Sazan gibi türlerde de uygun olmayan yetiştiricilik koşullarında çeşitli parazit enfeksiyonları görülebiliyor. Bazı parazitlerin zoonotik özellik taşıması, yani hayvanlardan insanlara geçebilmesi, gıda güvenliği açısından risk oluşturuyor.

Kadife balığı, sazan, çipura, kızılkanat ve gümüş çipura gibi türlerde de özellikle yetiştirme ve saklama koşullarına bağlı enfeksiyon riskleri gündeme geliyor. Bu nedenle balıkların güvenilir kaynaklardan temin edilmesi ve hijyen kurallarına uygun şekilde hazırlanması önem taşıyor.

Her balık türü aynı riski taşımıyor

Balıkların sağlık açısından taşıdığı risk yalnızca türlerine değil, avlandıkları bölgeye, yetiştirme koşullarına ve çevresel kirliliğe de bağlı olarak değişiyor. Bu nedenle yayın balığı, tilapia ve pangasius gibi türlerin tamamını zararlı olarak nitelendirmek doğru değil.

ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), yayın balığı ve tilapiayı cıva seviyesi düşük seçenekler arasında gösteriyor. Bununla birlikte parazitler ve diğer kirleticiler açısından üretim koşulları ile denetimler önemini koruyor.

Uluslararası kuruluşlardan tüketim uyarısı

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), metil cıvaya maruz kalmanın özellikle çocukların gelişmekte olan sinir sistemi üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğine dikkat çekiyor. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) ise cıva maruziyetini sınırlandırmak amacıyla haftalık tolere edilebilir alım miktarını belirliyor.

FDA, balık tüketiminin tamamen bırakılması yerine cıva seviyesi düşük türlerin tercih edilmesini ve farklı balıkların dengeli şekilde tüketilmesini öneriyor.

Balığın besin değerinden yararlanırken olası sağlık risklerini azaltmak için tür seçimine, üretim koşullarına ve hijyen kurallarına dikkat edilmesi gerekiyor.