ABD’nin İran petrol ticaretine yönelik baskısı, petrol taşımacılığında kullanılan tankerlerin operasyonlarını da etkiliyor. Yaklaşık 20 boş İran tankeri, yüklerini boşalttıktan sonra İran’a dönemeyerek Sri Lanka’nın güneybatı açıklarında bekliyor.
Gemilerin bir bölümünün makinelerini durdurarak sürüklenmeye geçtiği belirtilirken, uzun süren bekleyiş nedeniyle yakıt, kumanya ve tatlı su stoklarının azaldığı aktarılıyor.
Tankerlere ikmal yapılamıyor
Krizin önemli bir boyutunu ise gemilerin ihtiyaç duyduğu ikmal hizmetleri oluşturuyor. ABD’nin yaptırım baskısı nedeniyle bölgedeki hizmet sağlayıcılarının İran bağlantılı gemilere yakıt, yiyecek ve su tedarik etmekten kaçındığı belirtiliyor.
Yaklaşık 20 tanker Sri Lanka’nın güneybatı kıyısından 15 mil açıkta beklerken, Malezya çevresindeki sularda da İran petrol ticaretiyle bağlantılı gemilerin bulunduğu bildiriliyor.
Tankerlerin büyük bölümünün İran petrolünü Asya pazarlarına, özellikle Çin’e taşıdıktan sonra yüklerini boşalttığı ve yeni kargo almak üzere İran’a dönmesinin planlandığı belirtiliyor. Ancak deniz taşımacılığındaki kısıtlamalar bu döngüyü kesintiye uğrattı.
İran’ın tanker döngüsü aksıyor
Tankerlerin İran’a dönememesi, yalnızca mevcut gemilerin operasyonlarını değil, ülkenin yeni petrol ihracat seferlerini de etkiliyor.
Sri Lanka açıklarında bekleyen gemilerin önemli bölümünün yüksüz olması, petrolün alıcıya ulaştırılmasından sonra tankerlerin yeniden İran limanlarına dönerek yükleme yapamadığını ortaya koyuyor.
İran çevresindeki petrol ticaretinde kullanılan gölge filo da baskının etkisini hissederken, gemilere yönelik yaptırım riskinin denizcilik hizmetlerine kadar genişlemesi operasyonların sürdürülebilirliğini zorlaştırıyor.
Petrol ihracatı da geriliyor
İran’ın ham petrol sevkiyatları da son aylarda belirgin şekilde geriledi. Ülkenin günlük petrol yüklemelerinin mart ayında yaklaşık 2 milyon varil seviyesindeyken ağustos ayında 220-255 bin varil aralığına düştüğü tahmin ediliyor.
Çin, İran petrolünün başlıca alıcısı olmayı sürdürürken, tankerlerin İran’a geri dönememesi yeni yüklemelerin gerçekleştirilmesini daha da zorlaştırıyor.
Asya açıklarında biriken tankerler, ABD’nin İran petrol ticaretine yönelik baskısının yalnızca petrol ihracatını değil, bu ticareti ayakta tutan tanker, ikmal ve lojistik zincirini de doğrudan etkilediğini gösteriyor.
