Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Direktörü Fatih Birol, ticari petrol stoklarının küresel piyasanın ihtiyacını ancak birkaç hafta daha karşılayabilecek seviyede olduğunu bildirdi.
Birol, mevcut hacmin süratle azaldığı yönünde uyarıda bulunurken, piyasa aktörlerinin Orta Doğu’daki savaş nedeniyle ortaya çıkan arz ve talep dengesizliğini telafi etmek adına yeni yöntemler geliştirdiği kaydedildi.
Enerji ve havacılık şirketleri, bir ay öncesine kadar gündemde olan yakıt kıtlığı riskinin Avrupa merkezli havayolu taşımacıları için artık bir tehdit oluşturmadığını ifade etti.
G7 Maliye Bakanları toplantısında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Birol, Kuzey Yarımküre’de ekim faaliyetlerinin ve yaz turizm sezonunun başlamasının dizel, uçak yakıtı, benzin ve gübre talebini artıracağını, bu durumun ise stoklardaki düşüş eğilimini ivmelendireceğini belirtti.
Piyasa geneline günlük 2,5 milyon varil arz sağlayan stratejik rezervlerin sınırsız olmadığını vurgulayan Birol, UEA üyesi 32 ülkenin mart ayında 400 milyon varillik rekor bir miktarı satışa çıkarma konusunda uzlaştığını, bu hacmin 164 milyon varillik bölümünün 8 Mayıs itibarıyla piyasaya sürüldüğünü hatırlattı.
UEA tarafından yayımlanan aylık raporda, ticari petrol stoklarının mart ve nisan aylarında rekor bir hızla gerilediği, piyasa aktörlerinin bu dönemde stoklardan günlük yaklaşık 4 milyon varile tekabül eden toplam 246 milyon varil petrol çektiği bilgisine yer verildi.
Buna karşın piyasanın mevcut koşullara uyum sağlama arayışında olduğu gözlemlendi. Ajans verilerine göre nihai tüketicilerin talebi azaltma yoluna gittiği aktarılırken, UEA ikinci çeyrekte günlük ortalama talebin 2,4 milyon varil, yıl genelinde ise 420 bin varil düşmesini bekliyor.
Bu öngörü, İran’da savaş başlamadan önce yapılan tahminlerin 1,3 milyon varil altında bir seviyeye işaret ediyor.
Avrupa havayolu şirketleri maliyetini karşılamayan verimsiz seferlerin bir kısmını iptal ederken, uçak yakıtı tedarikine yönelik endişelerin büyük ölçüde geride kaldığı belirtildi.
Kıtanın en büyük düşük maliyetli havayolu şirketi Ryanair’in Genel Müdürü Michael O’Leary, pazartesi günü yaptığı açıklamada, yaklaşık bir iki ay önce ciddi korkuların yaşandığını fakat mevcut durumda işlerin yoluna gireceğini ifade etti.
O’Leary, Avrupa’nın bu yaz dönemindeki uçak yakıtı tedariki konusunda neredeyse hiçbir endişe taşımadığını dile getirdi.
Financial Times gazetesinin aktardığına göre, petrol rafinaj tesisleri fiyatı yükselen yakıtların üretimine hız verirken, hammadde açığı ise Amerika Birleşik Devletleri, Norveç ve Batı Afrika’dan yapılan ithalat artışı ve stratejik rezervlerin kullanımı vasıtasıyla kapatıldı.
Birol, nisan ayının ortalarında Avrupa’nın yaklaşık altı haftalık uçak yakıtı stoku kaldığına dair uyarıda bulunmuştu. Ancak British Airways yakın zaman önce yaptığı açıklamada yaz programının tamamını karşılayacak miktarda tedarik sağladığını duyururken, Air France ise mevcut stoklarının birkaç ay yetecek düzeyde olduğunu bildirdi.
İspanyol petrol şirketi Repsol, rafinerilerindeki teknik altyapıyı her bir varil petrolden daha fazla yakıt elde edecek şekilde yeniden yapılandırarak önümüzdeki aylara yönelik jet yakıtı üretimini geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 20 ile yüzde 25 aralığında artırdı.
Farklı ürün grupları arasındaki üretim dağılımını değiştirme imkanları oldukça sınırlı olan petrol rafinerileri için bu ölçekteki bir üretim artışının sıra dışı nitelik taşıdığı kaydedildi.
Argus Media verilerine göre, Kuzey Avrupa’daki jet yakıtı fiyatları nisan ayı başında ton başına 1904 dolar ile tarihi bir zirve kaydetti.
Geçtiğimiz hafta ise fiyatlar 1328 dolar seviyesine gerilemesine rağmen, savaş öncesi döneme kıyasla yüzde 60 oranında yüksek seyretmeyi sürdürdü.
Petrol piyasası aktörlerinin mart ve nisan aylarında askeri çatışmanın kısa süreli olacağı beklentisiyle, yaşanan her fiyat sıçramasının ardından vadeli petrol kontratlarını yeniden 100 dolar seviyesine veya daha aşağısına çektiği gözlemlendi.
Hürmüz Boğazı’nın deniz taşımacılığına ne zaman açılacağına dair bir öngörünün henüz bulunmaması nedeniyle, Brent petrolün varil fiyatı son 10 gündür yavaş fakat istikrarlı bir yükseliş kaydederek pazartesi günkü seanslarda 100 dolardan 110 dolara ulaştı.
Kaynak: Harici
