İran, savaş koşullarına rağmen ihracatını artırarak gelirlerini altyapı onarımına yönlendirirken, Uluslararası Enerji Ajansı Hürmüz Boğazı’ndaki riskler ve artan jeopolitik gerilim nedeniyle petrol talebinde düşüş öngörüyor.
Uluslararası Enerji Ajansı, dün yayımladığı nisan raporuyla dünya ekonomisi için adeta 'kırmızı alarm' verdi. Hürmüz Boğazı'ndaki abluka ve İran-İsrail gerilimiyle sarsılan piyasalarda, 2020’den bu yana en sert talep çöküşü bekleniyor.
Küresel enerji piyasalarında dengeler, yerini tarihte az rastlanan bir belirsizliğe bıraktı.
Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) son analizleri, enerji akışının damarı sayılan Hürmüz Boğazı'ndaki risklerin, dünya ekonomisini bir "petrol komasına" sürüklediğini ortaya çıkardı.
Ajans, daha önce iyimser bir tablo çizerek günlük 640 bin varil artış öngördüğü petrol talebini, sert bir manevrayla 80 bin varil daralma yönünde revize etti.
Raporun en korkutucu kısmını ise içinde 2026 yılının ikinci çeyreğine dair tahminler oluşturuyor. IEA verilerine göre, petrol talebinin bu dönemde günlük 1,5 milyon varil azalması bekleniyor. Bu rakam, sadece bir istatistik değil; dünya ekonomisinin tam anlamıyla "şalter indirdiği" Covid-19 döneminden bu yana kaydedilen en keskin gerileme olarak tarihe geçmeye aday.
Savaşın sahaya yansıması, rakamlara adeta bir enerji kıyameti olarak yansıdı. Mart ayında küresel petrol arzı 10,1 milyon varil gibi devasa bir kayıpla günlük 97 milyon varil seviyesine indi.
Körfez İhracatı: Tüm güzergâhlarda toplam 15,8 milyon varil azaldı.
OPEC+ Darbesi: OPEC+ üretimi aylık bazda 9,4 milyon varil, ham petrol arzı ise 8,1 milyon varil geriledi.
İyileşme hemen gelmeyecek
Ajansın 2026 projeksiyonu, krizin sadece bugünü değil, yarını da rehin aldığını ortaya koyuyor. OPEC+ üretiminin yıl genelinde 2,4 milyon varil azalması beklenirken, küresel büyüme tahmini de yüzde 3 seviyesine çekildi. IEA, stratejik bir uyarıda bulunarak, Hürmüz Boğazı bugün açılsa dahi sevkiyatın eski ritmine dönmesinin en az iki ay alacağının altını çizdi.
IEA raporunda piyasanın durumunu şu sözlerle özetledi: "Küresel petrol piyasası dengelerine ilişkin görünüm nadiren bu kadar belirsiz olmuştu. Artan fiyatlar talebi baskılarken, piyasa algısı ile sahadaki gerçekler arasında derin bir kopukluk yaşanıyor."
İran petrolü akmaya devam ediyor
Öte yandan İran’dan gelen açıklamalar, petrol sevkiyatının kesintisiz devam ettiğini gösteriyor.
İran Petrol Bakanı Muhsin Paknejad, ABD ve İsrail saldırılarıyla başlayan çatışmalara rağmen petrol ihracatının kesintisiz devam ettiğini açıkladı. Paknejad, artan petrol gelirlerinin bir bölümünün savaşta zarar gören altyapının onarımına ayrılacağını duyurdu.
İran Petrol Bakanı Muhsin Paknejad, ülkesinin enerji sektörünün savaş koşullarına rağmen faaliyetlerini sürdürdüğünü belirterek, petrol satışlarının kesintiye uğramadığını açıkladı. Yarı resmi Fars Haber Ajansı’na konuşan Paknejad, özellikle ABD ve İsrail’in saldırıları sırasında petrol endüstrisinin “dirençli ve kararlı” bir performans sergilediğini vurguladı.
Paknejad, İran’ın en önemli ihracat noktalarından biri olan Hark Adası üzerinden petrol sevkiyatının kesintisiz devam ettiğini ifade etti. İsfend (20 Ocak-20 Şubat) ve Ferverdin (20 Şubat-20 Mart) dönemlerindeki satışların beklentilerin üzerinde gerçekleştiğini söyleyen Bakan, “Petrol endüstrisi çalışanları büyük bir özveriyle görevlerini yerine getirdi. Bu süreçte elde edilen sonuçlar ülke için cesaret verici” dedi.
Geçtiğimiz ay İran ham petrolünün satış fiyatında kayda değer bir artış yaşandığını da belirten Paknejad, bu durumun ekonomik açıdan önemli bir avantaj sağladığını dile getirdi. Elde edilen gelirlerin bir kısmının, ABD ve İsrail saldırıları sonucu petrol tesislerinde meydana gelen hasarın giderilmesi için kullanılacağını söyleyen Paknejad, enerji altyapısının hızlı şekilde yeniden ayağa kaldırılmasının öncelikli hedefler arasında yer aldığını kaydetti.
İran yönetimi, çatışmaların enerji sektörüne etkisini sınırlı tutmayı amaçlarken, ihracatın devamlılığı sayesinde ekonomik dengeleri korumayı hedefliyor.
Kaynak: Halk TV