İMEAK Deniz Ticaret Odası Meclis Salonu’nda, Meclis Başkanı Başaran Bayrak başkanlığında gerçekleştirilen toplantıda konuşan İMEAK Deniz Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Tamer Kıran, ülkemizin denizlerdeki hak ve menfaatlerinin kararlılıkla savunulmasının ancak güçlü, modern ve caydırıcı bir Deniz Kuvvetleri ile mümkün olacağına dikkat çekerek, Türk Deniz Kuvvetlerinin; nitelikli personeli, modern platformları ve denizlerdeki yüksek operasyonel kabiliyetiyle, Türkiye’nin yer aldığı bölgede barış ve istikrarın teminatı olan saygın ve güçlü bir kuvvet konumunda bulunduğunu söyledi.
“Bu büyük atılımda Deniz Kuvvetlerimizin yönlendirici katkısı, tersanelerimizin üretim gücü ve dinamizmi; güçlü ve sürdürülebilir bir donanma hedefinin somut bir tezahürü olmuştur. MİLGEM projesiyle başlayan yerli savaş gemisi tasarım ve üretim yolculuğu; bugün korvetlerden fırkateynlere, denizaltı projelerinden amfibi hücum gemilerine ve insansız deniz araçlarına uzanan geniş bir yelpazeye ulaşmıştır. Bu projeler, Türkiye’nin denizlerdeki caydırıcılığını güçlendirmiş; aynı zamanda savunma sanayiinde yüksek teknolojiye dayalı üretim kültürünü derinleştirmiştir.”
Bu başarıda özel sektör tersanelerinin önemine de dikkat çeken Tamer Kıran, şöyle devam etti:
“Son on yılda özel sektör tersanelerimiz, ileri üretim altyapılarına yaptıkları yatırımlarla, yüksek tonajlı, karmaşık ve ileri teknolojiye sahip askeri platformları inşa edebilecek seviyeye ulaşmıştır. Esnek üretim modelleri, kalite ve sertifikasyon standartlarına gösterdikleri yüksek uyum ve uluslararası proje yönetim tecrübeleri; Türk savunma gemi inşa sanayisini küresel ölçekte rekabetçi ve saygın bir konuma taşımıştır. Bugün Türk tersaneleri yalnızca Deniz Kuvvetlerimizin ihtiyaçlarına cevap vermekle kalmamakta; dost ve müttefik ülkelere gerçekleştirilen askeri gemi ihracatıyla Türkiye’yi savunma denizcilik pazarında söz sahibi ülkeler arasına yükseltmektedir.”
2026 yılının daha ilk ayının, belki de önümüzdeki on yılları şekillendirecek son derece önemli gelişmelere sahne olduğunu belirten Tamer Kıran, Amerika Birleşik Devletleri’nin Venezuela’daki operasyonu ve hemen ardından Başkan Trump’ın, İran ve Grönland gibi ülkelere yönelik verdiği mesajlar ve gündemin hızla bu başlıklara kaymasının, jeopolitiğin ve siyasetin, ekonominin çok önüne geçtiği yeni bir küresel tabloyu açık biçimde ortaya koyduğunu kaydetti.
ABD ile Çin arasındaki hegemonya mücadelesinin askeri, teknolojik ve en temelde de parasal alanlarda yoğunlaştığının görüldüğünü belirten Tamer Kıran, “Venezuela hamlesi, ABD’nin askeri varlığını ve bölgesel parasal gücünü pekiştirme çabası olarak okunurken; Grönland eksenindeki gelişmeler hem askeri hem de teknolojinin ana girdisi olan nadir elementlerin kontrolüne yönelik stratejik bir hamle niteliği taşıyor.” değerlendirmesinde bulundu.
Trump’ın, Grönland’ı askeri ya da ekonomik yollarla kontrol altına alma isteğinin, Avrupa’daki sekiz ülkeye yeni vergi kararlarına kadar uzanması ise Avrupa’dan ciddi bir direnç gelmesine ve finansal piyasalarda sert tepkilerin ortaya çıkmasına yol açtığını belirten Tamer Kıran, “Görünen o ki Trump, Grönland kartını askeri gücünü tahkim etmek için bir kaldıraç olarak kullanmaya devam edecek ve zaman içinde ekonomik kontrolü artırmaya yönelik stratejisini sürdürecek. Avrupa’nın, ABD ile Çin arasında yaşanan askeri, teknolojik ve parasal mücadelede görece zayıf kalması; kısa vadede Trump’ın ABD’nin yeni açıklanan ulusal güvenlik planı çerçevesinde özellikle Batı Yarımküre’de, Kuzey Amerika’dan Güney Amerika’ya ve Grönland gibi yakın coğrafyalarda etkinliğini artıran politikalarını sürdürme olasılığını güçlendiriyor.” diye konuştu.
Türkiye’deki ekonomik gelişmeleri de değerlendiren Tamer Kıran, geçen yıl bütçe açığının 1 trilyon 799 milyar TL olarak gerçekleştiğini ve bunun Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’ya (GSYH) oranının yüzde 2,9 seviyesinde kaldığını, bu oranın, Orta Vadeli Program’da öngörülen yüzde 3’ün üzerindeki tahminin altında bir gerçekleşmeye işaret ettiğini kaydetti.
Faiz dışı fazla tarafında ise yaklaşık 19 milyar TL’lik bir fazla beklenirken, gerçekleşmenin 255 milyar TL civarında olmasının, kamunun tasarruflarını artırdığını gösterdiğini belirten Tamer Kıran, bütçe açığının görece düşük seyretmesi ve faiz dışı fazlanın beklentilerin üzerinde gelmesinin, makro dengeler açısından olumlu bir görünüm sunduğunu söyledi.
Merkez Bankası’nın, Kasım ayına ilişkin ödemeler dengesi verilerini açıkladığını hatırlatan Tamer Kıran, çok büyük bir sürpriz olmasa da cari açıkta beklentilerin üzerinde bir artış yaşandığının görüldüğünü, cari açığın artma eğiliminde olmakla birlikte, Türkiye ekonomisinin yönetebileceği bir seviyede olmaya devam ettiğini kaydetti.
Bu durumun arkasındaki en önemli nedenlerden birisinin Merkez Bankası’nın artan rezervleri olduğunu belirten Tamer Kıran, özellikle altın fiyatlarındaki artış ile ciddi destek alan rezervlerin brüt olarak 205 milyar dolara ulaştığını kaydederek, şöyle devam etti:
“Bütçe dengelerinde beklenenden daha iyi performans, cari açığın yönetilebilir düzeyde olması, rezervlerdeki artış rating kuruluşlarından not artışı getirmese bile Fitch’in not görünümünü pozitife çevirmesine katkı sağladı. Fitch Ratings kredi notunu BB(-) olarak tutmaya devam ederken görünümü pozitife çevirdi. En önemli sorunumuz ise enflasyon tarafında kalmaya devam ediyor. Ocak ayında 150 baz puan faiz indirme beklentisine karşılık 100 baz puan indirimde kalması Merkez Bankası’nın da Ocak ayında yüksek enflasyon beklentisini göstermiş oldu. Bu gelişmeden finansmana erişim ve maliyeti konusunda yaşadığımız stresin bir süre daha devam edeceğini öngörebiliriz.”
Küresel denizyolu taşımacılığında temkinli iyimserlik beklentisi
Tamer Kıran, küresel denizyolu taşımacılığında 2025 yılının, politik ve jeopolitik riskler etrafında şekillenen bir yıl olmasına rağmen sektörün, belirsizlik ortamında dayanıklılığını korumayı başardığını kaydetti.
2025 yılında küresel denizyolu taşımacılığının ton bazında %1,1 artarak 12,9 milyar ton seviyesinde gerçekleştiğini, ton-mil bazındaki artışın ise %1,4 olduğunu kaydeden Tamer Kıran, “Her ne kadar bu büyüme, 2024 yılında kaydedilen %2,5’lik artışın gerisinde kalsa da küresel belirsizliklere rağmen sektörün dirençli yapısını ortaya koyması açısından olumlu bulduğumuzu söyleyebiliriz.” dedi.
2026 yılına ilişkin beklentilerin ise halihazırda “temkinli iyimser bir görünüm” sunduğunu belirten Tamer Kıran, petrol ticaretindeki toparlanmanın devam etmesiyle küresel denizyolu taşımacılığının ton bazında %1,5 artarak 13,1 milyar ton seviyesine ulaşacağının öngörüldüğünü, ton-mil bazında %1,9’luk büyüme beklenmekle birlikte, Kızıldeniz’de gemi geçişlerinin normale dönmesi halinde bu artışın sınırlı kalabileceğinin değerlendirildiğini söyledi.
Tamer Kıran, “Tüm bu veriler, küresel denizcilik sektörünün belirsizliklerle dolu bir dönemde dahi büyüme potansiyelini ve yatırım iştahını koruduğuna işaret ederken, aynı zamanda Türk denizciliğinin rekabet gücünü artıracak adımları kararlılıkla atmaya devam etmemiz gerektiğini de ortaya koymaktadır.” dedi.
Toplantının sonunda Tamer Kıran ve Başaran Bayrak, Oramiral Ercüment Tatlıoğlu’na, Cumhuriyetin ilanından sonra Avrupa limanlarına gönderilen ve Türkiye'yi tanıtan çeşitli ürünlerin sergilendiği Karadeniz Vapurunun, dünya haritası ile bir araya getirildiği tabloyu takdim etti.
Toplantıya, Kuzey Deniz Saha Komutanı Tümamiral Aziz Bakıoğlu, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’ndan Tuğamiral İlkay Çek, Eski Deniz Kuvvetleri Komutanı Emekli Oramiral Metin Ataç, müzahir kuruluşların başkanları ve davetliler katıldı.