Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin konuya vakıf kaynaklara dayandırdığı habere göre Tahran yönetimi, Donald Trump yönetimi ile ateşkes müzakerelerine başlamak için “oldukça yüksek” talepler iletti. İran’ın sunduğu koşullar arasında Basra Körfezi ülkelerindeki tüm ABD askeri üslerinin kapatılması ve tazminat ödenmesi ilk sırada yer alıyor.
Söz konusu talepler, Hürmüz Boğazı’ndaki ablukanın kaldırılması ve petrol fiyatlarının istikrara kavuşması için Washington’ın ihtiyaç duyduğu uzlaşı sürecini zorlaştırıyor.
Tahran Hürmüz Boğazı’nda kontrol yetkisi ve tam muafiyet talep ediyor
İran’ın müzakere masasına getirdiği diğer talepler şu şekilde sıralanıyor:
-Mısır’ın Süveyş Kanalı’nda uyguladığı modele benzer şekilde, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden ücret tahsil edilmesini sağlayacak yeni düzenleme.
-İran’a yönelik tüm yaptırımların istisnasız kaldırılması.
-Çatışmaların yeniden başlamayacağına dair garanti verilmesi ve İsrail’in, Tahran tarafından desteklenen Lübnan Hizbullahı’na yönelik saldırılarını durdurması.
-İran’ın nükleer programını korumasına izin verilmesi ve programı kısıtlamaya yönelik girişimlerden vazgeçilmesi.
Üst düzey bir ABD’li yetkili, bu talepleri “gerçek dışı ve gülünç” olarak nitelendirdi. Yetkili, bu tutumun bir anlaşmaya varılmasını güçleştirebileceğini vurguladı.
Washington yönetimi ile Tahran arasındaki diyalog iddiaları çelişiyor
İran liderliği, daha önce ABD ile herhangi bir müzakere yürütüldüğü bilgisini yalanladı. Başkan Donald Trump, iki gün önce iki ülke arasında diyaloğun sürdüğünü ve İran tarafının nükleer silahtan sonsuza kadar vazgeçmeyi kabul ettiğini açıklamıştı. Ancak Tahran, Trump’ın bu beyanatını “dayanaksız” bularak reddetti.
Bu süreçte Washington, Pakistan aracılığıyla Tahran’a 15 maddelik barış planı iletti. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, tarafların uzlaşması durumunda müzakerelere ev sahipliği yapmaya hazır olduklarını teyit etti. İsrail merkezli Kanal 12 televizyonu ise ABD planının temel maddelerinin, İran’ın 2025 yılında reddettiği şartlarla benzerlik taşıdığını aktardı.
ABD’nin barış planı nükleer programın tamamen tasfiyesini öngörüyor
Washington’ın sunduğu taslak metne göre ABD’nin İran’dan talepleri şunlar:
-Natanz, İsfahan ve Fordo’daki nükleer tesislerin tasfiye edilmesi.
-Uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin durdurulması ve biriken tüm malzemenin Uluslararası Atom Enerjisi Kurumuna (UAEA) devredilmesi.
-Balistik füze programının sonlandırılması.
-Bölgesel vekil güçlere verilen desteğin kesilmesi.
-Hürmüz Boğazı’nın uluslararası deniz trafiğine tamamen açılması.
Bu şartlar karşılığında ABD; nükleer kaynaklı yaptırımların kaldırılmasını, Buşehr’deki sivil nükleer enerji çalışmalarına destek verilmesini ve BM yaptırımlarının otomatik olarak geri gelmesini sağlayan mekanizmanın iptal edilmesini öneriyor.
Dünya genelindeki petrol sevkiyatının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyon başlattığı 28 Şubat’tan bu yana kapalı bulunuyor.
Boğazın kontrolünü elinde tutan İran, bu su yolunun ABD, İsrail ve müttefiklerine ait gemilere kapatıldığını duyurmuştu.
Kaynak: harici.com.tr