Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Başkanı Fatih Birol, Bloomberg HT'de katıldığı yayında Orta Doğu’daki savaşın küresel enerji piyasalarında kalıcı etkiler yaratacağını belirterek, önümüzdeki dönemde yüksek fiyat ve oynaklığın sürebileceği uyarısında bulundu. Birol, mevcut krizin yalnızca kısa vadeli bir arz sorunu olmadığını, küresel enerji dengelerini yeniden şekillendirecek bir kırılma olduğunu vurguladı.
Savaşın başlamasından kısa süre sonra devreye aldıkları önlemlere dikkat çeken Birol, “Savaş başladıktan 15 gün sonra 400 milyon varillik petrol arzı açıkladım, bu bütün dünya için sigorta” dedi. Gerekirse rezervlerin kullanılmaya devam edilebileceğini belirten Birol, “Daha zor durumlarla karşılaşırsak petrol rezervlerinin devamını kullanabiliriz” ifadelerini kullandı.
Birol, üç hafta boyunca kamuoyuna açıklama yapmaktan kaçındıklarını da belirterek, “Piyasaları yönlendirmek istemedik ama işin vehameti anlaşılmayınca konuşma kararı aldım” dedi.
“Toparlanma en az 2 yıl sürecek”
Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin etkisinin kalıcı olacağını vurgulayan Birol, “Yarın Hürmüz açılsa bile artık savaş öncesine gelebilmek için ciddi bir zamana, rehabilitasyon sürecine ve ciddi paraya ihtiyaç var” dedi. Bu sürecin en az iki yıl sürebileceğini belirten Birol, “Tespitlerimize göre bu süre 2 yıl, enerji ithalatçısı ülkeler için çok zor bir dönem olacak” değerlendirmesinde bulundu.
Küresel enerji piyasalarında dalgalanmanın süreceğine dikkat çeken Birol, “2 yıla yakın bir süre dünya enerji piyasaları volatil bir dönemden geçebilir” ifadelerini kullandı. Krizin kolay çözülemeyeceğini vurgulayan Birol, “Durumu düzeltebilecek sihirli değnek yok” dedi.
Jet yakıtı krizi kapıda
Krizin özellikle Avrupa’da enerji tedarik zincirini ciddi şekilde etkilediğini belirten Birol, jet yakıtı tarafında risklerin arttığını söyledi. “Avrupa jet yakıtının yüzde 75’ini Orta Doğu’dan alıyordu, şimdi Nijerya ve ABD’den alıyor” diyen Birol, havayolu şirketlerinin fiyat artışına başladığını ifade etti.
Tedarik tarafında alternatif arayışların sürdüğünü belirten Birol, “Daha fazla ihracatı teşvik etmek için Nijerya petrol bakanıyla görüşeceğim” dedi. Ancak arzın yeterince artmaması halinde risklerin büyüyebileceğine dikkat çekerek, “Daha fazla jet yakıtı gelmezse 6-7 hafta sonra Avrupa ve bazı ülkelerde ciddi sıkıntılar görülebilir” uyarısında bulundu.
Türkiye için görece sınırlı etki
Küresel petrol fiyatlarındaki yükselişin Türkiye’yi de etkileyeceğini belirten Birol, bunun enflasyon ve ekonomi açısından olumsuz olduğunu söyledi. Ancak Türkiye’nin etkilenme düzeyinin görece daha sınırlı kalabileceğini ifade eden Birol, “Türkiye Asya ve Avrupa’daki ülkeler kadar etkilenmeyecek” dedi.
Enerji arzı açısından alternatif hatların önemine de değinen Birol, “Bakan Şimşek ile de konuştum, Türkiye için Basra-Ceyhan önemli bir alternatif” değerlendirmesinde bulundu.
Enerji haritası değişiyor
Hürmüz Boğazı’nın artık eski güvenilirliğini yitirdiğini belirten Birol, “Hürmüz Boğazı güvenilir bir boğaz olma özelliğini yitirdi, bu kriz dünya enerji haritasını yeniden dizayn edebilir” dedi.
Birol’a göre bu süreç, küresel enerji sisteminde kalıcı değişimlerin habercisi, “Enerji dünyasında büyük değişiklikler başlayacak, dünya ekonomisinin tek bir boğaza bağlı olma gerçeği tarihe karışacak” diyor.
Kısa vadede ise tablo net diyen Birol, “Hürmüz yarın açılsa bile uzun bir süre volatil seyir ve yüksek fiyat sürecek” dedi.
