ABD, İran’ın uluslararası piyasada petrol satmasına izin veren 60 günlük bir lisans yayımladı.
İsviçre’deki görüşmelere katılan Trump’ın Yardımcısı JD Vance, müzakerelerin ilk turunu “çok, çok iyi” olarak nitelendirdi ve İran’ın nükleer denetçilerin yeniden ülkeye girmesine izin vermeyi kabul ettiğini söyledi. Bu iddia daha sonra Trump tarafından da desteklendi. Ancak ilerleme kaydedildiğini kabul eden İranlı yetkililer, Vance’in bu açıklamasına itiraz ederek bunun “yanlış olduğunu ve gerçeği yansıtmadığını” söyledi.
Bu çelişki, iki tarafın geçen hafta çatışmayı durdurmak ve uzun vadeli bir anlaşmanın yolunu açmak amacıyla imzaladığı mutabakat zaptını hayata geçirmeye çalışırken önlerinde hâlâ ciddi zorluklar bulunduğunu ortaya koydu.
İran, yıllar süren ağır yaptırımların ardından enerji satışına izin veren muafiyeti ve yeniden inşa ile kalkınma fonu vaadini memnuniyetle karşıladı. Bununla birlikte Tahran, İsrail’in Lübnan’daki saldırıları sürerse Hürmüz üzerindeki kozunu kullanmaktan vazgeçmeyeceği sinyalini verdi.
Trump’a pazartesi günü gazeteciler tarafından İran’ın petrol satışı için verilen yaptırım muafiyeti sorulduğunda, başkanın bu konuyu ülkenin yurtdışında dondurulmuş varlıklarının ileride serbest bırakılması ihtimaliyle karıştırdığı görüldü. İran’ın petrol gelirlerini ordusunu yeniden inşa etmek için kullanmasının nasıl önleneceği sorulduğunda ise Trump, “Bunu yapmamaları gerekiyor” dedi.
Trump, Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada, “Bu parayı halklarına yiyecek almak için kullanmaları gerekiyor, çünkü şu anda halkları çok aç” ifadelerini kullandı.
ABD lisansı sonrası İran'dan petrolde Asya seferberliği
ABD’nin İran menşeili petrol ürünlerine yönelik tanıdığı 60 günlük geçici lisansın yürürlüğe girmesiyle birlikte, Tahran yönetimi küresel pazara geri dönmek için agresif bir diplomatik ve ticari atak başlattı.
Bloomberg'in piyasa kaynaklarından edindiği bilgilere göre, aracıların yanı sıra İran Ulusal Petrol Şirketi temsilcileri, resmi muafiyet kararı henüz ilan edilmeden önce bile Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi ülkelerdeki rafinerilerle temasa geçti.
Yaptırımlar nedeniyle uzun süredir neredeyse tamamen Çin pazarına bağımlı kalan İran, bu geçici uygulamayı fırsat bilerek hem alıcı tabanını genişletmeyi hem de aylardır deniz tankeri filolarında bekleyen stokları hızla nakde çevirmeyi amaçlıyor.
Sürecin aciliyeti, denizlerde biriken arzın büyüklüğünden kaynaklanıyor. Veri analiz firması Vortexa’nın rakamları ve Bloomberg’in hesaplamalarına göre, muafiyet kararının çıktığı tarih itibarıyla tankerlerde yaklaşık 68 milyon varil ham petrol ve kondensatın beklediği görülüyor.
Daha da önemlisi, bu devasa hacmin en az yüzde 80'inin henüz net bir varış rotası bulunmuyor ve bu durum söz konusu petrolü yeni alıcılar için doğrudan hazır hale getiriyor.
İranlı yetkililer, acil elden çıkarılması gereken bu spot kargoların yanı sıra, üretimi kalıcı olarak artırma planları çerçevesinde Asyalı devlerle uzun vadeli tedarik sözleşmelerini de masaya yatırmak istiyor.
Kaynak: Bloomberght