Özellikle petrol ürünleri ve kimyasal madde taşıyan tankerler ile LPG tankerleri, taşıdıkları yüklerin niteliği nedeniyle diğer ticari gemilerden farklı güvenlik prosedürlerine tabi tutuluyor. Gemilerin gelişigüzel şekilde kıyıya yanaşması yerine belirlenen demirleme sahalarında bekletilmesi, deniz trafiğinin ve liman operasyonlarının kontrollü şekilde yürütülmesi açısından önem taşıyor. Petrol ürünleri tankerleri benzin, motorin ve benzeri petrol türevlerinin taşınmasında kullanılırken, kimyasal tankerler farklı sıvı kimyasal maddelerin taşınması için kullanılıyor. LPG tankerleri ise sıvılaştırılmış petrol gazı taşımacılığında kullanılıyor.

Boğaz trafiğinin güvenliği için bekletiliyorlar

İstanbul Boğazı, yoğun gemi trafiği nedeniyle dünyanın en kritik deniz geçiş noktalarından biri olarak öne çıkarken, özellikle tehlikeli yük taşıyan gemilerin geçişleri özel kurallara tabi tutuluyor. Bu gemilerin belirlenen demirleme sahalarında bekletilmesi, Boğaz ve liman trafiğinin kontrollü şekilde yönetilmesinin bir parçasını oluşturuyor. İstanbul'un batı kıyılarında bulunan Ambarlı Limanı ve bölgedeki diğer liman tesisleri de sıvı dökme yük ve akaryakıt ürünleri taşımacılığı açısından önemli bir konumda bulunuyor.

30 Ağustos 2026 Pazar günü Marmaris Belediye İskelesi’nde konuşlanacak olan TCSG-904, 09.00-17.00 saatleri arasında halkın ziyaretine açık olacak. Zafer Bayramı kutlamaları kapsamında gerçekleştirilecek ziyaretle vatandaşlar, Sahil Güvenlik Komutanlığı’na bağlı gemiyi yakından görme ve inceleme fırsatı bulacak. Marmaris Kaymakamlığı, tüm vatandaşları 30 Ağustos Zafer Bayramı’nın anlam ve önemine uygun olarak gerçekleştirilecek ziyarete davet etti.

Bahamalar bayraklı 104 metre uzunluğundaki "Douglas Mawson" ise Kuşadası Limanı'ndan gelerek Bodrum limanına demir attı. Ağırlıklı olarak Amerikalı 86 yolcu ve 92 mürettebatın yer aldığı gemi, saat 21.00'de Marmaris Limanı'na hareket edecek. İki geminin Bodrum'a ilk ziyaretlerini yaptıkları öğrenildi.

İlçedeki üçüncü gemi ise Yunanistan'ın Kos Limanı'ndan gelen Malta bayraklı 59 metre uzunluğundaki "Arethusa". Toplam 48 yolcu ve 21 personelin bulunduğu, yolcularının çoğunluğunu Amerikalı turistlerin oluşturduğu geminin, saat 23.00'te Rodos Limanı'na hareket edeceği bildirildi.

Yapılan kontrollerde birinin tamamen boş olduğu, diğerinde plastik malzeme bulunduğu görülen konteynerlerin herhangi bir tehlike oluşturmadığı anlaşıldı.

Gündemin ilk sırasında deniz güvenliği var

Toplantının ana gündem maddesini, Hürmüz Boğazı’nda deniz taşımacılığının güvenli ve serbest şekilde yeniden yürütülmesi oluşturacak.

Dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim, yalnızca bölge ülkelerini değil, küresel enerji piyasalarını ve uluslararası ticaret rotalarını da doğrudan etkiliyor.

Bu nedenle İstanbul'daki toplantının, boğazdaki mevcut krizin aşılması ve deniz ulaşımının yeniden güvenli hale getirilmesi için diplomatik bir zemin oluşturması bekleniyor.

ABD-İran görüşmelerindeki tıkanma dikkat çekiyor

Toplantı, ABD ile İran arasında savaşın sona erdirilmesine yönelik müzakerelerin tıkanmasının ardından gerçekleştirilecek.

İran, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması karşılığında Washington yönetiminden daha önce üzerinde mutabakata varıldığı belirtilen çerçeve anlaşmadaki bazı maddelerin uygulanmasını talep ediyor. ABD Başkanı Donald Trump ise İran üzerindeki ekonomik baskının sürdürülmesi gerektiğini savunuyor.

Bu tablo, İstanbul'daki toplantının yalnızca deniz güvenliği açısından değil, ABD-İran geriliminin diplomatik yollarla çözülmesi bakımından da önem taşımasına neden oluyor.

İstanbul’daki toplantı Washington’a da mesaj olabilir

Türkiye ve Almanya'nın öncülük ettiği girişimin, Washington'a diplomatik bir mesaj niteliği taşıması da bekleniyor.

Ankara, Hürmüz krizinin bölgesel ve küresel sonuçlarının azaltılması için diplomasi kanallarının açık tutulmasını savunurken, Berlin de boğazın yeniden güvenli şekilde uluslararası deniz trafiğine açılmasını Avrupa ekonomisi açısından önemli görüyor.

Almanya daha önce Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmasının Avrupa ekonomisi üzerindeki etkilerine dikkat çekmişti. Berlin-Ankara hattında son aylarda güçlenen stratejik diyalog da bu girişimin dikkat çeken boyutlarından biri.

Karadeniz de gündemde

İstanbul'daki görüşmelerin yalnızca Hürmüz Boğazı'yla sınırlı kalmaması bekleniyor. Karadeniz'deki güvenlik durumu ve Ukrayna'nın tahıl ihracatı da toplantının gündem maddeleri arasında bulunuyor.

Ukrayna'dan tahıl sevkiyatının savaş nedeniyle sekteye uğraması, özellikle Türkiye, Pakistan ve Mısır açısından önem taşıyor. Türkiye Ukrayna buğdayının önemli işleyicileri arasında yer alırken Pakistan ve Mısır da Ukrayna tahılı ve tahıl ürünlerinin önde gelen alıcıları arasında bulunuyor.

Hürmüz Boğazı küresel ekonominin kritik damarlarından

Hürmüz Boğazı'ndaki krizin uzaması, enerji arzı başta olmak üzere küresel ticaret üzerinde baskı oluşturuyor. Boğazdaki gemi trafiğinin son dönemde ciddi biçimde azalması, petrol ve diğer enerji ürünlerinin sevkiyatına ilişkin endişeleri artırmış durumda.

İstanbul'da yapılacak toplantı bu nedenle Türkiye-Almanya ilişkilerinin ötesinde, bölgesel güvenlik, enerji arzı ve küresel ticaret açısından kritik bir diplomatik girişim olarak değerlendiriliyor.

Amiral Cooper, "Boğaz'ın uluslararası seyrüsefer hatlarındaki deniz mayınlarını başarıyla temizledik. Uluslararası alanda tanınan transit rotalar artık İran deniz mayınlarından arındırılmış durumdadır." ifadelerini kullandı.

Temizlik operasyonunda Deniz Kuvvetleri dalgıçları, Deniz Komandoları ile kara, deniz, hava ve deniz piyadelerine ait hava unsurlarının görev aldığını aktaran Cooper, "Sonuç olarak bugün uluslararası seyrüsefer hatları açık ve ivme kazanıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Amiral Cooper, ABD güçlerinin son birkaç ayda yaklaşık 750 milyon varil ham petrol taşıyan yaklaşık 1500 ticari geminin boğazdan geçişine yardımcı olduğunu belirtti.

ABD'nin temmuz ayında deniz ablukasını yeniden başlatmasından bu yana, insani yardım gerekçesiyle izin verilenler haricinde hiçbir geminin ABD makamlarının izni olmadan İran limanlarına girmediğini veya bu limanlardan ayrılmadığını ileri süren Cooper, ablukayı delmeye çalışan 75 geminin geri çevrildiğini, talimatlara uymayan 3 geminin ise işlevsiz hale getirildiğini kaydetti.

Rusya Savunma Bakanlığı da 25 Ağustos’ta yaptığı açıklamada Pivdennyi Limanı’nda üç yük gemisi ile bir tankerin, Odesa’da ise başka bir yük gemisinin vurulduğunu ileri sürdü. Reuters söz konusu iddiaları bağımsız olarak doğrulayamadığını bildirdi. (Internazionale⁠)

Sektör kaynakları ise saldırıların devam ettiğini ve Karadeniz’deki ticari gemilerin karşı karşıya bulunduğu riskin resmi açıklamalara yansıyan tablodan daha geniş olabileceğini ifade ediyor.

218 gemi iddiası: Rakamın arkasında ne var?

Son günlerde kamuoyuna yansıyan “218 gemi vuruldu” rakamının ise doğru bağlamda değerlendirilmesi gerekiyor.

Ukrayna İnsansız Sistemler Kuvvetleri, 6 Temmuz-8 Ağustos tarihleri arasında yürüttüğü “MoLoCHka” operasyonunda Rusya’nın “gölge filosuyla bağlantılı” olduğunu ileri sürdüğü toplam 218 deniz aracını vurduğunu açıkladı. Ukrayna’nın verdiği rakamlara göre bunların 134’ü Azak Denizi’nde, 84’ü Karadeniz’de bulunuyordu. Ancak bu sayı bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmış değil. Dolayısıyla 218 rakamını “Temmuz ayında vurulan 218 ticari gemi” şeklinde değil, Ukrayna tarafının 6 Temmuz-8 Ağustos dönemine ilişkin operasyonel iddiası olarak değerlendirmek gerekiyor. (Türkiye Today⁠)

Bununla birlikte bağımsız haber kaynaklarının ortaya koyduğu tablo da saldırılardaki artışın boyutunu gösteriyor. Reuters, 16 Temmuz’da Rusya ve Ukrayna’nın Karadeniz ve Azak Denizi’nde gemilere yönelik saldırılarını yoğunlaştırdığını, Ukrayna’nın yalnızca o gün en az 11 Rus gemisini vurduğunu açıkladığını bildirdi.

Türk denizcileri de doğrudan etkileniyor

Yaşanan saldırılardan Türk sahipli ve Türk bayraklı gemiler de ciddi biçimde etkileniyor.

22 Temmuz’da Rusya’nın Taman Limanı’ndan Trabzon’a kömür taşıyan Türk bayraklı REYHAN SARI, Novorossiysk açıklarında drone saldırısına uğradı. Saldırıda bir Türk gemi insanı yaşamını yitirirken mürettebattan yaralananlar oldu. (Turkish Minute⁠)

3 Ağustos’ta ise Türk sahipli YAŞAR ve NADEZHDA gemilerinin Novorossiysk Limanı’ndan ayrıldıktan sonra insansız hava araçlarının saldırısına uğradığı Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tarafından açıklandı. Bakanlık, Türk vatandaşlarının da aralarında bulunduğu bazı gemi insanlarının yaralandığını belirterek savaşın Karadeniz’e daha fazla yayılmasından duyulan endişeyi dile getirdi. (EBS PublicNow⁠)

18 Ağustos’ta Türk sahipli, San Marino bayraklı NECIBE‘ninTuapse açıklarında saldırıya uğradığı; mürettebatının tahliye edilerek yine Türk sahipli URAL tarafından kurtarıldığı bildirildi. Ancak URAL da birkaç gün sonra saldırıya uğradı. Saldırıda sekiz gemi insanının yaralandığı ve NECIBE’nin mürettebatından İlker Lazoğlu’nun hayatını kaybettiği bildirildi. (maritime-executive.com⁠)

Bu gelişmeler, savaşın tarafı olmayan ülkelerin sahipli veya bayraklı ticari gemilerinin de Karadeniz’deki çatışmanın doğrudan sonuçlarıyla karşı karşıya kaldığını ortaya koyuyor.

“Bir gemi vurulduğunda dünya ayağa kalkardı, şimdi saldırılar sıradanlaşıyor”

7Deniz’e değerlendirmelerde bulunan sektör kaynakları, ticari gemilere yönelik saldırıların giderek “normalleşmesinden” endişe duyulduğunu belirtiyor. Özellikle bu hafta saldırıya uğrayan Türk armatörlerine ait gemilerde büyük çaplı hasarlar meydana gelirken,can kaybı yaşanmaması adeta bir mucize.

Kaynaklar, geçmişte tek bir ticari gemiye yönelik saldırının dahi uluslararası denizcilik kamuoyunda büyük yankı oluşturduğunu, bugün ise peş peşe gelen saldırı haberlerinin neredeyse olağan gelişmeler gibi karşılanmaya başladığını ifade ediyor.

Oysa her saldırının arkasında yalnızca bir gemi veya yük değil; gemi insanlarının yaşamı, armatörlerin yatırımları, uluslararası ticaret ve küresel tedarik zincirleri bulunuyor.

Karadeniz ticaretindeki risk artık küresel ekonomiyi etkiliyor

Saldırıların ekonomik sonuçları da giderek belirginleşiyor.

Reuters’ın 5 Ağustos tarihli analizine göre Karadeniz’de gemilere, limanlara ve ihracat terminallerine yönelik saldırılardaki artış, tahıl ve petrol ticaretini sekteye uğratırken savaş riski sigortalarının maliyetlerini de yükseltti.

20 Ağustos itibarıyla küresel buğday piyasasında Karadeniz kaynaklı arz endişelerinin büyüdüğü, Chicago buğday vadeli işlemlerinin temmuz başından itibaren yüzde 17’nin üzerinde yükseldiği bildirildi. (Reuters⁠)

Son saldırı dalgasıyla birlikte Rus petrol ihracatının gerilediğine, Ukrayna’nın ağustos ayındaki tahıl ihracatının ise ciddi şekilde düştüğüne ilişkin değerlendirmeler bulunuyor. Odesa çevresindeki limanlar Ukrayna’nın ihracatı açısından kritik önem taşırken, alternatif kara ve Tuna güzergâhlarının denizyolunun taşıdığı hacmi karşılamakta yetersiz kaldığı belirtiliyor. (maritime-executive.com⁠)

Sektör kaynakları özellikle kömür, petrol, doğal gaz, tahıl ve yaş meyve-sebze taşımacılığında güvenlik riskinin ticari kararları doğrudan etkilemeye başladığını ifade ediyor.

Karadeniz artık yalnızca Rusya-Ukrayna meselesi değil

Gelinen noktada Karadeniz’deki ticari gemilere yönelik saldırıların yalnızca Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın bir uzantısı olarak değerlendirilmesi yetersiz kalıyor.

Ticari gemilerin ve gemi insanlarının can güvenliğinin tehdit altında olması; seyrüsefer serbestisi, uluslararası deniz ticareti, gıda güvenliği ve küresel tedarik zincirleri açısından uluslararası bir deniz güvenliği sorununa dönüşmüş durumda.

Türkiye de saldırıların ardından Rusya ve Ukrayna’ya ticari deniz taşımacılığının güvenliğinin sağlanması yönünde çağrıda bulundu. Dışişleri Bakanlığı, gerekli tedbirlerin alınmaması halinde Karadeniz’deki tırmanmanın gıda güvenliği dahil çok yönlü sonuçları olacağı uyarısında bulundu. (EBS PublicNow⁠)

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğü de Karadeniz başta olmak üzere çatışma riski bulunan deniz alanlarında ticaret gemileri ve gemi insanlarına yönelik güvenlik risklerinin önemli ölçüde arttığını belirterek ilave güvenlik tedbirleri alınması gerektiğini bildirdi.

Türkiye konuyu IMO ve BM gündemine taşımalı

Sektör kaynaklarına göre artık diplomatik açıklamaların ötesinde, daha güçlü ve kurumsal bir uluslararası girişime ihtiyaç bulunuyor.

Türkiye uzun yıllardır Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün (IMO) Konsey üyesi ülkeleri arasında bulunuyor. Bu kurumsal konumun Karadeniz’deki ticari gemilere yönelik saldırıların uluslararası denizcilik kamuoyunun gündemine taşınmasında daha etkin kullanılması gerektiği değerlendiriliyor.

Karadeniz’deki ticari gemilere yönelik saldırılar; gemi adı, bayrağı, sahipliği, koordinatı, saldırı zamanı, saldırının niteliği, can kaybı ve maddi hasar gibi verilerle sistematik biçimde belgelenerek IMO nezdinde gündeme getirilebilir.

Aynı şekilde Dışişleri Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Türk denizcilik sektörünün meslek kuruluşlarının koordinasyonunda hazırlanacak hukuki ve teknik bir çalışma; seyrüsefer emniyeti, ticari gemilerin korunması ve uluslararası deniz hukukunun ilgili hükümleri çerçevesinde Birleşmiş Milletler ve IMO’nun ilgili organlarının dikkatine sunulabilir.

İMEAK Deniz Ticaret Odası, Türk Armatörler Birliği ve diğer denizcilik meslek kuruluşlarının da ortak bir tutum geliştirerek Türk sahipli ve Türk bayraklı gemilerin karşı karşıya bulunduğu riskleri uluslararası platformlarda daha görünür hale getirmesi sektör açısından önem taşıyor.

Savaşın tarafı olmayan denizciler bedel ödememeli

Karadeniz yüzyıllardır Türkiye’nin en önemli ticaret yollarından biri. Bugün ise denizciler, hangi bayrağı taşırlarsa taşısınlar, giderek daha fazla savaşın doğrudan riski altında çalışmak zorunda kalıyor.

Bir ay önce tek bir ticari geminin vurulması büyük bir olay olarak değerlendirilirken, bugün aynı gün içerisinde birden fazla geminin hedef alınması sıradan bir haber haline gelmemeli.

Çünkü mesele yalnızca vurulan gemilerin sayısı değil.

Mesele, o gemilerde çalışan insanların hayatı, uluslararası deniz ticaretinin güvenliği ve Karadeniz’de güvenli seyir hakkının giderek ortadan kalkmasıdır.

Karadeniz’deki saldırılar artık münferit denizcilik kazaları veya savaşın kaçınılmaz yan etkileri olarak görülmemeli. Uluslararası deniz güvenliğini ve seyrüsefer emniyetini tehdit eden bölgesel bir mesele olarak ele alınmalı; Türkiye de IMO’daki kurumsal konumunu ve BM’deki diplomatik ağırlığını kullanarak konuyu belgeli, hukuki temelli ve sektörle koordineli biçimde uluslararası gündeme taşımalıdır.

Çünkü ticaret gemileri savaş gemisi, gemi insanları da savaşın tarafı değildir.

7DENİZ

“Karadeniz’de artık yalnız bir çatışmanın deniz ticaretine yansımalarını konuşmuyoruz”

Karadeniz’de yaşanan gelişmelerin artık yalnızca bir çatışmanın deniz ticaretine yansımaları olarak değerlendirilemeyeceğini belirten Ünüvar, "Ticaret gemilerinin ve bu gemilerde çalışan gemi insanlarının doğrudan hedef olduğu son derece ciddi bir güvenlik sorunuyla karşı karşıyayız” dedi.

Saldırıların büyük bölümünün insansız hava ve deniz araçlarıyla gerçekleştirildiğini belirten Ünüvar, bunun deniz güvenliğinde karşı karşıya olunan tehditlerin de değiştiğini gösterdiğini ifade etti.

Ticari gemilerin, gemi insanlarının ve deniz ticaretinin çatışmaların hedefi haline getirilemeyeceğinin altını çizen Ünüvar, son dönemde yaşanan saldırılarda hedef alınan bölgelerin de dikkat çekici olduğunu söyledi.

Ünüvar, “Ticari gemiler, gemi insanları ve deniz ticareti çatışmaların hedefi haline getirilemez” ifadelerini kullandı.

Son dönemde yaşanan bazı hadiselerde saldırıların yalnızca gemilerin seyir kabiliyetini ortadan kaldıracak bölümlere değil, artık gemi insanlarının görev yaptığı köprüüstlerine, yaşam mahallerine yöneldiğini belirten Ünüvar, "Bu tablo meselenin doğrudan gemi insanlarımızın can güvenliğini tehdit eden bir boyuta ulaştığını gösteriyor” dedi.

Deniz ticaretinin sürekliliği kadar gemi insanlarının can emniyetinin de önemli olduğunu vurgulayan Ünüvar, “Bizim için deniz ticaretinin sürekliliği ne kadar önemliyse, o ticareti mümkün kılan gemi insanlarımızın can emniyeti bundan da önemli” diye konuştu.

Olaylar ilk andan itibaren takip ediliyor

Bakanlık olarak meydana gelen her olayı ilk andan itibaren yakından takip ettiklerini belirten Ünüvar, süreçte başta Dışişleri Bakanlığı olmak üzere ilgili kurumlarla koordinasyon halinde, olaylar meydana gelmeden önce de girişimlerde bulunulduğunu söyledi.

İhtiyaç duyulan durumlarda personelin deniz ve hava unsurlarıyla tahliyesinin gerçekleştirildiğini aktaran Ünüvar, gemilere römorkör desteği sağlanması ve gemilerin limana veya tersaneye yanaştırılması çalışmalarının da ilgili kurumlarla koordineli şekilde yürütüldüğünü ifade etti.

Karadeniz’de yaşanan gelişmelerin tekil bir örnek olmadığını belirten Ünüvar, dünyanın en kritik deniz ticareti geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda da benzer şekilde ciddi güvenlik sorunlarının yaşandığını söyledi.

Karadeniz ve Hürmüz’deki gelişmelerin deniz güvenliğinin yalnızca denizcilerin meselesi olmadığını ortaya koyduğunu belirten Ünüvar, denizlerin güvenliğinin küresel ticaret, enerji arzı ve tedarik zincirleri açısından taşıdığı öneme dikkat çekti.

Ünüvar, “Denizlerin güvenliği sadece denizcilerin meselesi değil. Denizlerin güvenliği küresel ticaretin, enerji arzının, tedarik zincirlerinin ve nihayetinde dünya ekonomisinin güvenliği” dedi.

Bu nedenle ticari gemilere ve sivil gemi insanlarına yönelik saldırıları kabul edilemez bulduklarını ifade eden Ünüvar, seyrüsefer serbestisinin ve deniz ulaştırmasının güvenliğinin uluslararası hukuk çerçevesinde korunmasını son derece önemsediklerini söyledi.

Türkiye’nin bu yaklaşımını uluslararası platformlarda açıkça ortaya koyduğunu belirten Ünüvar, denizlerin çatışma alanı değil, ticaret ve iş birliği alanı olması gerektiğini vurguladı. Ünüvar, “Biz denizlerin çatışma alanı değil, ticaretin ve iş birliğinin alanı olarak görmekteyiz” dedi.

"Sektörümüzün sesine kulak vermeye kararlıyız"

Bakanlık olarak bir taraftan deniz ticaretinin kesintisiz devamı için gerekli tedbirleri aldıklarını, diğer taraftan gemilerin ve gemi insanlarının güvenliğini artırmak için ulusal ve uluslararası arenada bütün imkanları kullanmaya devam ettiklerini belirtti.

Denizcilik sektörü temsilcileriyle kurulan yakın iletişim ve iş birliğinin önemine de değinen Ünüvar, “Bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da sektörümüzün sesine kulak vermeye, karşılaştığınız sorunların çözümüne yönelik sizlerle çalışmaya ve Türk denizciliğinin önünü açacak adımları da atmaya kararlıyız” ifadelerini kullandı.

Konuşmasının sonunda, “Karadeniz'den Hürmüz'e bu süreçte denizlerdeki görevlerini büyük bir sorumlulukla sürdüren tüm gemi insanlarımızın da yanında olduğumuzu bir kez daha belirtmek isterim” diye konuştu.

Yaşanan saldırılarda hayatını kaybeden gemi insanlarına Allah’tan rahmet dileyen Bakan Yardımcısı Ünüvar, yaralılara da acil şifalar temennisinde bulundu.

Ünüvar, konuşmasını denizin barış, güven ve refahın taşıyıcısı olduğu bir gelecek temennisiyle tamamladı.

7DENİZ

Toplantıda konuşan Dışişleri Bakan Yardımcısı Mehmet Bozay, denizlerin Türkiye’nin dış politikası, enerji ve gıda güvenliği açısından taşıdığı stratejik öneme dikkat çekti. Karadeniz’de ticari gemilere yönelik saldırılara ilişkin önemli açıklamalarda bulunan Bozay, Türkiye’nin Birleşmiş Milletler ile birlikte seyrüsefer emniyetini güvence altına alacak ve enerji ile liman altyapılarına yönelik kısmi ateşkesi de içerecek bir yasal çerçeve üzerinde çalıştığını açıkladı.

Karadeniz’de son dönemde ticari gemileri hedef alan saldırıların kritik bir aşamaya ulaştığını belirten Bozay, saldırıların ardından Türkiye’nin en üst düzeyde diplomatik girişimlerini sürdürdüğünü vurguladı.

“Denizler artık sadece denizcilik sektörünün konusu değil”

Denizlerin günümüzde yalnızca denizcilik sektörüyle sınırlı bir alan olmaktan çıktığını ifade eden Bozay, dış politika ve diplomasiden enerji ve gıda güvenliğine, iklim değişikliğinden sürdürülebilir kalkınmaya kadar birçok stratejik başlığın merkezinde denizlerin bulunduğunu söyledi.

Yeşil dönüşüm, dijitalleşme, bağlantısallık ve ulaştırma politikalarında denizlerin öneminin giderek arttığını belirten Bozay, Türkiye açısından denizlerdeki seyrüsefer serbestisinin aynı zamanda ekonomik ve ulusal güvenlik meselesi olduğunu kaydetti.

Türkiye’nin dış ticaretinin yaklaşık yüzde 90’ının deniz yoluyla gerçekleştirildiğine dikkat çeken Bozay, güvenli ve kesintisiz deniz ulaşımının ülke ekonomisi açısından hayati öneme sahip olduğunu ifade etti.

Hürmüz ve Babülmendep’te seyrüsefer güvenliği vurgusu

Türkiye’nin yalnızca çevre denizlerde değil, küresel deniz ticaretinin kritik geçiş noktalarında da aktif diplomasi yürüttüğünü belirten Bozay; Hürmüz Boğazı, Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz, Akdeniz, Ege ve Karadeniz’de barışın ve seyrüsefer serbestisinin korunmasının Türkiye açısından stratejik önemde olduğunu söyledi.

Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan gemilerin Türkiye’nin diplomatik girişimleri sonucunda 26 Haziran’da emniyetli şekilde çıkışlarının sağlandığını aktaran Bozay, Hürmüz ve Babülmendep’te seyrüsefer serbestisinin korunmasına yönelik uluslararası girişimlerin de yakından takip edildiğini kaydetti.

Somali açıklarındaki korsanlık tehdidine de değinen Bozay, Türkiye’nin bölgede deniz güvenliğinin sağlanmasına yönelik uluslararası çalışmalarda aktif rol aldığını ve Birleşik Görev Komutası’nı 2025 yılında yedinci kez üstlendiğini hatırlattı.

“Karadeniz’de BM ile yasal bir çerçeve üzerinde çalışıyoruz”

Konuşmasının önemli bölümünü Karadeniz’de yaşanan güvenlik sorunlarına ayıran Bozay, ticari gemilere yönelik saldırıların can kayıplarına neden olduğuna dikkat çekerek hayatını kaybeden denizcilere rahmet, ailelerine ve denizcilik sektörüne başsağlığı diledi.

Türkiye’nin Karadeniz’de deniz ticaretinin ve kritik altyapının korunmasına yönelik diplomatik çalışmalar yürüttüğünü belirten Bozay, şu açıklamada bulundu:

“Ülkemiz şu anda Birleşmiş Milletler ile birlikte Karadeniz’de seyrüsefer emniyetini güvence altına alacak, enerji ve liman altyapılarına yönelik kısmi bir ateşkesi de içeren yasal bir çerçeve üzerinde çalışıyor.”

Bozay, Karadeniz’de seyrüsefer güvenliğinin Sakarya Gaz Sahası gibi Türkiye açısından kritik enerji yatırımlarını ve ekonomik çıkarları da doğrudan ilgilendirdiğini vurguladı.

“Failinden bağımsız olarak saldırıların mazur görülmesi mümkün değil”

Karadeniz’de ticari gemileri hedef alan saldırılar konusunda net mesaj veren Bozay, “Failinden bağımsız olarak Karadeniz’de güvenliği tehdit eden bu saldırıların mazur görülmesi mümkün değildir” dedi.

Türkiye’nin hem gemilerin hem de ekonomik çıkarların korunması amacıyla her seviyede diplomatik girişimlerini aralıksız sürdürdüğünü belirten Mehmet Bozay, özellikle son saldırıların ardından Dışişleri Bakanı düzeyinde yeni girişimlerin gerçekleştirildiğini açıkladı.

Savaşın giderek ticari deniz taşımacılığının faaliyet alanlarına ve gemilere yönelmeye başladığına dikkat çeken Bozay, gelinen aşamayı “çok kritik” olarak nitelendirdi.

Montrö Sözleşmesi mesajı

Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle Karadeniz’in daha geniş çaplı bir savaş alanına dönüşmesinin engellenmesi amacıyla Türkiye’nin Montrö Boğazlar Sözleşmesi’ni titizlikle uygulamaya devam ettiğini vurgulayan Bozay, Ankara’nın mevcut statükonun bozulmasına yol açabilecek girişimlerden kaçınılması yönündeki tutumunu sürdürdüğünü ifade etti.

Bozay, “Ukrayna’daki savaş nedeniyle Karadeniz’in bir savaş alanına dönmesini engellemek için Montrö Sözleşmesi’ni titizlikle ve tarafsız bir şekilde uygulamaya devam ediyoruz” dedi.

Türkiye’nin Montrö’den kaynaklanan yükümlülüklerini hassasiyetle yerine getirdiğini belirten Bozay, Karadeniz’de istikrarın korunmasının Türkiye’nin temel dış politika öncelikleri arasında bulunduğunu söyledi.

Ege ve Doğu Akdeniz’de “istikrar ve refah bölgesi” hedefi

Konuşmasında Ege Denizi’ndeki sorunlara da değinen Bozay; kara sularının genişliği, arama-kurtarma alanları ve denizcilere duyuru hizmet sahaları gibi birbiriyle bağlantılı başlıkların bulunduğunu söyledi.

Türkiye’nin Ege sorunlarının çözümünde bölgenin kendine özgü coğrafi özelliklerinin ve hakkaniyet ilkesinin dikkate alınması gerektiğini savunduğunu ifade eden Bozay, Türkiye’nin hayati ve meşru haklarını hem masada hem sahada savunmaya devam ettiğini belirtti.

Ege’nin bir barış ve iş birliği denizi haline gelmesini istediklerini söyleyen Bozay, yapıcı iş birliğine hazır olduklarını ve komşu ülkelerden de aynı yaklaşımı beklediklerini kaydetti.

Bozay, Türkiye’nin Ege ve Doğu Akdeniz’i tüm tarafların meşru menfaatlerine saygı gösterilen bir “istikrar ve refah bölgesi” olarak görmek istediğini vurguladı.

“Karadeniz sadece bir deniz değil, bir havza”

Karadeniz’in jeopolitik önemine dikkat çeken Bozay, bölgedeki gelişmelerin yalnızca Karadeniz ülkeleriyle sınırlı kalmadığını söyledi.

“Karadeniz sadece bir deniz değil, bir havza” değerlendirmesinde bulunan Bozay, Karadeniz’de yaşanan gelişmelerin Akdeniz ve Ege’nin yanı sıra Kafkasya, Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Balkanlar üzerinde de etkili olduğunu ifade etti.

Rusya-Ukrayna savaşının başlamasının ardından tahıl fiyatlarında yaşanan sert artışları örnek gösteren Bozay, bu gelişmelerin özellikle Afrika ve Orta Doğu ülkelerinde gıda güvenliğini doğrudan etkilediğini söyledi.

Savaşın başlamasıyla buğday fiyatlarının yaklaşık yüzde 37 arttığını ifade eden Bozay, tahıl tedarikindeki aksamanın Mısır gibi ülkelerde ekmek fiyatlarına kadar yansıdığını belirterek, Karadeniz’deki güvenli ticaretin küresel gıda güvenliği açısından taşıdığı öneme dikkat çekti.

“Bölgesel istikrar Türkiye’nin önceliği”

Türkiye’nin bölgesindeki gelişmelere güçlü bir devlet politikası çerçevesinde yaklaştığını ifade eden Bozay, Karadeniz konusunda atılan adımların son derece dikkatli şekilde planlandığını söyledi.

Diplomasinin temel hedeflerinden birinin bölgedeki gerilimin daha da büyümesini önlemek olduğunu kaydeden Bozay, Türkiye’nin savaşın sona erdirilmesi ve bölgenin yeniden istikrar ve refah alanına dönüştürülmesi için çalışmalarını sürdürdüğünü belirtti.

Türkiye’nin güçlenen bölgesel konumuyla birlikte çevresindeki gelişmelerde daha fazla sorumluluk üstlendiğine işaret eden Bozay, kamu kurumları ile denizcilik sektörünün ortak hareket etmesinin önemini vurguladı.

Denizcilik sektörüyle istişare mesajı

Dışişleri Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ve diğer kamu kurumlarının deniz güvenliği konusunda kolektif ve bütüncül bir yaklaşım içerisinde hareket ettiğini ifade eden Bozay, sektör temsilcilerinin görüş ve yönlendirmelerinin de karar süreçleri açısından önemli olduğunu söyledi.

İMEAK Deniz Ticaret Odası Meclisi’nde bulunmalarının temel amaçlarından birinin sektörle doğrudan istişare etmek olduğunu belirten Bozay, denizcilik sektörünün menfaatleriyle Türkiye’nin ekonomik ve stratejik çıkarlarının ortak olduğunun altını çizdi.

Bozay, konuşmasını İMEAK Deniz Ticaret Odası’nın 44’üncü kuruluş yıldönümünü kutlayarak ve Ağustos ayı Meclis Toplantısı’nın sektör açısından başarılı sonuçlara vesile olması temennisinde bulunarak tamamladı.

7DENİZ

Meclis Başkanı Başaran Bayrak başkanlığında yapılan toplantının ana gündemini, Karadeniz’de ticari faaliyet gösteren Türk bayraklı ve Türk sahipli gemiler ile gemi insanlarına yönelik riskler oluşturdu.

Toplantıda konuşan Yönetim Kurulu Başkanı Tamer Kıran, Karadeniz’de ticari gemilere yönelik saldırıların ulaştığı boyuta dikkat çekerek, son iki ayda üçü Türk bayraklı olmak üzere toplam 22 Türk sahipli sivil geminin İHA ve silahlı saldırılara maruz kaldığını açıkladı.

Karadeniz’de artan güvenlik risklerinin deniz ticaretinin sürdürülebilirliğini tehdit ettiğini belirten Kıran; gemilerin saldırıya uğraması, seyir ve operasyonların aksaması, liman giriş-çıkışlarında yaşanan sıkıntılar, yükselen sigorta maliyetleri ve gemi insanı teminindeki güçlüklerin sektör açısından ciddi boyutlara ulaştığını söyledi.

Toplantıda Karadeniz’deki güvenlik krizinin yanı sıra COP31 hazırlıkları, Gemi Acenteleri Yönetmeliği, İMEAK DTO’nun 44’üncü kuruluş yıldönümü ve 11 Ekim’de gerçekleştirilecek oda seçimleri de gündemin öne çıkan başlıkları oldu.

Karadeniz’de 226 sivil ve ticari gemi hedef alındı

Savaşın başlamasından bu yana Karadeniz’de ticari deniz taşımacılığının giderek daha ağır koşullarla karşı karşıya kaldığını vurgulayan Kıran, 26 Ağustos itibarıyla toplam 226 sivil ve ticari geminin hedef alındığını açıkladı.

Kıran, bu gemilerin 163’ünün, başka bir ifadeyle yüzde 70’inden fazlasının yalnızca 2026 yılının ilk sekiz ayında hedef alındığına dikkat çekerek, söz konusu rakamlara 26 Ağustos akşamı meydana gelen üç saldırının dahil olmadığını belirtti.

Ticari gemilerin hedef alınmasının yalnızca denizcilik sektörü açısından değerlendirilmemesi gerektiğini ifade eden Kıran, sivil ticaret gemilerinin bölge ülkelerinin gıda ve temel ihtiyaçlarının karşılanmasının yanı sıra küresel enerji akışının güvenli ve kesintisiz sürdürülmesinde kritik rol oynadığını kaydetti.

Kıran, saldırıların devam etmesinin bölgesel ticaretin ötesinde küresel tedarik zincirleri ve enerji güvenliği açısından da ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.

Son iki ayda 22 Türk sahipli gemi saldırıya uğradı

Karadeniz’de yaşanan güvenlik krizinden Türk denizcilik sektörünün doğrudan etkilendiğini belirten Kıran, çarpıcı rakamlar paylaştı.

“Son iki ayda üçü Türk bayraklı olmak üzere toplam 22 Türk sahipli sivil ticari gemi İHA ve silahlı saldırılara maruz kaldı” diyen Kıran, Kalyoncu Denizcilik’e ait URAL isimli gemiye yönelik saldırıda bir denizcinin hayatını kaybetmesinin sektörü derinden üzdüğünü söyledi.

Kıran, saldırıda yaşamını yitiren denizciye Allah’tan rahmet, ailesine, yakınlarına ve şirketine başsağlığı dilerken, savaş sürecinde hayatını kaybeden tüm denizcileri de andı.

Türk armatörleri 18 yıl sonra “cold laid up” seçeneğiyle karşı karşıya

Saldırıların artık armatörlerin operasyonel kararlarını doğrudan değiştirmeye başladığını vurgulayan Kıran, Türk denizcilik sektörü açısından dikkat çekici bir gelişmeyi de açıkladı.

Karadeniz’de gemilere yönelik artan İHA ve silahlı saldırılar nedeniyle Türk armatörlerinin 18 yıl aradan sonra ilk kez bazı gemilerini uzun süreli olarak hizmet dışına çıkarma (cold laid up) hazırlığıyla karşı karşıya kaldığını belirten Kıran, bunun krizin deniz ticareti üzerindeki etkisini gösteren önemli bir gelişme olduğunu kaydetti.

21 Ağustos itibarıyla Karadeniz limanlarının demir sahaları ile liman ve tersanelere sığınan gemilerin sayısının yaklaşık 100 olduğunu belirten Kıran, yalnızca Samsun Limanı demir sahasında 35, Sinop Limanı demir sahasında ise 22 geminin beklediğini söyledi.

Kıran, mevcut durumun devam etmesi halinde yalnızca armatörlerin ticari faaliyetlerinin değil, Türkiye’nin deniz ticaret filosunun Karadeniz’deki varlığının ve bölgesel ticaretin sürdürülebilirliğinin de zarar görebileceği uyarısında bulundu.

“Önceliğimiz denizcilerimizin can güvenliği”

İMEAK Deniz Ticaret Odası olarak ilgili kamu kurum ve kuruluşları nezdinde çalışmalarını sürdürdüklerini ifade eden Kıran, temel önceliğin denizcilerin can güvenliğinin sağlanması olduğunu vurguladı.

Odanın, üyelerin, gemilerin ve deniz çalışanlarının bu süreci mümkün olan en az kayıpla atlatabilmesi amacıyla girişimlerini sürdürdüğünü belirten Kıran, gemilerin güvenli şekilde faaliyetlerini sürdürebileceği şartların yeniden oluşturulmasının önemine işaret etti.

Karadeniz’deki gelişmelerin güvenlik boyutunun yanında diplomatik ve siyasi boyutunun da bulunduğunu kaydeden Kıran, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Rusya-Ukrayna savaşının sona erdirilmesi ve bölgede kalıcı barışın sağlanması yönündeki diplomatik girişimlerine, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın iki ülke nezdinde yürüttüğü temaslara dikkat çekti.

Türk denizciliği COP31’de güçlü şekilde temsil edilecek

Kıran’ın gündemindeki bir diğer önemli başlık ise 9-20 Kasım tarihlerinde Antalya’da gerçekleştirilecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Taraflar Konferansı COP31 oldu.

İMEAK DTO’nun Türk denizcilik sektörünün COP31’de güçlü ve etkin şekilde temsil edilmesi amacıyla TOBB ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı nezdindeki çalışmalara aktif katıldığını belirten Kıran, Okyanuslar ve Denizler teması kapsamında oluşturulan yönlendirme komitesinde yer aldıklarını söyledi.

Odanın ayrıca Piri Reis Üniversitesi ve Türkiye Gemi İnşa Sanayicileri Birliği ile birlikte “Denizcilik ve Finansman” alt çalışma grubunda sektörü temsil ettiğini aktaran Kıran; ICS, BIMCO, IBIA, INTERCARGO ve INTERTANKO gibi uluslararası denizcilik kuruluşlarıyla da temasların sürdürüldüğünü ifade etti.

COP31 Blue Zone’da Türkiye Oceans Pavilyonu

Kıran, COP31 kapsamında Türk denizcilik sektörü açısından önemli bir gelişmeyi de duyurdu.

Birleşmiş Milletler tarafından akredite edilen kurum ve kuruluşların yer aldığı Blue Zone’da, Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü ile gerçekleştirilen koordinasyon sonucunda 50 metrekarelik alanın “Türkiye Oceans Pavilyonu” olarak İMEAK Deniz Ticaret Odası’na tahsis edilmesinin uygun görüldüğünü açıkladı.

Kıran, bunu hem oda hem de Türk denizcilik sektörü açısından önemli bir kazanım olarak nitelendirdi.

İMEAK DTO ayrıca kamu, özel sektör ve sivil toplumun katılımına açık olan Green Zone’da yer almak için de resmi başvurusunu yaptı. Planlanan alanlarda kamu kurumları, akademi, özel sektör, uluslararası kuruluşlar ve yabancı sektör temsilcilerinin katılımıyla geniş kapsamlı iş birlikleri ve paydaş buluşmalarının gerçekleştirilmesi hedefleniyor.

Kıran, COP31 boyunca Türk denizciliğinin yeşil dönüşüm çalışmalarının, sürdürülebilir denizcilik vizyonunun ve sektörün iklim hedeflerine sunduğu katkıların ulusal ve uluslararası kamuoyuna anlatılacağını kaydetti.

Gemi Acenteleri Yönetmeliği gündemde

Toplantıda Gemi Acenteleri Yönetmeliği konusunda üyelerden gelen taleplere de değinen Kıran, yönetmeliğin hazırlık aşamasından itibaren sektörün görüşlerini Denizcilik Genel Müdürlüğü’ne düzenli olarak aktardıklarını söyledi.

14 Ağustos’ta yürürlüğe giren yönetmeliğin özellikle personel istihdamına ilişkin hükümlerinin üyeler açısından mağduriyet oluşturmadan uygulanması amacıyla çalışmalar yürütüldüğünü ifade eden Kıran, Gemi Acente Personeli Belgelendirme Sınavı’nın 14 Ağustos’ta Piri Reis Üniversitesi’nde 54 kişinin katılımıyla gerçekleştirildiğini açıkladı.

Mevcut acente personelinin yeni yönetmeliğe uyum sağlaması amacıyla yenileme eğitimlerinin de düzenlendiğini belirten Kıran; Piri Reis Üniversitesi’ndeki eğitime 106, Kocaeli Şubesi’ndeki eğitime 54 ve Fethiye Şubesi’ndeki eğitime 23 kişinin katıldığını söyledi.

Böylece toplam 183 acente personelinin yenileme eğitimlerini tamamlayarak katılım belgesi almasına imkân sağlandı. İzmir Şubesi’nde de yakın zamanda benzer bir eğitim gerçekleştirilecek.

İMEAK DTO 44 yaşında

Kıran, İMEAK Deniz Ticaret Odası’nın 26 Ağustos 1982 tarihinde 744 deniz tacirinin girişimiyle başlayan yolculuğunun 44’üncü yılına ulaştığını hatırlattı.

Odanın geçen 44 yılda Türk denizciliğinin gelişmesi, sektörün önünün açılması ve denizcilik camiasının güçlü bir çatı altında temsil edilmesi amacıyla önemli bir kurumsal birikim oluşturduğunu ifade eden Kıran, bugün İMEAK DTO’nun Türkiye’nin en büyük ve güçlü meslek kuruluşlarından biri haline geldiğini söyledi.

Kurumların gücünün yalnızca binalardan, makamlardan ve sahip oldukları imkânlardan kaynaklanmadığını vurgulayan Kıran, “Asıl güç, dürüstlük ve samimiyetle çok çalışmak, birlik ve beraberlik duygusuyla ortak hedeflere doğru hareket ederek gelecek nesillere güçlü bir kurum bırakmaktır” değerlendirmesinde bulundu.

İMEAK DTO seçimleri 11 Ekim’de

Toplantının dikkat çeken gündem maddelerinden biri de yaklaşan İMEAK Deniz Ticaret Odası organ seçimleri oldu.

5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Kanunu’nun 84’üncü maddesine göre oda seçimlerinin dört yılda bir 1 Ekim-30 Kasım tarihleri arasında gerçekleştirildiğini hatırlatan Kıran, İMEAK DTO Yönetim Kurulu’nun 20 Ağustos’taki 152 numaralı toplantısında seçim tarihi ve yerinin görüşülerek seçim kuruluna iletildiğini açıkladı.

Beyoğlu İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı tarafından onaylanan karara göre İMEAK DTO merkez meslek komiteleri ve meclis üyeliği seçimleri 11 Ekim 2026 Pazar günü Piri Reis Üniversitesi Deniz Kampüsü’nde gerçekleştirilecek.

Şubelerde ise açıklanan seçim takvimi şöyle:

-İskenderun ve Karadeniz Ereğli: 1 Ekim 2026

-Bodrum ve Fethiye: 3 Ekim 2026

-İzmir: 7 Ekim 2026

-İMEAK DTO Merkez: 11 Ekim 2026

Diğer şubelerin seçim tarihlerinin ise seçim kurullarından onayların gelmesinin ardından açıklanacağı belirtildi.

Seçimin demokrasinin vazgeçilmez unsurlarından biri olduğunu vurgulayan Kıran, sürecin İMEAK DTO’nun 44 yılı aşan kurum kültürüne yakışan bir olgunluk içerisinde yürütülmesini temenni etti.

Kıran, seçim sonuçlarının üyeler, denizcilik camiası ve sektör açısından hayırlı olmasını dilerken, 2022-2026 döneminin 49’uncu ve son meclis toplantısının 24 Eylül 2026 Perşembe günü gerçekleştirileceğini açıkladı.

Yeni balıkçılık sezonu 1 Eylül’de başlıyor

Konuşmasında 30 Ağustos Zafer Bayramı’nın 104’üncü yıldönümünü de kutlayan Kıran, yeni su ürünleri av sezonuna ilişkin de değerlendirmede bulundu.

Yeni av sezonunun 1 Eylül’de Türkiye’nin denizlerinde, Akdeniz’de ise 15 Eylül’de başlayacağını belirten Kıran, sezonun balıkçılar ve sektör açısından hayırlı, bereketli ve kazançlı olmasını diledi.

Meclis toplantısında bakan yardımcıları Mehmet Kemal Bozay ve Durmuş Ünüvar da birer konuşma yaptı. Bozay ve Ünüvar konuşmalarının ardından basına kapalı gerçekleştirilen bölümde, meclis üyeleri ve bölgede faaliyet gösteren gemi sahiplerinin sorularını yanıtladı.

Meclis toplantısında DTO Balıkçılık Faaliyetleri Komitesi Başkanı Murat Kul, 1 Eylül’de başlayacak 2026-2027 Su Ürünleri Av Sezonu’na ilişkin değerlendirmelerde bulunurken; Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) İstanbul Genç Girişimciler Kurulu İcra Komitesi Başkan Yardımcısı Nuri Mert Can da kurulun dört yıllık çalışmaları hakkında meclis üyelerine bilgi verdi.

7DENİZ

Karadeniz, Kerç Boğazı ve Azak Denizi’ndeki gelişmeler incelendiğinde, ticari gemiler açısından risklerin yalnızca dolaylı etkilerle sınırlı kalmadığı dikkat çekiyor. Füze ve İHA saldırıları, doğrudan ateş açılması, mayın temasları ve silahlı durdurma olayları, bölgedeki ticari seferlerin güvenlik boyutunu önemli ölçüde değiştirmiş durumda.

Söz konusu dönemde kimliği belirlenebilen 121 geminin yanı sıra, isimleri tespit edilemeyen 25 gemi de bulunuyor. Böylece saldırı veya hasar gördüğü belirlenen gemilerin toplam sayısı 146’ya ulaşıyor.

2026’da risk zirve yaptı

Veriler içerisinde en dikkat çekici gelişme ise 2026 yılında yaşanan saldırıların yoğunluğu oldu. Yıl içerisinde 82 ticari geminin vurulması veya hasar görmesi, Karadeniz’de ticari denizcilik açısından güvenlik riskinin savaşın önceki dönemlerine kıyasla ciddi biçimde arttığını gösteriyor.

Gemilerin yüzde 64’ünün Rusya, yüzde 32’sinin ise Ukrayna tarafından vurulduğu görülürken, 5 geminin de mayınlar nedeniyle hasar aldığı kaydediliyor.

Saldırıların insani boyutu da dikkat çekici. Dört yılı aşkın dönemde meydana gelen olaylarda 37 gemiadamı ve liman çalışanı hayatını kaybederken, 48 kişi yaralandı.

Türk gemileri de risk altında

Karadeniz’deki saldırılardan Türk denizcilik sektörü de önemli ölçüde etkilendi. Vurulan veya hasar gören gemiler arasında 34 Türk sahipli veya Türk kontrollü gemi bulunurken, bunların 5’i Türk bayrağı taşıyordu.

Özellikle 2025’in son çeyreğinden itibaren artan saldırılar, Karadeniz’de faaliyet gösteren Türk armatörler açısından seyir planlamasını daha kritik hale getiriyor. Gemilerin rota ve liman seçimlerinden mürettebat güvenliğine, savaş rizikosundan P&I sigorta teminatlarına kadar birçok operasyonel başlık yeniden değerlendirilmek zorunda kalıyor.

Ortaya çıkan veriler, Karadeniz’de ticari gemilerin savaşın dolaylı ekonomik etkilerinin yanı sıra doğrudan saldırı ve güvenlik riskleriyle de karşı karşıya kaldığını gösteriyor. Artan saldırılar, bölgedeki deniz taşımacılığında seyir güvenliği, mürettebat emniyeti ve operasyonel planlamayı daha kritik hale getiriyor.

Türk Armatörler Birliği’nin (TAB) çalışması, 2022-2026 dönemindeki saldırı ve hasar olaylarına ilişkin kapsamlı bir veri ortaya koyarken, Türk sahipli ve Türk kontrollü gemilerin de önemli ölçüde risk altında olduğunu gösteriyor. Mevcut tablo, Karadeniz’de faaliyet gösteren armatörler açısından savaş rizikosu, sigorta maliyetleri ve operasyonel risklerin önümüzdeki dönemde de önemini koruyacağına işaret ediyor.

Bakan Bayraktar konuşmasını şöyle sürdürdü:
"Bugün Bursa'nın ihtiyaçlarını, gerek Bursa'daki vatandaşlarımızın doğalgaz, elektrik altyapı ihtiyaçlarını, gerek sanayimizin, sanayicilerimizin, ticarethanelerimizin ihtiyaç duyduğu enerji altyapısında yapılacaklarla alakalı çok detaylı; milletvekillerimizle, ilçe başkanlarımızla, belediye başkanlarımızla güzel bir toplantı gerçekleştirdik. Buradaki sorunları yerinde müşahede etmek, bunlarla ilgili çözümlerimizi şu anda neler yapabiliriz onları sunmak; ama bir çalışma gerektiren konuları da notlarımıza aldık. İlgili bürokrat arkadaşlarımızla bu çalışmaları inşallah en kısa sürede tamamlayacağız."

"Arz güvenliği bir ülkenin aslında en önemli unsuru"
Enerji meselesinin sadece enerji olmadığını ifade eden Bakan Bayraktar, "Bunun çok daha ötesinde ulusal güvenliğimizi, milli güvenliğimizi ilgilendiren bir kısmı var. Özellikle bu dünyanın şu anda içinden geçmiş olduğu, bölgemizin içinden geçmiş olduğu zorlu süreçte bunun ne olduğunu daha iyi görüyoruz. Hamdolsun ülkemizde bir enerji kısıtlaması olmadan bu süreci yönetebiliyoruz. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ortaya koyduğu son 24 yılda gerçekleştirdiği projeler, politikalarla biz bugün bu çok sıkıntılı süreci atlatabiliyoruz. Hürmüz geçişinden dolayı şuan dünyada 20 milyon varillik bir petrol arzında şu anda sıkıntı var. Türkiye hamdolsun kaynaklarını çeşitlendirdiği, güzergahları, rotaları çeşitlendirdiği için bundan en az etkilenmektedir. Fiyat yönüyle etkileniyoruz çünkü bütün dünyada belirlenen fiyatlar söz konusudur. Ama en azından ülkemizde ne akaryakıtta, ne benzinde, ne dizelde, doğalgazımızda, elektriğimizde ve diğer alanlarda hiçbir sıkıntı olmadı. Dolayısıyla arz güvenliği bir ülkenin aslında en önemli unsurudur. Şu anda büyük bir enerji ve maden savaşı aslında dünyada var. Yani etrafımızda var ama dünyanın genelinde de böyle bir mücadelenin olduğunu görüyoruz. Hal böyle olunca ülkemizi bu anlamda özellikle dışa bağımlılıktan kurtarma, kendi kendine yeten bir ülke olması çok önemli" dedi.

Bursa'nın Türkiye'ye net katma değer getiren önemli şehirlerden bir tanesi olduğunu belirten Bakan Bayraktar, "Türkiye maalesef enerjide bu dışa bağımlılığı, yani kullandığı enerjinin neredeyse üçte ikisini dışarıdan ithal etme konusunu çözmeyle alakalı bütün politikalarımız, bütün hedefimiz. Bizim adeta Kızıl Elmamız Türkiye'yi enerjide bağımsız kılma meselesi. Çünkü bugün içinde yaşadığımız ekonomik sıkıntıların özüne baktığınızda Türkiye'nin bir cari açık meselesi var. Maalesef Türkiye 270 milyar doların üzerinde ihracat yapıyor. Ama önemli bir miktarda da ithalat yapıyor. Bu ithalat kalemlerinde iki şey öne çıkıyor. Bir tanesi işte petrol, doğalgaz, enerji ithalatı, diğeri de maden ithalatı, özellikle altın ithalatı Türkiye'de. Ama diğer madenlerde de, yani sanayimizin ihtiyaç duyduğu madenlerde ciddi bir ithalat söz konusu. Dolayısıyla bunu nasıl azaltabiliriz ve bu anlamda Türkiye'yi net ihracatçı bir ülke yapabiliriz, bütün arayışımız, bütün mesaimiz, gayretimiz budur. Bunun için çalışıyoruz. Karadeniz'de doğalgaz arıyoruz, üretiyoruz" diye konuştu.

"2028'de 17 milyon hanenin ihtiyacını Karadeniz'de ürettiğimiz gazla karşılayacağız"
Bu sene, 2026 çok önemli bir yıl olduğuna dikkat çeken Bakan Bayraktar, "Bugün 4 milyon hanede kendi gazımızı kullanıyoruz. Bursa'da 1,2 milyon abone var doğalgazda. Yüzde 90 nüfusun doğalgaza erişimi söz konusu. Hala kırsalda gitmeyen mahalleler var. Bugün onları detaylı olarak konuştuk toplantılarımızda. Ama bu gazı kendi gazımız olarak üretebiliyor olmak ve o gazı kullanmak çok daha önem arz ediyor. Bu 4 milyon hane 8 milyona çıkacak 2026 yılının sonunda, bu senenin sonunda. İnşallah 2028'de 17 milyon hanenin ihtiyacını kendi gazımızla, Karadeniz'de ürettiğimiz gazla karşılayacağız" dedi.

"Türkiye olarak daha çok Gabar'a, Karadeniz Sakarya Gaz Sahası'ndaki keşiflere ihtiyacımız var"
Gabar'ın, Türkiye'nin Cumhuriyet tarihinin en büyük keşfi olduğunu ifade eden Bakan Bayraktar, "Gabar'da 2021 yılında bulduğumuz petrol, şu anda üretimimiz 83-84 bin varil günlere doğru gidiyor. Böyle bir dünyada, şu anda petrolün bu kadar sıkıntılı arz edildiği bir dünyada elbette ki bu üretimin anlamı çok daha büyüktür. Bu kadar az ithalat yapıyoruz demek oluyor. Bu kadar yaklaşık 2-2,5 milyar dolarlık bir kaynak kendi ülkemizde kalıyor demek. Dolayısıyla bu açıdan fevkalade önemlidir. Ama bir başka yönüyle önemlidir. Biz hep şunu söylüyoruz; Gabar'da biz terörsüz Türkiye'nin, terörsüz bölgenin ne olduğunun bir adeta küçük kesitini sunmuş olduk. Gabar demek aslında terörle, kanla, gözyaşıyla anılan bir yer. O bölge terörden temizlendiğinde neleri getirebileceğimizi, ülkeye ne gibi katkılar sunabileceğimizi hem ekonomik anlamda hem de sosyal anlamda görmüş olduk. Yani orada şimdi 3 bin 500-3 bin 600 tane genç kardeşimiz, geneli o bölgenin insanları, orada istihdam, iş imkanı buldular. Dolayısıyla oranın sosyoekonomik yapısına önemli katkısı oldu. Ülkemizin ekonomisine, makroekonomiye katkısı oldu. Dolayısıyla bu terörsüz Türkiye'nin de önemli bir örneği, güzel bir kesiti olarak Gabar'ı hep anlatıyoruz. Ama Türkiye olarak daha çok Gabar'a ihtiyacımız var. Daha çok Karadeniz Sakarya Gaz Sahası'ndaki keşiflere ihtiyacımız var. Şimdi Türkiye onun için hem yurt içinde hem yurt dışında yoğun bir arama faaliyetini gerçekleştiriyor. Gemilerimizden Çağrı Bey sondaj gemimiz şu anda Somali'de görev yapıyor. Pakistan'da yakın zamanda başlayacağız. Libya'da, Irak'ta yaptığımız çalışmalar, imzaladığımız anlaşmalar. Bütün hedefimiz dediğim gibi Türkiye'nin mutlak surette bu dışa bağımlılığını bitirebilmek. 2035 bizim için çok önemli bir tarih. Burada Türkiye'nin bu dışa bağımlılıkta aşağı doğru gelmede önemli bir tarih olacak. Yakın zamanda inşallah bunu kamuoyumuzla paylaşırız" şeklinde konuştu.

AK Parti Bursa İl Başkanı Davut Gürkan ise, "Terörsüz Türkiye'nin kazanımları noktasına baktığımızda Gabar petrolünün Türkiye'nin şu anki petrol ihtiyacıyla alakalı bu kadar önemli bir seviyeye gelmesinin, terörsüz Türkiye'nin kazanımları açısından baktığımızda çok önemli bir noktada olduğunu düşünüyoruz. Hakeza bununla beraber Mavi Vatan'la beraber başlayan süreçte bu enerji ihtiyaçlarımızla alakalı bunun önemini biraz daha fazlasıyla kavramış olduk. Tabii enerji ihtiyacımızın sadece ulusal sınırlarımız içerisinde değil ama onun dışına da çıkarak diğer artık ülkemizin dışındaki alanlarda bile enerji ihtiyaçlarımız noktasında söz sahibi olan bir ülke haline gelmemiz bizim için gerçekten sevindirici hususlar olarak karşımıza çıkıyor. Son dönemde tabii ki RES olsun, GES olsun bu tür enerji yatırımlarıyla alakalı bakanlığın Bursa'ya vermiş olduğu destekler sanayiciler tarafından ciddi manada yakın olarak takip ediliyor. Türkiye'nin en büyük ihracat şehirlerinden bir tanesi olan Bursa'nın 20 milyar dolardan fazla bir ihracat potansiyeli var. Hem istihdama hem cari bütçeye katkısı olan bir şehir olma özelliği var. Bakanlığımızla beraber almış olduğunuz kararları biz her halimizde, her fabrikamızda, her OSB'mizde sonuna kadar hissetmiş oluyoruz. Hakikaten son dönemde bir aynı zamanda sanayici ihracatçı olarak baktığımızda enerji maliyetlerimiz noktasında geldiğimiz desteğin, gördüğümüz destek bizim için çok önemli bir hale geldi. Biz artık özellikle ihracat kategorisinde maliyet analizine baktığımızda enerji maliyetleriyle ilgili sizin döneminizde ciddi bir teşvik almış olduk" dedi.

Verilere göre AB, söz konusu dönemde Birlik dışındaki ülkelerden 701,8 milyar euroluk mal ithal ederken bu ülkelere 680 milyar euroluk ihracat gerçekleştirdi.

Bu dönemde AB'nin ithalatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 11,7, ihracatı ise yüzde 4,5 arttı.

AB'nin en fazla ithalat yaptığı ülke, 153,6 milyar euro ve yüzde 21,9 payla Çin oldu. Çin'i 98,7 milyar euroyla ABD, 43,4 milyar euroyla Birleşik Krallık ve 36,9 milyar euroyla İsviçre takip etti.

AB'nin Türkiye'den ithalatı ise ikinci çeyrekte 25,5 milyar euro olarak gerçekleşti. Böylece Türkiye, AB'nin en fazla ithalat yaptığı 5'inci ülke oldu.

AB'nin en fazla ihracat yaptığı ülke 127,7 milyar euroyla ABD olurken bu ülkeyi 92,7 milyar euroyla Birleşik Krallık, 60,5 milyar euroyla İsviçre ve 50,3 milyar euroyla Çin izledi.

AB'nin Türkiye'ye ihracatı ise 27,3 milyar euro seviyesinde gerçekleşti. Türkiye, böylece AB'nin en fazla ihracat yaptığı 5'inci ülke konumunda yer aldı. Türkiye ile AB arasındaki toplam ticaret hacmi de ikinci çeyrekte 52,8 milyar euroya ulaştı.

Milli imkânlarla geliştirilen FLEETSTAR GVDS, denizaltılarda Denizaltı Bilgi Dağıtım Sistemi (DBDS) adıyla görev yapıyor. Modern deniz platformlarının dijital omurgasını oluşturan sistemler; sensörler, silahlar ve görev sistemleri arasındaki veri alışverişini yüksek güvenilirlikle yöneterek platformun etkin görev icrasına katkı sağlıyor.

İlk GVDS teslimatını 16 yıl önce MİLGEM’in ilk gemisi olan TCG HEYBELİADA’ya gerçekleştiren HAVELSAN, aradan geçen sürede sistemlerini farklı sınıflardaki çok sayıda deniz platformuna entegre ederek önemli bir birikim oluşturdu. Son teslimat da MİLGEM projesinin 10 ve 11. gemisinde kullanılmak üzere başarıyla tamamladı.

HAVELSAN, uzun yıllara dayanan tecrübesiyle sürdürdüğü çalışmalar kapsamında GVDS ve DBDS ürün ailesinde yeni bir teslimatını daha gerçekleştirmiş oldu.

GVDS ve DBDS sistemleri, görev yaptıkları platformlarda kesintisiz olarak çalışıyor ve operasyonel faaliyetlerin sürdürülebilirliğinde kritik rol üstleniyor, elde edilen yüksek kullanılabilirlik oranları ürün ailesinin sahadaki başarısını ortaya koyuyor.

HAVELSAN, bu alandaki üretim ve teslimat faaliyetlerini istikrarlı şekilde sürdürüyor ve Veri Dağıtım Sistemi teslimatlarına da başarıyla devam ediyor.

Deniz platformlarının dijital omurgası

Yoğun veri trafiği, yüksek operasyon temposu ve çevresel etkiler altında dahi görevini kesintisiz sürdürebilecek şekilde tasarlanan FLEETSTAR GVDS, deniz harekât ortamının zorlu koşullarında dahi üstün nitelikle çalışabiliyor.

Bulunduğu platformun kalbi olarak nitelendiren bu sistem, ortak veri altyapısı üzerinde organize çalışmasına imkân sağlıyor. Platform içerisindeki kritik bilgilerin doğru zamanda ve doğru sistemlere ulaştırılması, sistemlerin temel görevleri arasında yer alıyor.

HAVELSAN, GVDS/DBDS ürün ailesinde kullanılan elektronik kartların önemli bölümünü kendi imkânlarıyla geliştirirken, yazılım ve mekanik tasarım çalışmalarını tamamen özgün mühendislik kabiliyetleriyle yürütüyor. Uzun yıllardır farklı platformlarda görev yapan sistemler, elde ettikleri yüksek güvenilirlik performansıyla Türk Deniz Kuvvetleri ve kullanıcı kurumların operasyonel ihtiyaçlarına güçlü destek sağlıyor.

Toplam 73 günde bitirilen işlemler kapsamında, boru hattındaki 32 bağlantı noktasının tamamında kaynak çalışmaları gerçekleştirildi. Operasyonda, mühendislik ve teknik uzmanların yanı sıra kaynak, montaj, boru kesim, tahribatsız muayene, ısıl işlem ve kalite kontrol alanlarında görev yapan uzmanlar yer aldı. Çalışmalar, belirlenen teknolojik işlem sırasına uygun şekilde yürütüldü.

Kaynaklı birleşim yerleri çalışmalar sırasında kontrol edilirken, tüm bağlantı yerleri, iç metal geriliminin giderilmesi ve tasarlanan performans özelliklerinin sağlanması amacıyla yüksek sıcaklıkta ısıl işleme tabi tutuldu. Boru hattının korozyona karşı korunması için bağlantıların iç yüzeyine özel kaynak kaplaması uygulandı. Teknolojik işlemlerin tamamlanmasının ardından kaynaklı bağlantıların kalitesi ultrasonik, kılcal ve radyografik muayene yöntemlerinin de aralarında bulunduğu çeşitli yöntemlerle kontrol edildi.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Akkuyu Nükleer AŞ Genel Müdürü Sergei Butckikh, ana sirkülasyon boru hattının kaynak işlemlerinin bir güç ünitesinin inşasında önemli bir adım olduğunu belirtti.

İşlemlerin 2. güç ünitesinde 73 günde tamamlandığını aktaran Butckikh, şunları kaydetti:

"Bu, çalışmaların titizlikle organize edilmesi ve deneyimli uzmanlardan oluşan ekibin koordineli çalışması sayesinde elde edilen önemli bir sonuçtur. Bununla birlikte her aşamadaki temel kriterimiz kalite oldu. Ana sirkülasyon boru hattının kaynak çalışmalarını tamamlayarak 2. güç ünitesinin birinci devresini oluşturduk. Böylece reaktör tesisi ekipmanlarının boru hatlarıyla bağlantısına yönelik çalışmaların sürdürülmesi ve devreye alma çalışmalarına hazırlık için gerekli koşulları sağlamış olduk."

Kafasında motosiklet kaskı bulunan kişinin suya düşmesinin ardından Acar ve arkadaşı botla olay yerine doğru ilerledi. Suda hareketsiz halde bulunan kişiyi botlarına çıkaran Acar, hızlı şekilde en yakın iskeleye ulaştı.

"Bir anda kendisini bıraktı"

Olayın görgü tanığı Eren Acar, yaşananları şöyle anlattı:

"İlk başta köprüdeki kalabalığı fark ettik. Köprüde araçlar durmuştu ve bir insan oradan sarkıyordu. İlk başta film olduğunu zannettik, film çekiliyor diye düşündük. Biraz daha dikkatli bakınca gerçek olduğunu anladık. Sonra oraya doğru yaklaşmaya başladık. Adam bir anda kendisini bıraktı. Kafasında kaskla, terlikleriyle birlikte atlamıştı."

"Suda baygın bir şekilde bekliyordu"

Acar, şahsı sudan çıkarmak için hemen harekete geçtiklerini belirterek, "Düştükten sonra yanına yaklaştık. Suda baygın bir şekilde bekliyordu. Arkadaşımla birlikte tekneye çıkardık. Hızlı bir şekilde iskeleye yaklaştırdık. İskeleye yaklaştırdığımızda nefes alıyordu. Ağzından sıvı çıkıyordu, köpük, beyaz su çıkıyordu" dedi.

İhbar üzerine olay yerine sağlık ve polis ekipleri sevk edildi. İskelede sağlık ekiplerine teslim edilen kişiye ilk yardım müdahalesi yapıldıktan sonra ambulansla hastaneye kaldırıldığı öğrenildi. Acar, şahsın kendileri tarafından sudan çıkarıldığı sırada nefes aldığını ve hayatta olduğunu belirtti. Olayla ilgili inceleme başlatıldı.

80 metre uzunluğundaki megayat'ın iskeleye demir atması yöredeki vatandaşlar tarafından büyük ilgi ile karşılandı. Ancak yatta Suudi iş insanı Fahad Al Athel'in bulunup bulunmadığı öğrenilemedi. Akaryakıt ikmali öncesi megayat görevlileri İzmir Aliağa'dan getirtilen tankerlerdeki yakıtı, yaptıkları kontrolden sonra megayata ikmal başlattılar.

2017 yılında Türk tersanesi Yachtley tarafından yapılıp teslim edilen Elements, Türkiye'de inşa edilen en büyük özel süper yat projeleri arasında gösteriliyor. İlk olarak farklı bir müşteri için yapımına başlanan proje daha sonra Fahad Al Athel tarafından devralandı. Al Athel'in yatın boyutlarında ve tasarımında çeşitli değişiklikler yaptırarak, projeyi kendi ihtiyaçlarına göre yeniden şekillendirdiği öğrenildi.

Lüks detaylarıyla büyük dikkat çeken çelik gövde ve alüminyum üst yapıya sahip olan Elements 24 misafir ve 29 mürettebat ağırlayabiliyor. Megayatta yüzme havuzu, spa merkezi, plaj kulübü, helikopter pisti, geniş güneşlenme alanları ve çeşitli eğlence bölümlerinin bulunduğu da belirtildi.

Güncel piyasa değerinin 125 milyon dolar civarında olduğu kaydedilen Elements'in sahibi Fahad Al Athel, Suudi Arabistan merkezli Fal Holding'in kurucusu ve başkanı olarak tanınıyor. Enerji, gayrimenkul turizm ve sanayi sektörlerinde faaliyet gösteren şirketleri bulunan Al Athel, uluslararası iş dünyasının da dikkat çeken isimleri arasında gösteriliyor.

Fethiye iskelesine demirleyen megayata bir taraftan akaryakıt ikmali yapılırken, bir taraftan da görevlileri tarafından gün boyu temizlik çalışmaları gerçekleştirildi. Mega yatın Fethiye'den nereye gideceği konusunda herhangi bir bilgi öğrenilemedi.

Kathimerini'nin haberine göre Türk yetkililer gelişmeleri analiz ederken, Atina'nın alacağı kararlara bağlı olarak verilebilecek olası karşılıklar üzerinde de hazırlık yapıyor.

Türk kaynaklar Kathimerini'ye yaptıkları açıklamada, Ankara'nın denizaltı kablo projelerine veya uluslararası bağlantı altyapısına karşı olmadığını belirtti.

Kaynaklar, araştırma veya kablo döşeme faaliyetlerinin Türkiye'nin egemen hak ve yetki iddiasında bulunduğu deniz alanlarında planlanması halinde, çalışmalara başlanmadan önce ilgili gemilerin bayrak devletinin diplomatik kanallar aracılığıyla Türkiye ile iletişime geçmesi gerektiğini söyledi.

Türk kaynaklar, bu yaklaşımın uluslararası hukuk ve devlet uygulamalarıyla uyumlu olduğunu savundu.

Ankara, bu tutumuyla bölgede planlanan hiçbir enerji projesinin Türkiye'nin onayı olmadan ilerlememesi gerektiğine ilişkin pozisyonunu fiilen yeniden ortaya koyuyor.

Türkiye, tek taraflı olarak egemen hak ilan ettiği bölgelerde yürütülecek faaliyetler hakkında kendisine bilgi verilmesi gerektiğini savunuyor.

Bu yaklaşım, Türkiye'nin Temmuz 2024'teki tutumunu da hatırlatıyor. Ankara, o dönemde Yunanistan ile Kıbrıs arasındaki elektrik bağlantısı projesi kapsamında İtalyan gemisi Ievoli Relume tarafından gerçekleştirilen araştırmalar sırasında uluslararası sulara savaş gemileri göndermişti.

Türk yetkililer, Yunanistan'ın Ankara'nın "işbirliğine dayalı yaklaşım" olarak nitelendirdiği yöntemi benimseyip benimsemeyeceğini veya koordinasyon sağlamadan araştırma ve kablo döşeme çalışmalarına başlayıp başlamayacağını görmek için bekliyor.

Öte yandan analistler, GSI projesi kapsamında gemilerin önceden koordinasyon sağlanmadan bölgeye gelmesi halinde Türkiye'nin yeniden tepki gösterebileceğini belirtti.

The Story of a new build classic boat SUADIYE Build by MCE Yachts Designed by Taka Yacht Design.