Yetkili makamlar tarafından kamuoyuyla paylaşılan bilgilere göre gemide 259 yolcu ve 8 mürettebat bulunmakta olup, arama-kurtarma çalışmaları Türkiye Cumhuriyeti ve KKTC'nin ilgili kurumlarının koordinasyonunda devam etmektedir.

Öncelikle bu elim kazada hayatını kaybeden vatandaşlarımıza Allah'tan rahmet, ailelerine ve yakınlarına sabır ve başsağlığı; yaralılarımıza acil şifalar diliyoruz. Henüz ulaşılamayan yolcularımıza sağ salim ulaşılmasını temenni ediyor, zorlu şartlar altında arama-kurtarma faaliyetlerini sürdüren tüm ekiplere teşekkür ediyoruz.

Kazanın nedeni ve gelişim süreci, ilgili makamların yürüteceği teknik ve idari incelemeler sonucunda ortaya çıkacaktır. İncelemeler tamamlanmadan kazanın nedenine ilişkin kesin değerlendirmelerde bulunmanın doğru olmadığını özellikle ifade etmek isteriz.

Bununla birlikte yaşanan bu acı olay, yüksek hızlı yolcu gemilerinde gemi stabilitesinin, su geçirmez bütünlüğün, bölmelendirmenin ve hasar sonrası yüzebilirliğin hayati önemini bir kez daha gündeme getirmiştir.

Yüksek hızlı yolcu gemileri; klasik deplasman tipi gemilerden farklı hidrodinamik ve operasyonel özelliklere sahip deniz araçlarıdır. Bu nedenle bu gemilerin yalnızca normal çalışma koşullarındaki hasarsız stabilitesinin (intact stability) değil, herhangi bir nedenle gövde içerisine su girmesi durumunda sahip olması gereken yaralı stabilite (damage stability) ve yüzebilirlik kabiliyetlerinin de ilgili ulusal ve uluslararası kurallar çerçevesinde titizlikle değerlendirilmesi gerekmektedir.

Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün (IMO) yüksek hızlı tekneler için oluşturduğu HSC Code, bu gemilerde yüzebilirlik, stabilite, su geçirmez bütünlük, bölmelendirme, hasarlı durumda stabilite, yükleme ve stabilite değerlendirmesi gibi konularda özel hükümler getirmektedir.

Ancak gemi emniyeti yalnızca tasarım aşamasında yapılan hesaplar ve alınan sertifikalardan ibaret değildir.

Geminin işletme ömrü boyunca;

Gövde yapısının ve su geçirmez bütünlüğünün korunması, yapılan tadilat ve ağırlık değişikliklerinin stabilite üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi, su geçirmez kapı ve açıklıkların kontrolü, sintine ve drenaj sistemlerinin işlerliğinin sağlanması, geminin güncel yükleme durumunun onaylı stabilite kriterleri içerisinde tutulması ve periyodik sörvey ve kontrollerin eksiksiz olarak gerçekleştirilmesi, yolcu güvenliği açısından vazgeçilmezdir.

Özellikle yüzlerce insan taşıyan yüksek hızlı yolcu gemilerinde, bayrak devleti idaresinin, yetkilendirilmiş kuruluşların ve ilgili denizcilik otoritelerinin gerçekleştirdiği teknik denetim ve kontrollerin etkinliği doğrudan insan hayatıyla ilgilidir.

Bu nedenle meydana gelen kazanın tüm teknik yönleriyle ve şeffaf biçimde araştırılması; geminin stabilite ve yaralı stabilite hesaplarının, mevcut yükleme durumunun, su geçirmez bölmelendirmesinin, gövde yapısının, bakım ve sörvey geçmişinin, sertifikalarının ve son denetim kayıtlarının uzmanlar tarafından ayrıntılı biçimde incelenmesi büyük önem taşımaktadır.

Kazanın nedenlerinin ortaya çıkarılması yalnızca sorumlulukların belirlenmesi açısından değil, benzer kazaların tekrar yaşanmaması ve denizde can güvenliğinin geliştirilmesi açısından da zorunludur. Kazanın kesin nedeninin, ilgili resmi makamlar tarafından yürütülecek bağımsız ve şeffaf bir teknik inceleme ile ortaya konması esastır.

Gemi Mühendisleri Odası, gemi mühendisliği ve stabilite değerlendirmesi alanındaki teknik birikimini, talep edilmesi halinde bu incelemeye destek olmak üzere hazır tutmaktadır.

Gemi mühendisleri olarak, denizde emniyetin ancak doğru mühendislik, etkin denetim ve kurallara eksiksiz uyum ile sağlanabileceğini bir kez daha vurguluyoruz.

Arama-kurtarma çalışmalarının en kısa sürede olumlu şekilde sonuçlanmasını temenni ediyor; hayatını kaybedenlere Allah'tan rahmet, ailelerine ve yakınlarına başsağlığı, yaralılarımıza acil şifalar diliyoruz.

Kendisinin nasıl kurtulduğuna değinen Saygılı, "Hemen koşarak gittim. Bir yerden de can yeleği buldum. Boynuma taktım, atladım" ifadelerini kullandı.

Gemide mahsur kalanlara ilişkin de bilgi veren Ümit Saygılı, "Çocuk çok, yaşlı çok. Orta kamaradakiler sıkıntılı. Ölü görmedik. Orta kamarada yaşlılar, yüzme bilmeyenler üstüne çıkabildiyse çıktı. Çıkamadıysa Allah rahmet eylesin" diye konuştu.

"’Biz alışkınız, bu normaldir’ dediler"
Bir başka yolcu İbrahim Canbolat ise görevlilere geminin su aldığını belirttiklerini, ancak "Biz alışkınız, bu normaldir" cevabını aldıklarını söyledi. Canbolat, "Çok su kaçırmaya başladı. En sonunda yan tarafta bir yer patladı. Ben camın kenarında oturuyordum. Gemi hemen yatmaya başladı. Görevli kendi en arkaya gitti. Sonra dedi ki herkes arkaya kaçsın. Kimseye can yeleği vermedi. Herkes kendi mücadelesiyle kurtuldu" dedi.

Kendisinin sivil bir tekne tarafından kurtarıldığını aktaran Canbolat, mürettebatın Pakistanlı olduğunu belirterek kendilerini anlamadıklarını söyledi. Sağ kurtulan yolcu, "Anlamıyorlar adamlar. Dümdüz gidiyor. İnadına da bastı. En sonunda gemi yan yatmaya başladı. Camlar patladı zaten. Artık ne olduğunu biz de bilmiyoruz. Yani şoktayız şu an" şeklinde konuştu.

Suya atlayanların olduğunu belirten Canpolat, "Geminin üstünde olanlar oldu. Geminin içinde çoğu çocuktu. Kurtaran kurtardı, kurtarmayan da orada kaldı. Çok çocuk vardı. Ölü vardır. Orada sıkışanlar var. Demirin arasında sıkışanlar var. Çıkamayanlar var. Arkada kalanlar var. Yani gemi yan yattı nasıl kurtulacaklar. Yüzmeyi bilmeyenler var. Kimseye can yeleği dağıtmadılar" ifadelerini kullandı. Mürettebatın can yeleği dağıtmadığını aktaran İbrahim Canbolat, Filo Denizcilik’ten şikayetçi olacağını söyledi.

Yaklaşık 108 metre uzunluğundaki geminin, saldırının ardından kontrolden çıkarak sürüklenmeye başladığı ve kuzeybatı yönünde ilerleyerek Şile kıyılarına ulaştığı bildirildi. Geminin kıyıya doğru sürüklendiğini fark eden vatandaşların ihbarı üzerine bölgeye Sahil Güvenlik ekipleri sevk edildi.

Olay yerine ulaşan ekipler, karaya oturan geminin çevresinde güvenlik tedbirleri alırken gemide inceleme başlattı. İlk görüntülerde geminin özellikle kıç bölümünde ve yaşam mahallinde ağır hasar bulunduğu, kaptan köşkünün ise yangın nedeniyle büyük ölçüde zarar gördüğü görüldü. Geminin can filikalarından birinin de bulunmadığı bildirildi.

Saldırı sonrasında gemideki mürettebatın cankurtaran botlarıyla gemiyi terk ettiği öğrenildi. Bu nedenle geminin Şile açıklarına ulaştığı sırada terk edilmiş durumda ve sürüklenir halde bulunduğu belirtildi.

Sahil Güvenlik ekiplerinin bölgede güvenlik ve kontrol çalışmalarını sürdürdüğü, geminin karaya oturmasının ardından olayın seyir ve çevre güvenliği açısından da değerlendirildiği öğrenildi.

OMSKİY-107'nin Novorossiysk açıklarında hangi saldırı sonucu hasar aldığına ilişkin ayrıntılar ise yetkili makamların incelemeleriyle netlik kazanacak. Novorossiysk bölgesi son dönemde Rusya-Ukrayna savaşı kapsamında deniz ve liman tesislerine yönelik saldırıların hedefi olurken, bölgede ticari gemiler de çeşitli olaylarda hasar gördü.

Yakınlarından haber alamayan ailelere de seslenen Erhürman, bilgi almak isteyenlerin KKTC Sağlık Bakanlığı ile iletişime geçebileceğini belirtti. Sağlık Bakanlığına ait iletişim hatlarının da kamuoyuyla paylaşılacağını kaydeden Tufan Erhürman, mevcut verilerin şu aşamada bunlardan ibaret olduğunu ifade ederek, kazadan etkilenenlere geçmiş olsun dileklerini iletti, hayatını kaybedenlerin yakınlarına başsağlığı diledi.

Filo Denizcilik'e ait katamaran tipi yolcu gemisinin Girne kıyısına yaklaşık 4 mil açıkta seyrettiği sırada su almaya başladığı belirtildi. Edinilen bilgilere göre geminin kaptanı, kıç bölümünden su alındığını fark ederek geri dönmeye çalıştı ancak geminin alabora olması engellenemedi.

KKTC Cumhurbaşkanlığı Basın Müşaviri Tünay Mertekçi, geminin Taşucu'ndan saat 12.00'de hareket ettiğini belirterek, gemide 259 yolcu ve 8 mürettebat olmak üzere toplam 267 kişinin bulunduğunu açıkladı. Kazanın ardından açıklanan son bilgilere göre, 7 kişinin yaşamını yitirdiği, 237 kişinin sağ olarak kurtarıldığı ve 23 kişiye henüz ulaşılamadığı belirtildi.

Olayın ardından bölgeye 3 sahil güvenlik botu ve 3 sivil teknenin yanı sıra çok sayıda arama kurtarma unsuru sevk edildi. Helikopterler, özel yatlar ve çevrede bulunan tekneler de kurtarma çalışmalarına katıldı. Sahil güvenlik ekiplerinin müdahalesiyle gemideki yolcular tahliye edilirken, kurtarılan yaralılar Girne Limanı'na getirildi.

Ambulanslar ve sağlık ekipleri seferber edildi

Olayın ardından bölgeye çok sayıda ambulans ve polis ekibi yönlendirilirken, KKTC Sağlık Bakanlığı hem limanda hem de devlet ve özel hastanelerde gerekli tüm tedbirlerin alındığını duyurdu. Yaralıların sağlık durumlarına göre çeşitli hastanelere sevk edileceği belirtildi.

KKTC Başbakanı Ünal Üstel, olay nedeniyle derin üzüntü içerisinde olduklarını belirterek, devletin tüm imkanlarının arama kurtarma çalışmaları için seferber edildiğini açıkladı. Üstel, hayatını kaybedenlerin bulunduğunu belirterek, operasyonların denizden ve havadan aralıksız sürdürüldüğünü ifade etti.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da yaptığı açıklamada, Türkiye ve KKTC Sahil Güvenlik unsurlarının ilgili kurumlarla birlikte arama kurtarma çalışmalarını sürdürdüğünü ve Ankara'nın çalışmalara her türlü desteği sağladığını bildirdi.

KKTC Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı Erhan Arıklı ise geminin alabora olmasına neden olan faktörlerin araştırıldığını belirtti.

Girne Belediye Başkanı Murat Şenkul da olayın ciddiyetine dikkat çekerek, sahil güvenlik unsurları, çevredeki gemiler ve çok sayıda küçük teknenin kurtarma çalışmalarına katıldığını duyurdu. Yetkililer, kayıp olduğu bildirilen 23 kişiye ulaşılması için arama kurtarma çalışmalarının aralıksız devam ettiğini açıkladı.

Geçişe TCG Anadolu, Savarona, Oruçreis, Salihreis, Turgutreis, Giresun, Heybeliada, Burgazada, Büyükada, Tufan, Amasra, Alemdar, Işın, Dolunay ve Doğanay isimli gemiler katıldı.

Türk Deniz Kuvvetleri’nin farklı sınıflardaki gemilerinin yer aldığı geçiş, 30 Ağustos Zafer Bayramı’nın 104’üncü yıl dönümü dolayısıyla İstanbul Boğazı’nda gerçekleştirilen etkinlikler kapsamında yapıldı.

Somali'nin Puntland bölgesi açıklarında korsanlar tarafından kaçırılan MV LATUF adlı yük gemisi, Türk Deniz Kuvvetleri ile Somali Ulusal Silahlı Kuvvetleri'nin ortak operasyonuyla kurtarıldı.

Somali Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre operasyon, geminin 17 Ağustos'ta Nugaal bölgesindeki Eyl ilçesine bağlı Jifle açıklarında kaçırılmasının ardından başlatıldı ve yaklaşık 10 gün sürdü.

Operasyon kapsamında Türk ve Somali güçlerinin gemi üzerindeki baskıyı artırdığı, bunun sonucunda korsanların gemiyi terk etmek zorunda kaldığı bildirildi. Güvenlik güçleri daha sonra gemiye çıkarak kontrolü yeniden sağladı. Somali makamları, MV LATUF'un güvenli şekilde seyrine devam ettiğini açıkladı.

KORSANLARA AİT DÖRT TEKNE İMHA EDİLDİ

Somali Savunma Bakanlığı, 10 günlük operasyon sırasında korsanların kullandığı dört teknenin imha edildiğini ve 14 korsanın öldürüldüğünü duyurdu.

Bakanlık, operasyonun Türkiye ile Somali arasındaki savunma iş birliği anlaşması kapsamında gerçekleştirildiğini belirtti. Anlaşmanın deniz güvenliğinin güçlendirilmesi, Somali kıyılarının korunması ve korsanlıkla mücadelede iki ülke arasındaki koordinasyonu geliştirmeyi amaçladığı ifade edildi.

Somali makamları operasyonun ardından geminin ve mürettebatın güvenli şekilde kurtarıldığını bildirirken, gemideki personelin sağlık durumuna ilişkin ayrıntılı bir açıklama yapılmadı.

GEMİ TÜRKİYE'DEN YOLA ÇIKMIŞTI

Kamerun bayraklı MV LATUF'un temmuz ayının sonlarında Türkiye'deki Tekirdağ Limanı'ndan ayrıldığı ve Tanzanya'nın Darüsselam Limanı'na doğru seyrettiği bildirildi.

Gemi, 17 Ağustos'ta Somali'nin Puntland bölgesi açıklarında korsanların saldırısına uğrayarak kaçırıldı. Geminin kurtarılmasının ardından seyrine devam ettiği ve AIS verilerinde varış limanının Darüsselam olarak göründüğü aktarıldı.

SOMALİ AÇIKLARINDA KORSANLIK YENİDEN ARTIYOR

MV LATUF'un kaçırılması, Somali açıklarında korsanlık faaliyetlerinin yeniden yükselişe geçtiği bir dönemde gerçekleşti.

Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) verilerinin AFP tarafından yapılan analizine göre, Somali açıkları ve Aden Körfezi çevresinde 2026'nın başından bu yana en az 15 korsanlık saldırısı kaydedildi. Bu sayı, 2013'ten bu yana bölgedeki en yüksek seviyeye işaret ediyor. Saldırıların önemli bölümü Somali ile Yemen arasındaki Aden Körfezi'nde yoğunlaşıyor.

IMO ayrıca haziran sonu itibarıyla Kızıldeniz ve Aden Körfezi bölgesinde son üç ay içinde 24 gerçek veya teşebbüs edilmiş korsanlık ve silahlı soygun vakası kaydettiğini açıklamıştı. Örgüt, Somali açıklarında kaçırılan üç gemide tutulan 44 denizcinin serbest bırakılması için de uluslararası çağrıda bulunmuştu.

Somali açıklarında korsanlık faaliyetleri, 2011 yılında zirveye ulaşmasının ardından uluslararası deniz kuvvetlerinin devriyeleri, gemilerde alınan güvenlik tedbirleri ve özel deniz güvenliği uygulamaları sayesinde büyük ölçüde gerilemişti. Ancak 2026'da saldırıların yeniden artması, Aden Körfezi ve Batı Hint Okyanusu'ndan geçen ticari gemiler için deniz güvenliği risklerini yeniden gündeme taşıdı.

Gemi, Samsun'un Alaçam ilçesi Geyikkoşan mevkisinde kıyıya çok yakın bir noktada karaya oturdu. İhbar üzerine Sahil Güvenlik ve Liman Başkanlığı ekipleri olay yerine intikal etti.

Geminin çekileceği yer ve karaya oturmasıyla ilgili yapılacak işlemlerin, ekiplerin olay yerindeki incelemelerinin ardından netlik kazanacağı bildirildi.

Hürmüz Boğazı’nın yaklaşık altı aydır fiilen kapalı olması, küresel enerji piyasaları ve deniz taşımacılığı üzerindeki baskıyı artırıyor. Bölgede yakın vadeli bir çözüme ilişkin belirsizlik sürerken, boğazın 2026’nın geri kalanında da kapalı kalmasının petrol arzı, doğal gaz stokları ve deniz taşımacılığı maliyetleri açısından önemli sonuçlar yaratabileceği değerlendiriliyor.

Veson Nautical denizcilik analisti Jarl Milford, yayımladığı değerlendirmede Hürmüz Boğazı’nın yıl sonuna kadar kapalı kalması durumunda petrol arzının daha da sıkılaşabileceğine ve bunker yakıt fiyatlarının yükselmeye devam edebileceğine dikkat çekiyor.

Milford’a göre etkinin ne kadar ağır olacağını belirleyecek temel unsur ise çatışmanın ne kadar süreceği olacak.

Küresel petrol akışının yüzde 25’i risk altında

2025 verilerine göre Orta Doğu’daki çatışma, küresel petrol akışlarının yaklaşık yüzde 25’ini, LNG akışlarının ise yaklaşık yüzde 20’sini tehdit ediyor.

Ancak Milford’un değerlendirmesine göre bugüne kadar gerçekleşen fiili kayıp, diğer bölgelerden sağlanan ek arz ve Hürmüz Boğazı üzerinden sınırlı da olsa devam eden hareketlilik sayesinde daha düşük seviyelerde kaldı.

Gümrük ticaret verileri, yılın ilk yarısında küresel petrol akışlarının yaklaşık yüzde 7, LNG ticaretinin ise yüzde 4 gerilediğini gösteriyor. Buna karşın enerji stoklarında belirgin bir düşüş yaşanıyor.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre küresel gözlemlenen petrol stokları, şubat ayındaki zirvesinden yaklaşık yüzde 5 gerileyerek 7,9 milyar varilin altına indi. Bu, Nisan 2025’ten bu yana kaydedilen en düşük seviye.

Karadaki petrol stoklarının da beş ay üst üste gerileyerek Mart 2025 seviyelerine döndüğü belirtiliyor.

Avrupa kışa düşük gaz stoklarıyla girebilir

Hürmüz krizinin etkilerinin daha güçlü hissedilebileceği alanlardan biri de Avrupa doğal gaz piyasası.

Avrupa, kış sezonu öncesinde doğal gaz depolarını doldurmaya çalışırken stok seviyeleri 2025’in yüzde 19, beş yıllık ortalamanın ise yüzde 25 gerisinde bulunuyor.

Milford’a göre Hürmüz Boğazı’nın açılmaması durumunda petrol stokları düşmeye devam ederken Avrupa’nın doğal gaz depolarını kış öncesinde normal seviyelere çıkarması daha da zorlaşabilir.

Avrupa’nın referans doğal gaz fiyatı TTF, çatışmanın başlamasından bu yana iki kattan fazla yükselmiş durumda. Fiyatlar henüz Rusya-Ukrayna savaşının etkisiyle 2022’de görülen seviyelerden uzak olsa da Milford, Avrupa’da bu kış daha yüksek doğal gaz fiyatlarının kaçınılmaz olabileceğini değerlendiriyor.

LNG tanker piyasasında navlun baskısı

Yüksek doğal gaz fiyatları LNG taşımacılığı açısından her zaman olumlu bir tablo yaratmıyor.

Mevcut durumda LNG hacimlerinin bir bölümünün Basra Körfezi’nde sıkışması, halihazırda gemi arz fazlasıyla karşı karşıya bulunan LNG tanker piyasası üzerindeki baskıyı artırıyor.

Milford, taşınan LNG hacimlerinin düşmeye devam etmesi halinde LNG tanker kazançlarının önümüzdeki aylarda daha da gerileyebileceğini öngörüyor.

Asya’da ise doğal gaz fiyatlarının çok yükselmesi durumunda bazı ülkelerin kömüre yönelerek gaz tüketimini azaltabileceği, bunun da LNG taşımacılığı talebi ve navlunları üzerinde ilave baskı oluşturabileceği belirtiliyor.

Petrol 100 doların üzerine çıkarsa risk büyüyor

Çatışmanın devam etmesi durumunda petrol stoklarının gerilemeye devam etmesi ve petrol fiyatlarının yukarı yönlü hareket etmesi bekleniyor.

Milford’a göre petrolün varil fiyatının 100 doların üzerine çıkması, enerji maliyetlerinin gıda ve diğer tüketim ürünlerine yansımasına neden olabilir.

Bu durum enflasyonu yeniden yükseltebilir ve merkez bankalarının faiz artırımlarını gündeme getirebilir. Enerji krizinin daha da ağırlaştığı en kötü senaryoda ise küresel resesyon riski ortaya çıkabilir.

Bunker maliyetleri denizciliği vuruyor

Hürmüz krizinin denizcilik sektörüne en doğrudan yansımalarından biri bunker yakıtında görülüyor.

Singapur’da VLSFO fiyatı yaklaşık 840 dolar/ton seviyesine yükselirken, savaş öncesinde fiyatlar 500 dolar/tonun altında bulunuyordu.

Milford, sorunun yalnızca petrol fiyatlarındaki yükselişten kaynaklanmadığına dikkat çekiyor. Singapur’un fuel oil tedarikinin önemli bir bölümünün Basra Körfezi kaynaklı olması, dünyanın en büyük bunker merkezlerinden birini Hürmüz’deki arz kesintilerine karşı daha hassas hale getiriyor.

Yılbaşından bu yana petrol fiyatları yaklaşık yüzde 54 yükselirken Singapur VLSFO fiyatlarındaki artışın yüzde 98’e ulaşması da bu ayrışmayı ortaya koyuyor.

Uzayan rotalar yakıt faturasını büyütüyor

Krizin maliyetini artıran bir diğer unsur ise gemilerin alternatif rotalara yönelmesi.

Ras Tanura gibi Körfez limanlarından gerçekleştirilen seferlerde yaşanan rota değişiklikleri ve Ümit Burnu üzerinden yapılan daha uzun seyirler, gemilerin sefer başına çok daha fazla bunker tüketmesine yol açıyor.

Böylece armatörler açısından iki yönlü bir maliyet baskısı ortaya çıkıyor: Hem yakıtın ton başına fiyatı yükseliyor hem de uzayan mesafeler nedeniyle sefer başına tüketilen yakıt miktarı artıyor.

Milford’a göre petrol fiyatlarının yılbaşından bu yana yüzde 54 artmasına karşılık Singapur VLSFO’nun yüzde 98 yükselmesinin nedenlerinden biri de bu. Çatışmanın devam etmesi halinde petrol ile bunker fiyatları arasındaki makasın daha da açılabileceği değerlendiriliyor.

“Kışı daha sıkı stoklar ve yüksek maliyetler belirleyebilir”

Milford, Hürmüz Boğazı’nın yıl sonuna kadar kapalı kalması durumunda ortaya çıkabilecek tabloyu; daha sıkı enerji stokları, daha yüksek enerji fiyatları ve denizcilik değer zinciri boyunca artan maliyetler olarak özetliyor.

Alternatif bölgelerden sağlanan arz artışı ve yüksek fiyatların neden olduğu talep düşüşü şimdiye kadar krizin etkilerini belirli ölçüde sınırlamış durumda. Ancak Milford’a göre Hürmüz’deki kesintinin uzaması halinde bu dengeleyici unsurlar ortaya çıkacak kaybı tamamen telafi etmekte yetersiz kalabilir.

Küresel enerji ve denizcilik piyasaları açısından bundan sonraki tablonun ne kadar ağırlaşacağını belirleyecek temel unsur ise Hürmüz Boğazı’nın ne kadar süre daha kapalı kalacağı olacak.

141 metre uzunluğa ve 40 metre genişliğe sahip yüzer havuz, hizmete alınmasının ardından gemilerin bakım, onarım ve havuzlama operasyonlarında kullanılacak. Projenin, Irak’ın denizcilik altyapısının geliştirilmesi açısından önemli yatırımlardan biri olduğu belirtiliyor.

El Faw’daki Gemilere Hizmet Verecek

Pro Shipyard DGS, yüzer havuzun yalnızca bir gemi inşa projesi olmadığını, Irak ile Türkiye arasındaki denizcilik alanındaki iş birliğinin önemli bir ürünü olduğunu vurguladı.

Şirketten yapılan açıklamaya göre yüzer havuz, Kalkınma Yolu Projesi kapsamında Basra’da geliştirilen El Faw projesine gelecek onlarca geminin bakım ve onarımında görev yapacak. Yüzer havuzun bölgedeki gemi bakım kapasitesine katkı sağlaması ve liman altyapısının desteklenmesi hedefleniyor.

Proje Türkiye’de İnşa Edildi

Şirket, başlangıçta başka bir ülkede inşa edilmesi düşünülen projenin Türkiye’ye kazandırıldığını ve yüzer havuzun Türk gemi inşa sanayisinin imkânlarıyla inşa edildiğini bildirdi. Pro Shipyard DGS, daha önce de farklı projeleri Türkiye’de inşa ederek ülkeye kazandırdığını belirtti.

Projenin hayata geçirilmesinde Millî Savunma Bakanlığı, ilgili kamu kurumları ve İstanbul Tersanesi Komutanlığı’nın destek ve iş birliğine teşekkür edilirken, Tersane Komutanı Tümamiral Recep Erdinç Yetkin ve tersane personelinin projeye katkısına dikkat çekildi.

Klas ve Tedarik Zinciri Desteği

Yüzer havuz projesinde klas kuruluşu olarak Bureau Veritas görev alırken, proje kapsamında çeşitli yerli ve yabancı tedarikçi ile alt yüklenicilerin de görev yaptığı belirtildi. Pro Shipyard DGS, projenin inşa sürecine katkı sunan tüm çalışanlara teşekkür etti.

Projenin inşa sürecinde daha önce çelik kesim ve omurga koyma aşamalarının tamamlandığı, omurga koyma töreninin ise Nisan 2025’te İstanbul Tersanesi’nde gerçekleştirildiği kaydedildi. Denize indirme aşamasıyla birlikte proje, donatım ve hizmete hazırlık sürecinde önemli bir kilometre taşını geride bırakmış oldu.

Karadeniz’de Romanya’nın münhasır ekonomik bölgesinde seyreden Progress IV adlı ticari gemide 27 Ağustos akşamı yangın çıktı. Ağır hasar alan ve daha sonra batan gemide bulunan 12 kişilik mürettebat, Romanya makamlarının koordinasyonunda gerçekleştirilen arama kurtarma operasyonuyla sağ olarak tahliye edildi.

Romanya Deniz Otoritesi bünyesindeki Deniz Arama ve Kurtarma Koordinasyon Merkezi (MRCC), gemiden saat 17.55 sıralarında acil durum ihbarı aldı. Progress IV'ün son bildirilen konumunun, Sfântu Gheorghe açıklarında yaklaşık 15 deniz mili mesafede olduğu belirtildi. İhbarın ardından bölgedeki ticari gemiler ve arama kurtarma unsurları olay mahalline sevk edildi.

ARAMA KURTARMA OPERASYONU ZORLU KOŞULLARDA YÜRÜTÜLDÜ

Operasyona MOHAMAD B adlı ticari geminin yanı sıra Romanya Sınır Polisi'ne ait MAI 0201 ile Romanya Deniz Hayat Kurtarma Ajansı'nın SAR ARES ve SAR ARTEMIS adlı arama kurtarma gemileri katıldı. MAI 0201'in olay mahallindeki koordinasyonu üstlendiği bildirildi.

Denize düşen mürettebatın kurtarılması, yaklaşık 2,5 metreye ulaşan dalga yüksekliği nedeniyle güçlükle gerçekleştirildi. Ortak operasyon sonucunda 12 denizcinin tamamı sudan sağ olarak çıkarılırken, bir mürettebatın yaralandığı ve tıbbi müdahaleye alındığı açıklandı.

OLAYIN NEDENİ SORUŞTURULUYOR

Yangının ardından su almaya başlayan Progress IV'ün battığı bildirildi. Romanya Cumhurbaşkanı Nicușor Dan, geminin vurulmuş olabileceğine yönelik değerlendirmede bulunurken, olayın nasıl meydana geldiği ve olası saldırının sorumlusunun henüz belirlenmediğini vurguladı.

Yetkililer, ticari geminin hasar almasına ve batmasına yol açan olayın tüm yönleriyle soruşturulduğunu bildirirken, olası bir saldırı ihtimaline ilişkin resmî soruşturmanın sonuçlanmasını beklemenin gerektiği ifade ediliyor.

Görüşmede; Türkiye’nin söz konusu saldırılara ilişkin tepkisi aktarıldığı ve Karadeniz’de can, mal, seyrüsefer ve çevre emniyetinin sağlanmasının zorunluluk teşkil ettiğine dair gerekli uyarılarda bulunulduğu öğrenildi.

Orta Doğu’daki çatışmaların 28 Şubat’ta başlamasının üzerinden altı ay geçerken, Basra Körfezi’nde bulunan çok sayıda gemi ve mürettebat için güvenlik riski devam ediyor. IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, bölgede yaklaşık 400 geminin ve bu gemilerde görev yapan 6 bin civarında denizcinin güvenli şekilde seyrine devam edemediğini belirtti.

Bazı gemiler ve mürettebatlarının Basra Körfezi’nden ayrılabildiğini ifade eden Dominguez, çok sayıda geminin ise mevcut güvenlik koşulları nedeniyle bölgeden çıkamadığını söyledi.

Hürmüz’de transit geçiş hakkı vurgusu

IMO Konseyi, temmuz ayında aldığı kararla uluslararası seyrüseferde kullanılan boğazlarda transit geçiş hakkının korunması gerektiğini yeniden teyit etti. Kararda, bu hakkın tehdit edilmemesi, engellenmemesi, kısıtlanmaması veya askıya alınmaması gerektiği vurgulandı.

Konsey ayrıca Hürmüz Boğazı’nda engelsiz seyrüseferin koordineli ve sürdürülebilir şekilde yeniden tesis edilmesi çağrısında bulundu.

Denizcilik ve tedarik zincirleri baskı altında

IMO Genel Sekreteri, Hürmüz Boğazı’ndaki krizin yalnızca deniz güvenliği açısından değil, küresel tedarik zincirleri açısından da ciddi sonuçlar doğurduğuna dikkat çekti.

Özellikle yakıt, gübre ve diğer emtia taşımacılığında yaşanan aksamaların dünya genelindeki ekonomileri ve toplumları etkilediği belirtildi.

Dominguez, Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestisinin yeniden sağlanabilmesi için siyasi irade ve uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini ifade ederek, üye devletler ile denizcilik sektörüne IMO ve Birleşmiş Milletler sistemiyle birlikte uygulanabilir çözümler geliştirme çağrısında bulundu.

Deniz güvenliğinde küresel risk artıyor

IMO, Hürmüz Boğazı’nın yanı sıra Karadeniz, Kızıldeniz ve Aden Körfezi'nde deniz güvenliğine yönelik tehditlerin de küresel deniz taşımacılığı açısından ciddi risk oluşturduğuna dikkat çekti.

Örgüt, devam eden güvenlik sorunlarının ticari gemilerin sefer planlamalarını ve mürettebat güvenliğini doğrudan etkilediğini vurgularken, özellikle çatışma bölgelerinde görev yapan denizcilerin maruz kaldığı risklerin azaltılması gerektiğini belirtti.

Dev geminin güvenli seyri için 6 römorkör eşlik ederken, geçiş süresince İstanbul Boğazı’ndaki gemi trafiği geçici olarak durduruldu.

Uzunluğu ve genişliği nedeniyle özel refakat ve kılavuzluk tedbirleriyle gerçekleştirilen geçişin tamamlanmasının ardından Boğaz’daki gemi trafiğinin yeniden normal seyrine dönmesi bekleniyor.

Şekerpınar Mahallesi’ndeki 10 bin 734 metrekarelik parselin 5 bin 823 metrekarelik bölümü kapalı alandan oluşuyor. DEARSAN, mevcut tesis altyapısını kullanarak burada çelik, alüminyum ve kompozit gövdeli gemilerin üretimini gerçekleştirecek.

Askeri gemi kapasitesi 68 adede kadar çıkıyor

Tesisin planlanan üretim kapasitesi farklı boyutlardaki askeri ve yolcu gemilerini kapsıyor. Buna göre yılda 23,5 metreye kadar 8, 20 metreye kadar 20 ve 15 metreye kadar 40 adet savaş gemisi üretilebilecek.

Yolcu gemileri için de aynı boyutlarda sırasıyla 8, 20 ve 40 adetlik kapasite öngörülüyor. Bunun yanında üretim kapasitesinde 3 adet denizaltı bulunuyor.

Denizaltı kapasitesi projenin en dikkat çekici başlıklarından biri olsa da bu araçların hangi sınıfta olacağı, boyutları, tahrik sistemleri veya hangi kullanıcı için üretileceğine ilişkin herhangi bir bilgi bulunmuyor. Dolayısıyla mevcut bilgiler, yalnızca tesiste yıllık 3 denizaltılık bir üretim kapasitesinin öngörüldüğünü ortaya koyuyor.

Gemiler Çayırova’da inşa edilecek, Tuzla’da denize indirilecek

Üretim sürecinin temelini gemi bloklarının hazırlanması ve birleştirilmesi oluşturacak. Sac ve profillerin hazırlanmasının ardından blok imalatı, kaynak, mekanik ve elektrik montajları gerçekleştirilecek. Daha sonra borulama, izolasyon, makine ve diğer gemi ekipmanlarının montajı yapılacak.

Gövde ve ana montaj işlemleri Çayırova’daki tesiste tamamlandıktan sonra gemiler Tuzla’daki DEARSAN Tersanesi’ne götürülecek. Burada denize indirme işlemi gerçekleştirilecek ve geminin iskele veya rıhtımda kalan son donatım ve ince işçilik çalışmaları tamamlanacak.

Tesiste mevcut üretim de devam ediyor

Çayırova’daki tesiste hâlihazırda gemi sektörüne yönelik sac parça üretimi, borulama ön hazırlığı ve gemi bloklarının ön imalatı yapılıyor. Mevcut üretim kapasitesi yıllık 464 ton seviyesinde bulunuyor.

Yeni faaliyetle birlikte tesisin yalnızca gemi parçalarının ve bloklarının hazırlandığı bir üretim noktası olmaktan çıkarak, gemi gövdelerinin de inşa edildiği bir merkez olarak kullanılması planlanıyor.

16,45 milyon TL yatırım

Projenin toplam yatırım bedeli 16 milyon 450 bin TL olarak hesaplanıyor. Tesiste kullanılacak ekipmanlar arasında gazaltı kaynak makineleri, taşlama ekipmanları, presler, tavan vinci, forklift, kompresör ve jeneratör gibi gemi imalatında kullanılacak makine ve ekipmanlar yer alıyor.

DEARSAN’ın Çayırova yatırımı, şirketin Tuzla’daki tersane faaliyetlerini destekleyecek bir üretim ayağı oluştururken, kapasite tablosundaki 3 denizaltılık üretim öngörüsü projenin askeri gemi inşa kabiliyeti açısından dikkat çeken unsuru olarak öne çıkıyor.

Türkiye’de faaliyet gösteren 65 yakıt barcı ile yılda yaklaşık 15 bin gemiye yakıt ikmali gerçekleştiriliyor. Türkiye, yıllık yakıt ikmal sayısı bakımından dünyada ikinci sırada yer alıyor.

Sektörün gerçekleştirdiği yakıt ikmal miktarı da önemli bir seviyeye ulaşıyor. 2025 yılında yurt dışına giden gemilere 2 milyon 346 bin ton yakıt ikmali gerçekleştirildi. Kabotaj taşımacılığı da dahil edildiğinde toplam yakıt ikmali yaklaşık 2,8 milyon ton oldu.

Gemi yakıt ikmal sektörünün ekonomik büyüklüğü ise yaklaşık 2,5 milyar dolarlık ciro seviyesine ulaşıyor. Söz konusu rakam, sektörün denizcilik ekonomisine sağladığı katkının büyüklüğünü ortaya koyuyor.

Görüşmede, sektörün mevcut durumunun yanı sıra ihtiyaçları ve çözüm önerileri de ele alındı. Sektörün rekabet gücünü daha da ileriye taşıyacak adımların paydaşlarla birlikte değerlendirilmeye devam edileceği belirtildi.

IMO’nun Gemilerden Kaynaklanan Sera Gazı Emisyonları Oturumlar Arası Çalışma Grubu, 1-4 Eylül tarihleri arasında gerçekleştireceği toplantılarda çerçevede önerilen değişiklikleri, uygulama esaslarını ve denizcilik yakıtlarının yaşam döngüsü boyunca oluşan sera gazı emisyonlarına ilişkin kuralları değerlendirecek.

Görüşmelerin merkezinde, MEPC 83’te üzerinde anlaşmaya varılan düzenleme bulunuyor. Çerçeve, gemilerin kullandığı yakıtların sera gazı yoğunluğuna yönelik giderek sıkılaşan hedefleri, emisyonlara maliyet getiren ekonomik bir mekanizmayla bir araya getiriyor. Düzenleme ayrıca, sıfır ve sıfıra yakın emisyonlu alternatif yakıtların kullanımını teşvik ederek denizcilik filosunun enerji dönüşümünü hızlandırmayı hedefliyor.

Ancak çerçevenin uygulama yöntemi ve ekonomik mekanizmanın yapısı konusunda ülkeler arasında önemli farklılıklar bulunuyor. Londra’daki görüşmelerin, küresel deniz taşımacılığı için ortak bir emisyon düzenlemesine yönelik uzlaşının korunup korunamayacağı açısından kritik bir aşama olması bekleniyor.

The Story of a new build classic boat SUADIYE Build by MCE Yachts Designed by Taka Yacht Design.