Saldırıların bu kez yalnızca İran'ın güney kıyılarıyla sınırlı kalmadığı; Jask, Sirik, Buşehr, Bender Abbas, Keşm Adası, Ahvaz ve ülkenin iç kesimlerindeki Yezd'e kadar genişlediği bildirildi. İranlı yetkililer, Hürmüzgan eyaletindeki iki köprü ve bir tünelin vurulduğunu, saldırılarda 3 kişinin yaşamını yitirdiğini, 8 kişinin yaralandığını açıkladı.

Öte yandan Larak Adası'ndaki deniz seyir kulesinin füze isabeti aldığı öne sürülürken, uydu görüntülerinin Buşehr Nükleer Santrali kompleksinde yeni hasarlara işaret ettiği belirtildi. Ancak tesisin operasyonel durumuna ilişkin net bir bilgi paylaşılmadı.

İran'dan Körfez'deki ABD üslerine saldırı iddiası

Tahran yönetimi ise Kuveyt, Bahreyn ve Ürdün'deki ABD bağlantılı askeri tesislere füze ve insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenlediğini duyurdu.

İran, Kuveyt'teki Camp Udairi ve Ali Al Salem Hava Üssü ile Ürdün'deki Muwaffaq Salti Hava Üssü'nde mühimmat depolarını, karargâhları, yakıt tanklarını ve uçakları hedef aldığını ileri sürdü.

Kuveyt yönetimi, iki dalga halinde gelen füze ve İHA saldırılarının hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini açıklarken, Bahreyn'de de hava saldırısı sirenleri peş peşe devreye girdi.

İran Devrim Muhafızları ayrıca Bahreyn'de ABD'ye ait bir İHA deposunu vurduğunu, Buşehr üzerinde bir MQ-9 tipi İHA'yı düşürdüğünü ve Hint Okyanusu'nun kuzeyinde bir ABD gemisini hedef aldığını iddia etti. Ancak bu açıklamalar bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmadı.

Hürmüz'de gemi trafiği sert düştü

Çatışmaların etkisi Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığına da yansıdı. MarineTraffic verilerine göre perşembe günü boğazdan yalnızca 8 gemi geçiş yaptı. Bir gün önce bu sayı 15 olarak kaydedilirken, son veriler üç haftanın en düşük gemi trafiğine işaret etti.

Geçiş yapan gemilerin büyük bölümünün İran kontrolündeki kuzey rotasını kullandığı, Umman kanalından ise doğrulanmış herhangi bir geçiş gerçekleşmediği belirtildi.

İran, ABD eskortundaki dört petrol tankerini durdurduğunu öne sürerken, CENTCOM bu iddiayı doğrulamadı. ABD ise deniz ablukasının ilk üç gününde dört ticari geminin rotasını değiştirdiğini, bir gemiyi etkisiz hale getirdiğini ve bir başka gemiye çıktığını açıkladı.

Avrupa'dan gerilimi düşürme çağrısı

Fransa ve Almanya, İran'a gerilimi düşürmesi, müzakere masasına dönmesi ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden güvenli şekilde açılması için çağrıda bulundu.

İran Devrim Muhafızları Komutanı Muhsin Rızai ise ABD'nin son saldırıları ve uyguladığı deniz ablukası nedeniyle Washington ile varılan anlaşmanın fiilen geçerliliğini yitirdiğini savundu.

Kaynak: Dünya

Ordu İl Tarım ve Orman Müdürü Bayram Ay, 121 kilometrelik kıyı şeridine sahip Ordu'nun su ürünleri yetiştiriciliği açısından önemli bir potansiyele sahip olduğunu söyledi. İlde iç su ve deniz sahalarında toplam 33 su ürünleri yetiştiriciliği tesisinin faaliyet gösterdiğini belirten Ay, deniz sahasında ise 5 firmaya ait 7 ağ kafes tesisinde üretim yapıldığını ifade etti. İl Müdürü Ay, deniz ve iç sulardaki tesislerin toplam proje kapasitesinin 6 bin 273 ton olduğunu belirterek, "2025 yılı üretim miktarı 6 bin 7 ton olarak gerçekleşti. 2026 yılının ilk 6 ayında ise deniz sahasındaki tesislerden 4 bin 400 ton Türk somonu ile 250 ton levrek hasat edilerek pazara sevk edildi" dedi.

Türk somonunun üretim süreci hakkında bilgi veren Ay, denizdeki ağ kafeslere kasım-aralık aylarında 500 ile bin gram ağırlığında bırakılan alabalıkların, nisan-mayıs aylarında 2-3 kilogramın üzerine ulaştığında hasat edilmeye başlandığını, deniz suyu sıcaklığının yükselmesiyle birlikte haziran ayında hasadın tamamlandığını kaydetti. Levrek hasadının ise yıl boyunca belirli dönemlerde sürdürüldüğünü ifade etti.

"28 milyon euroluk ihracat geliri sağlandı"

Yetiştiricilik sektörünün ürünlerini yurt içinde toptan ve perakende olarak pazarladığını belirten Ay, son yıllarda Türk somonu üretimindeki artışla birlikte ihracatın da önemli seviyeye ulaştığını belirterek, "Deniz sahasında üretilen Türk somonları başta Rusya, Japonya, Vietnam ve Avrupa Birliği ülkeleri olmak üzere birçok ülkeye ihraç edilmektedir. 2025 yılında yetiştiricilik faaliyetlerinden ilimiz ekonomisine yaklaşık 28 milyon euro döviz girdisi sağlanmıştır. Su ürünleri sektörü ayrıca avcılık faaliyetlerinden de yaklaşık 30 milyon euroluk ekonomik katkı sunmaktadır" diye konuştu.

Japonya devlet televizyonu NHK’nin aktardığına göre, ilgili açıklama Japonya Petrol Rafinerileri Birliği Başkanı Şun’içi Kito tarafından düzenlenen basın toplantısında yapıldı.

ABD ile İran arasındaki askeri çatışmaların yeniden tırmanmasıyla bağlantılı olarak Orta Doğu’daki duruma değinen Kito, bölgede belirsizliğin sürdüğünü ifade etti.

Kito, “Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, Hürmüz Boğazı’ndan geçiş gerektirmeyen tedarik yöntemleri önerdi. Eğer sevkiyatın önemli kısmı bu yöntemlerle güvenceye alınabilirse, bu durum bizim için istikrarlı tedarik sağlamada son derece önemli olacaktır” dedi.

Uluslararası haber ajansı Reuters’ın 7 Temmuz tarihli haberinde, konuya vakıf kaynaklara dayandırılarak Suudi Arabistan’ın, ülkenin batısındaki Kızıldeniz kıyısına ulaşan petrol boru hattının kapasitesini genişletme seçeneğini değerlendirdiği belirtilmişti.

Ajans, bu adımın Hürmüz Boğazı geçilmeden daha fazla petrol taşınmasına olanak tanıyacağını kaydetmişti.

Söz konusu projenin Doğu-Batı boru hattını kapsadığı belirtiliyor.

Mevcut durumda günde en fazla 7 milyon varil ham petrol taşıma kapasitesine sahip olan bu hattın kapasitesini 2 milyon varil daha artırmak için Riyad yönetiminin komşu ülkelerle görüşmeler yürüttüğü ifade ediliyor.

DMO’dan yapılan bir diğer açıklamada, Hürmüz Boğazı’ndan İran’ın düzenlemelerine aykırı şekilde geçmeye çalışan 4 geminin engellendiği belirtilerek, "Son saatlerde, terörist ABD ordusunun desteğiyle kural ihlali yapan ve Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan 4 gemi füze ve insansız hava araçları ile gerçekleştirilen ortak bir operasyonla durduruldu" denildi.

Transpasifik ticaret rotasında, Şanghay'dan Los Angeles'a navlun ücretleri 40'lık konteyner başına %3 düşerek 6.272 dolara inerken, Şanghay'dan New York'a navlun ücretleri 40'lık konteyner başına 7.879 dolarda sabit kaldı. Drewry'nin Konteyner Kapasite Analiz raporuna göre, gelecek hafta Transpasifik rotasında dokuz boş sefer planlanıyor ve bu durum toplam kapasitede bir azalmaya işaret ediyor. ABD gümrük vergisi son tarihi öncesinde yüklerin öne çekilmesi nedeniyle yaşanan yoğunluğun azalmasıyla birlikte, taşıyıcıların proaktif kapasite yönetiminin spot navlun ücretlerinin önemli ölçüde düşmesini engellemesi bekleniyor. Sonuç olarak Drewry, navlun ücretlerinin gelecek hafta istikrarlı kalacağını öngörüyor.

Taşıyıcılar 15 Temmuz için 40'lık konteyner başına 7.900 ila 8.500 dolar arasında değişen yeni FAK navlun ücretleri açıklamıştı, ancak bu artışlar bu hafta kalıcılığını koruyamadı.

Asya-Avrupa ticaret rotasında, Şanghay'dan Cenova'ya spot navlun ücretleri %3 düşerek 40'lık konteyner başına 6.300 dolara, Şanghay'dan Rotterdam'a ise %1 düşerek 40'lık konteyner başına 4.873 dolara geriledi. Ayrıca Avrupa limanlarındaki sıkışıklık da hafifliyor. Bunun en belirgin göstergesi, Cenova Limanı'nda gemilerin ortalama bekleme süresinin haftalık bazda (WoW) 33 saat azalması oldu. İleriye dönük olarak Drewry, navlun ücretlerinin gelecek hafta da istikrarlı kalmasını bekliyor.

ABD-İran gerilimi sürerken, Bab el-Mendeb Boğazı üzerinden deniz taşımacılığına yönelik tehditler ile Hürmüz Boğazı geçişlerine ABD tarafından olası güvenlik ücretleri uygulanmasına ilişkin belirsizlik, küresel deniz taşımacılığı üzerindeki riskleri artırmaya devam etti. ABD tarifelerinin 24 Temmuz'da sona ermesi, buna karşılık olası yeni tarifelerin ise ağustos ayının başlarında yürürlüğe girmesinin beklendiği belirtildi. Bu arada, erken yoğun sezon faaliyetlerinin hız kestiği görülse de, kapasite yönetimi ve jeopolitik kaynaklı aksamalar navlun ücretlerini desteklemeye devam ediyor.

7DENİZ

Yaklaşık 3 saat süren çalışmaların ardından gemi bulunduğu yerden kurtarılarak yeniden yüzdürüldü. Operasyonun başarıyla tamamlanmasının ardından gemi emniyetli şekilde bölgeden uzaklaştırıldı.

Rusya Deniz Filosu Merkezi Araştırma Enstitüsünün (TsNIIMF) sunduğu raporda yer alan bilgilere göre Pekin yönetimi, yüksek tonajlı buz sınıfı gemiler için gerekli olan sevk ve yönlendirme sistemlerinin tedarikini ancak yaptırım baskısının hafiflemesi koşuluna bağladı.

Rusya’da ise bu sınıftaki gemiler için kullanılabilecek yerli enerji santralleri ve motor sistemleri üretilemiyor.

TsNIIMF verilerine göre Rus şirketlerinin 2030 yılına kadar en az 10 adet 120 bin ton taşıma kapasiteli petrol tankeri, en az 5 adet 174 bin metreküplük sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) taşıyıcı gemi, her biri 40 bin ton kapasiteli 3 adet genel kargo gemisi, 2 adet gaz kondensat tankeri ve 3 adet sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) tankerine ihtiyacı bulunuyor.

Planlanan tüm gemilerin, Arktik bölgesinde yıl boyunca kesintisiz çalışabilmeyi sağlayan en yüksek buz sınıfı olan Arc7 standardına uygun olması gerekiyor.

TsNIIMF Müdür Yardımcısı Aleksandr Buyanov, Vedomosti gazetesine yaptığı açıklamada Rus tersanelerinin yüksek tonajlı buz sınıfı gemileri neredeyse hiç inşa etmediğini belirtti.

Buyanov, sorunun yalnızca tersanelerin üretim kapasitesiyle sınırlı olmadığını, gerekli ekipmanın eksikliğinden de kaynaklandığını kaydetti.

Rus yapımı ekipmanların bulunmadığını vurgulayan Buyanov, Batı menşeili alternatiflerin yaptırım kapsamında olduğunu, Çin teknolojisinin ise yaptırım sınırlamalarına takıldığını ifade etti.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 2018 yılında dördüncü kez göreve başlarken Kara Geçidi Boğazı’ndan Bering Boğazı’na kadar uzanan ve 5 Arktik denizini aşan 5 bin 600 kilometre uzunluğundaki Kuzey Deniz Rotası’nı işlek bir ticaret hattına dönüştürme hedefini koymuştu.

Putin’in belirlediği plana göre Asya ile Avrupa arasındaki karşılıklı kargo hacminin Kuzey Deniz Rotası üzerinden 2024 yılına kadar yıllık 80 milyon tona, 2030 yılına kadar ise 200 milyon tona ulaşması öngörülüyordu.

Ancak mevcut veriler bu hedeflerin gerisinde kalındığını gösteriyor. Rota üzerinden taşınan kargo hacmi 2023 yılında 37,02 milyon ton olarak kaydedilirken, 2024 yılında bu miktar 37,9 milyon ton düzeyinde gerçekleşti.

Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu (Rosatom), Eylül 2024’te Kuzey Deniz Rotası üzerinden yapılacak taşımacılık tahminini neredeyse yarı yarıya düşürerek 2030 yılı için hedefi 117 milyon ton olarak revize etti.

Putin ise geçen yıl yaptığı açıklamada bu hedefi daha da aşağı çekerek yüzde 15 ile 40 arasında bir azaltma öngördü.

Putin, konuya ilişkin değerlendirmesinde, “Kuzey Deniz Rotası’ndaki kargo akışının 2030 yılına kadar 70 ila 100 milyon ton arasında olacağına eminiz” ifadesini kullandı.

Kuzey Deniz Rotası, Avrupa’dan Asya’ya yapılan deniz taşımacılığı sürelerini Süveyş Kanalı üzerinden geçen geleneksel güzergaha kıyasla 7 ila 10 gün arasında kısaltsa da Rusya kontrolündeki Arktik hattını kullanacak sevkiyatçı bulma konusunda zorluklar yaşanıyor.

Gekon bilgi merkezinin verilerine göre, 2023 yılında rotadaki toplam kargo akışının yüzde 60’ını (22,2 milyon ton) Rusya’nın ihracat ürünleri oluşturdu.

Taşınan ürünlerin yüzde 83’ünün LNG, petrol ve gaz kondensatından oluştuğu, bu sevkiyatların Yamal LNG, Novatek, Arctic LNG 2 projeleri ile Gazprom Neft’e ait Novoportovskoye yatağından yapıldığı bildirildi.

Kaynak: Harici

Gemi saat 15.00 sıralarında boğazın manevra yapılması en güç noktası olan Nara Burnu'nu dönerek, Çanakkale önlerinde oldu. Kilitbahir köyü dağındaki 'Dur Yolcu' yazısı ile Kilitbahir Kalesi önünden geçerek Ege Denizi'ne doğru yol alan gemiye, boğaz geçişi sırasında 'Gemi Kurtaran', 'Kurtarma-17', 'Kurtarma-19' ve 'Kurtarma-20' römorkörleri ve 'KIYIEM-6' hızlı tahlisiye botu eşlik etti. Boğaz, geminin geçişi nedeniyle tek yönlü güney-kuzey olarak transit geçişlere kapatıldı. Çanakkale Boğazı, geminin Ege Denizi'ne açılmasının ardından normale dönecek.

Daha önce Türkiye'nin Karadeniz'deki doğal gaz sahalarında görev alan Castorone'un, Boğaz geçişinin ardından Yunanistan'ın Pire limanına doğru gideceği öğrenildi.

Sirkülerde, Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında Karadeniz'in uluslararası ticaret gemileri açısından yüksek riskli operasyon bölgelerinden biri hâline geldiği belirtilirken, son aylarda Rusya ve Ukrayna limanları ile Karadeniz'de yaklaşık 136 ticaret gemisinin saldırıya uğradığına dikkat çekildi.

Çatışmaların başlangıcından bu yana çok sayıda ticaret gemisinin mayınlar, seyir ve balistik füzeler, insansız hava araçları (İHA), deniz üstü insansız araçları (SİDA) ve çeşitli mühimmatlar nedeniyle hasar gördüğü, bazı gemilerin battığı, çok sayıda gemiadamının ise hayatını kaybettiği veya yaralandığı ifade edildi. Ayrıca, son 24 saat içerisinde de Karadeniz'de ticaret gemilerine yönelik saldırıların devam ettiği ve gemilerin hedef alınmayı sürdürdüğü belirtilerek, bölgedeki güvenlik riskinin azalmadığına, aksine giderek arttığına dikkat çekildi.

Sirkülerde ayrıca, yaşanan gelişmelerin yalnızca bölgesel bir güvenlik sorunu olmadığı, aynı zamanda uluslararası deniz ticareti ile seyrüsefer serbestisine yönelik ciddi bir tehdit oluşturduğu vurgulandı.

TAB tarafından yapılan açıklamada, “Bu kapsamda Türk Armatörler Birliği, Uluslararası Deniz Ticaret Odası'nın (ICS) son zirvesinde de vurgulandığı üzere, gemilerin Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) çerçevesinde uluslararası sularda serbest ve güvenli şekilde seyredebilmesinin küresel ticaretin temel taşlarından biri olduğunu değerlendirmektedir. Jeopolitik gerilimlerin seyrüsefer serbestisini tehdit etmesi yalnızca denizcilik sektörünü değil, küresel tedarik zincirlerini, enerji güvenliğini ve dünya ekonomisini de doğrudan etkilemektedir” denildi.

Açıklamanın devamında şu ifadelere yer verildi:

“Bu değerlendirmeler doğrultusunda Türk Armatörler Birliği, Karadeniz'de ticaret gemilerine yönelik saldırıların önlenebilmesi amacıyla başta Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) olmak üzere Birleşmiş Milletler sistemi içerisindeki ilgili kuruluşlar ile ulusal ve uluslararası tüm yetkili kurumların konuya ivedilikle öncelik vermesi gerektiğini değerlendirmektedir.

Uluslararası hukukun temel ilkeleri ile UNCLOS hükümlerinin etkin şekilde uygulanmasını sağlayacak somut, caydırıcı ve sonuç odaklı girişimlerin hayata geçirilmesi; ticaret gemilerinin, gemiadamlarının ve küresel deniz ticaretinin güvenliği açısından büyük önem taşımaktadır.

Bu çerçevede Türk Armatörler Birliği, üyelerimizin ve sektörümüzün güvenliğine yönelik gelişmeleri yakından takip etmekte; Karadeniz'de serbest ticaretin güvenli şekilde sürdürülebilmesi amacıyla ilgili ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlarla gerekli istişare ve koordinasyon çalışmalarını sürdürmektedir.”

7DENİZ

İngiltere merkezli Reuters haber ajansının adı açıklanmayan güvenlik kaynaklarına dayandırdığı haberde ise, kimliği belirsiz silahlı kişiler tarafından Yemen'in güney kıyıları açıklarında seyreden Asana adlı kimyasal madde tankerinin kontrolünün ele geçirildiğinin değerlendirildiği aktarıldı. Haberde, ilk değerlendirmelere göre, tankeri ele geçirenlerin Yemen'deki İran destekli Husiler değil Somalili korsanlar olduğu ifade edildi.

Haberde ayrıca, tankerin varış noktasının Somali'nin Bosaso Limanı olduğu belirtildi.

Savcılık tarafından yapılan açıklamada, dronlarla gerçekleştirilen saldırıda yabancı bayraklı 3 geminin de hasar gördüğü açıklandı.

Ayrıca, erken saatlerde gerçekleştirilen saldırılarda gemide bulunan 2 Ukrayna vatandaşının öldüğü aktarıldı.

İlk etapta Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü Kurtarma-10 römorkörüyle gemiyi bulunduğu yerden kurtarmaya yönelik çalışma yapılacak. Operasyonun, İstanbul'dan bölgeye yönlendirilecek yüksek çekme gücüne sahip römorkörlerin katılımıyla güçlendirilerek sürdürüleceği öğrenildi.

Yaklaşık 169 metre uzunluğunda ve 27 metre genişliğindeki yük gemisi, 4 gün önce Ceyport Limanı açıklarında karaya oturmuştu. Olayın ardından bölgeye sevk edilen Sahil Güvenlik ekipleri gemide incelemelerde bulunurken, ilk belirlemelere göre herhangi bir can kaybı ya da çevre kirliliği yaşanmadı.

Reuters'a konuşan kaynaklar, bu önerinin İran yönetimi tarafından görüşüldüğünü ve Husilere iletildiğini söyledi. Yemenli gruba yakın bir kaynak ise stratejik su yolu yakınlarına füze ve insansız hava araçlarının zaten konuşlandırıldığını, grubun şimdi gemileri hedef almaya başlamak için emir beklediğini iddia etti.

Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapalı olmasıyla birlikte Bab el-Mendeb, özellikle Suudi Arabistan için Körfez petrol ihracatının başlıca çıkış noktası haline geldi. Riyad, Hürmüz'ü baypas etmek amacıyla ham petrolü Körfez kıyısından Kızıldeniz'deki Yanbu Limanı'na taşımak için Doğu-Batı Boru Hattı'na giderek daha fazla güveniyor.

İskandinav bankası SEB'in deniz taşımacılığı analistleri, Suudi Arabistan'ın Yanbu üzerinden yaptığı ihracatın şu anda günlük 4 ila 4,5 milyon varil seviyesinde olduğunu ve bunun boru hattının pratik ihracat kapasitesinin sınırlarına oldukça yakın bulunduğunu belirtti.

SEB, "Kızıldeniz burada önem taşıyor çünkü şu anda Hürmüz'ün tahliye vanası görevini görüyor." değerlendirmesinde bulundu.

Bu petrol varillerinin Asyalı alıcılara ulaşabilmesi için Bab el-Mendeb Boğazı'ndan geçmesi gerekiyor. Eğer Husiler saldırılarına yeniden başlar veya boğazı kapatmaya çalışırsa, Hürmüz'ün de erişilemez durumda kalmasıyla Suudi Arabistan doğuya yönelik doğrudan ihracat rotasını aynı anda kaybetmiş olacak.

Ancak ham petrol tamamen mahsur kalmayacak. Kargolar, Süveyş Kanalı ve SUMED (Süveyş–Akdeniz Boru Hattı) boru hattı üzerinden kuzeye, Akdeniz'e taşınabilir; ardından Atlantik'e devam edebilir veya Ümit Burnu'nu dolaşarak sevk edilebilir.

Bununla birlikte bu alternatif son derece verimsiz. Tam yüklü Çok Büyük Ham Petrol Tankerleri (VLCC), Süveyş Kanalı'ndan geçemediği için yüklerin Ain Sukhna'da kısmen boşaltılması, SUMED boru hattıyla taşınması ve Sidi Kerir'de yeniden yüklenmesi gerekecek.

SEB, piyasanın daha uzun sefer sürelerini, operasyonel karmaşıklığı ve etkin gemi arzındaki azalmayı fiyatlamasıyla birlikte tanker navlun ücretlerinin ilk etapta sert şekilde yükseleceğini öngörüyor.

Ancak zamanla etkinin tersine dönmesi de mümkün. Uzun süreli bir kapanma, petrol fiyatlarını büyük ölçüde yükseltecek, bunun sonucunda tüketim azalacak ve taşınan yük hacimleri düşecektir. Büyümeye devam eden tanker filosu dikkate alındığında bu durum piyasada arz fazlasına yol açabilir ve navlun ücretlerini aşağı çekebilir.

Deniz taşımacılığı üzerindeki daha geniş etkiler yalnızca petrolle sınırlı kalmayacak. Bab el-Mendeb, Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı'nın güney giriş kapısı olup Asya ile Avrupa arasında konteyner yükleri, kuru dökme yükler ve enerji kargolarının taşındığı kritik bir geçiş noktasıdır. 2023'ün sonlarında başlayan Husilerin saldırı kampanyası sırasında büyük deniz taşımacılığı şirketlerinin çoğu gemilerini Güney Afrika'nın güneyinden dolaştırmış; bu da seferlere binlerce deniz mili eklemiş, navlun maliyetlerini, yakıt tüketimini ve sigorta primlerini artırmıştı.

Yeniden başlayacak bir saldırı dalgası, gemilerin Ümit Burnu rotasına yönlendirilmesini neredeyse kesin olarak hızlandıracak ve Kızıldeniz'e daha kapsamlı bir dönüş yönündeki beklentileri geciktirecektir.

Bu tehdidin ciddiyeti, Suudi Arabistan ile Husiler arasında dört yıldır süren ateşkesin çökmesiyle daha da belirginleşiyor. Husiler, Riyad'ı kendi kontrollerindeki bir havalimanına saldırmakla suçladıktan sonra Suudi Arabistan'a füze saldırıları düzenledi.

CENTCOM'un ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yapılan paylaşımda, İran'a yönelik deniz ablukasının 13 Temmuz'da tekrar ilan edilmesinin ardından Umman Körfezi'ndeki ticari gemilere yapılan uygulamalara ilişkin bilgi verildi.

Paylaşımda, ABD güçlerinin, "abluka ihlali yapmaya çalışan" üç ticari gemiyi yeniden yönlendirdiği ve "talimatlara uymayan" bir gemiyi "etkisiz hale getirdiği" ifade edildi.

ABD güçlerinin, "ablukaya uyulduğundan emin olmak için" bir gemiye de çıktığı kaydedilen paylaşımda, "Hürmüz Boğazı ve çevresindeki sular, Amerika'nın çelik duvar ablukasını ihlal etmeye çalışan gemiler dışında, serbest ve açık kalmaya devam ediyor" ifadesi kullanıldı.

Ablukanın gidişatına ilişkin son bilgilere değinilen açıklamada, "Bugün itibarıyla Amerikan güçleri, İran'a karşı uygulanan deniz ablukasına tam olarak uyulduğundan emin olmak amacıyla ablukayı aşmaya çalışan 3 ticari geminin yönünü değiştirmiş, uyarılara uymayan 1 geminin hareket kabiliyetini engellemiş ve 1 gemiye denetim için asker indirmiştir" ifadelerine yer verildi. Hürmüz Boğazı ve çevresindeki suların, ABD’nin "çelik duvar" olarak adlandırdığı ablukayı ihlal etmeye çalışan gemiler haricinde açık kalmaya devam ettiği vurgulandı.

Küresel tahıl piyasası, Karadeniz’de artan saldırı haberleriyle yeniden sert fiyat hareketi yaşadı. Paris’te işlem gören buğday kontratları yaklaşık yüzde 7 yükselirken, Chicago’da da fiyatlar yüzde 5’e varan artış kaydetti. Böylece piyasada savaş kaynaklı arz riski yeniden ön plana çıktı.

Bu kez kriz Karadeniz limanlarına yayıldı

Son yükselişi önceki dalgadan ayıran temel unsur, gerilimin yalnızca Azak Denizi geçişleriyle sınırlı kalmaması oldu. Yeni gelişmelerle birlikte saldırıların Karadeniz’deki Ukrayna limanları ve deniz taşımacılığı hattına kadar yayıldığı görüldü. Bu durum, küresel tahıl sevkiyatında daha geniş çaplı aksama endişesi yarattı.

Ukrayna tarafı, Rusya’ya ait gemilerin hedef alındığını duyurdu. Rusya ise Ukrayna liman altyapısı ve deniz araçlarına yönelik saldırılar gerçekleştirdi. Karşılıklı hamleler, tahıl koridoru benzeri işleyen ticaret akışının yeniden baskı altına girmesine yol açtı.

Saldırıların yalnızca gemilerle sınırlı kalmaması, piyasadaki tedirginliği artırdı. Limanlar, yükleme alanları ve deniz taşımacılığına hizmet eden altyapının zarar görmesi ihtimali, ihracatın sadece yavaşlaması değil, fiziksel kapasite kaybı yaşaması riskini de gündeme taşıdı.

Piyasada en çok izlenen başlıklardan biri, Ukrayna’nın ihracat kapasitesindeki aşınma oldu. Karadeniz limanlarından yapılan tahıl sevkiyat kapasitesinin yaklaşık üçte bir oranında gerilediğine ilişkin değerlendirmeler, arz tarafındaki kırılganlığı daha görünür hâle getirdi.

Azak Denizi yine kritik halkalardan biri

Gerilim Karadeniz’e yayılmış olsa da Azak Denizi önemini koruyor. Bölge, Rusya’nın tahıl ticareti açısından kritik bir geçiş hattı olmayı sürdürürken, burada yaşanan her aksama Karadeniz’deki genel sevkiyat dengesini de etkiliyor. Bu nedenle yatırımcılar iki hattı birlikte izliyor.

Buğday piyasasında fiyatların hızla yükselmesinin nedeni yalnızca mevcut zarar değil, geleceğe dönük belirsizlik oldu. Piyasa, gemi trafiğinin daha fazla kısıtlanması, sigorta maliyetlerinin artması ve ihracat sürelerinin uzaması ihtimalini fiyatlamaya başladı. Bu da alıcıların güvenli arz arayışını hızlandırdı.

Tahıl fiyatlarındaki yükseliş yalnızca vadeli piyasa işlemleriyle sınırlı değil. Buğdaydaki her sert artış, un, ekmek, makarna ve yem maliyetleri üzerinden daha geniş bir zinciri etkileyebiliyor. Bu nedenle Karadeniz’deki gelişmeler, gıda enflasyonu açısından da yakından izleniyor.

Önümüzdeki günlerde fiyatların yönünü belirleyecek ana unsur, saldırıların geçici mi yoksa daha kalıcı bir bozulmaya mı işaret ettiği olacak.

Gemilere, limanlara ve sevkiyat altyapısına yönelik yeni haber akışı gelirse buğday fiyatlarındaki oynaklık yüksek kalabilir. Buna karşılık geçişlerin normale döndüğüne dair işaretler, yükselişi sınırlayabilir.

Kaynak: Dünya

Protokol töreni İstanbul Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Hasan Mandal, DEHUKAM Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Önel, DEHUKAM Müdürü Dr. Mustafa Başkara, İTÜBOA Müdürü Dr. Fırat Bolat ile akademik temsilcilerin katılımlarıyla gerçekleştirildi.

İmzalanan protokol kapsamında; deniz hukuku, denizcilik politikaları, Türk Boğazları, deniz güvenliği, çevre ve mavi ekonomi başta olmak üzere ortak ilgi alanlarında disiplinler arası bilimsel çalışmaların geliştirilmesi, ortak araştırma projelerinin yürütülmesi, eğitim faaliyetlerinin düzenlenmesi ve akademik bilgi paylaşımının güçlendirilmesi hedefleniyor.

DEHUKAM ile İTÜBOA arasında tesis edilen bu iş birliğinin, denizcilik alanındaki bilimsel kapasitenin geliştirilmesine, ortak araştırma kültürünün güçlendirilmesine ve ülkemizin denizcilik politikalarına akademik katkı sunulmasına önemli katkılar sağlaması bekleniyor.

7DENİZ

Reuters’a konuşan adı açıklanmayan üç kaynak, söz konusu planın İran liderliği içinde görüşüldüğünü ve mesajın İran yanlısı Husilere iletildiğini iddia etti. Kaynaklar, mesajın nasıl iletildiğine yönelik herhangi bir ayrıntı vermezken, durumun ABD Başkanı Donald Trump’ın geçtiğimiz Salı günü İran tarafına yaptığı tehditle bağlantılı olup olmadığı da belirtilmedi.

Husilere yakın bir kaynak, Yemen'de bulunan İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) temsilcilerinin, Babülmendep Boğazı'nın kapatılıp kapatılmayacağına ilişkin nihai kararı vereceğini öne sürdü.

Husilere yakın başka bir kaynak ise Babülmendep Boğazı'nda deniz taşımacılığına yönelik saldırılar için hazırlıkların tamamladığını iddia etti. Kaynak, Husilerin Yemen'deki Hudeyde Limanı ve Aden Körfezi yakınlarındaki yüksek kesimlere füze ve insansız hava araçları (İHA) konuşlandırarak saldırıları başlatmak için emir beklediğini savundu.

Çatışmaların Kızıldeniz’e sıçraması petrol ihracatı için tek önemli alternatifi tehdit edecek
Kızıldeniz’in deniz taşımacılığına kapatılmasının, küresel ticaret ve dünya piyasalarında büyük bir etki oluşturacağı öngörülüyor. İngiltere merkezli küresel risk analiz ve stratejik danışmanlık şirketi Verisk Maplecroft’tan Orta Doğu bölgesi risk analiz uzmanı Torbjorn Solvedt, Yemen ile Suudi Arabistan arasında yakın zamanda yükselen gerilime değindi.

Solvedt, bu gelişmelerin kötü bir zamanda geldiğinin altını çizerek, "Çatışmaların şiddetlenmesi ve Kızıldeniz ihracat altyapısı ile deniz taşımacılığına sıçraması, bölgede petrol ihracatı için tek önemli alternatif güzergahı tehdit edecektir" ifadelerini kullandı.
Çeşitli kaynaklara göre, Husilerin Kızıldeniz'deki gemilere veya limanlara yönelik muhtemel saldırıları, Orta Doğu'nun petrol ihracatında kullanılan iki ana güzergahta aynı anda aksaklık yaşanmasına neden olabilir. Bu durumun hem enerji krizinde yeni bir cephe açabileceği hem de İran ile ABD arasındaki çatışmaları çok daha geniş kapsamlı bir hale getirebileceği düşünülüyor.

Suudi Arabistan tehditleri ciddiye alıyor
Riyad yönetimine yakın iki yerel kaynak, Suudi Arabistan'ın İran ve Husilerden kaynaklanan tehditleri son derece ciddiye aldığını belirterek, Riyad'ın Husilerin Kızıldeniz'de İran ile yakın iş birliği içinde hareket ettiğinin farkında olduğunu öne sürdü.
Bir başka yerel kaynak ise Tahran yönetiminin, küresel enerji fiyatlarını yükselterek ABD üzerinde baskı kurmayı hedeflediğini değerlendirdi. Kaynak, "İran stratejisi" olarak nitelendirdiği çerçevede Tahran’ın, Kızıldeniz'deki deniz taşımacılığını ve Suudi Arabistan'ın bölgedeki petrol ihracatını hedef almayı planladığını savundu.

Kaynak ayrıca, Babülmendep Boğazı'nın kapatılmasının zor olmayacağını savunarak, "Elinde ateşli silah bulunan herkes deniz taşımacılığını durdurabilir. Sevkiyatları engellemek için gelişmiş füze sistemlerine ihtiyacınız yok" ifadelerini kullandı.

Hürmüz Boğazı deniz taşımacılığına kapatılmıştı
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak saldırılarını başlattığı 28 Şubat tarihinin ardından Tahran yönetimi, savaş öncesinde küresel petrol arzının yaklaşık 5’te 1’i için ana geçiş güzergahı olarak görülen Hürmüz Boğazı'nı deniz taşımacılığına kapatmıştı.
Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının ardından Körfez'de çıkarılan petrolün önemli bir kısmı, Suudi Arabistan'a ait boru hatları aracılığıyla Kızıldeniz'e yönlendirilmişti. Bu nedenle mevcut durumda küresel enerji arzının yaklaşık yüzde 7'sinin Kızıldeniz üzerinden taşındığı değerlendiriliyor.

Suudi Arabistan'ın enerji ihracatının yaklaşık yüzde 70'ini Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı üzerinden gerçekleştirdiğini belirten uzmanlar, bölgedeki deniz taşımacılığını hedef alacak herhangi bir doğrudan saldırının petrol fiyatlarında sert yükselişlere yol açabileceğini ifade ediyor.

Husiler daha önce de deniz taşımacılığını hedef almıştı
Husiler, 2023'te İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik saldırılarının başlamasının ardından Kızıldeniz'deki deniz taşımacılığını hedef alan saldırılar düzenlemişti. Bu kapsamda, İsrail ile bağlantılı olduğu öne sürülen gemiler hedef alınırken, çeşitli kaynaklar İsrail ile doğrudan bağlantısı bulunmayan bazı gemilerin de saldırılardan etkilendiğini bildirmişti.

Saldırıların ardından birçok büyük deniz taşımacılığı şirketi, güvenlik endişeleri nedeniyle Kızıldeniz rotası yerine Afrika kıtasının güneyini dolaşan daha uzun ve maliyetli güzergahları kullanmayı tercih etmişti.

İki helikopter pisti, sinema salonu, SPA, sauna, yüzme havuzu, dalış merkezi, spor salonu ve Türk hamamı bulunan "Hadar", lüks donanımıyla dünyanın sayılı süper yatları arasında yer alıyor.

İskelede bulunan bir diğer dev yat ise Birleşik Arap Emirlikleri’nden Şeyh Mansur Bin Zayed El-Nahyan’a ait olduğu belirtilen "Blue" oldu. Yaklaşık 600 milyon dolar değerindeki, 160 metre uzunluğundaki Cayman Adaları bayraklı süper yatta çift helikopter pisti, 9 güverte, beach club, yüzme platformu ve balkonlu lüks kabinler bulunuyor. Yatta yaklaşık 80 kişilik mürettebat görev yapıyor.

Toplam değerleri yaklaşık 1 milyar doları bulan iki süper yatın yakıt ihtiyacı için Bodrum’da geniş çaplı bir ikmal gerçekleştirildi. Edinilen bilgiye göre, yatlara 21 yakıt tankeriyle toplam 600 bin litre yakıt transfer edildi. Limanda gerçekleştirilen dev operasyon, hem büyüklüğü hem de kullanılan yakıt miktarıyla dikkat çekti.

Jet skide bulunan Irak uyruklu anne, olay esnasında yakınlarda seyreden bir motor yatın mürettebatı tarafından denizden sağ olarak çıkarıldı. Kaybolan baba ile 2 kız çocuğuna ise ulaşılamadı. Ekipler tarafından denizden ve havadan geniş çaplı arama kurtarma faaliyeti başlatılırken, Yunanistan'ın İstanköy Adası açıklarında seyreden bir feribottakiler su yüzeyinde bir çocuğun hareketsiz şekilde durduğunu fark etti. İstanköy-Bodrum seferini yapan feribottaki kişilerin ihbarı üzerine bölgeye giden Yunanistan Sahil Güvenlik ekiplerince sudan çıkarılan kız çocuğunun hayatını kaybettiği belirlendi. Cansız bedeni bulunan çocuğun alabora olan jet skideki ailenin kızı olduğu değerlendiriliyor.

Sahil Güvenlik Komutanlığı ekiplerinin kayıp baba ile diğer kız çocuğunu bulmak için bölgede yürüttüğü arama kurtarma çalışmaları denizden botlarla ve havadan helikopterle sürüyor.

The Story of a new build classic boat SUADIYE Build by MCE Yachts Designed by Taka Yacht Design.