Samsun Büyükşehir Belediyesi'nin 308 dönümlük kıyı ve deniz alanında uygulanacağı marina projesinde yeni bir gelişme yaşandı. 1,5 milyar TL'lik projesinin imar planı revizyonu teklifi Atakum Belediyesi'nin görüşüne sunuldu. 2 yıl içinde tamamlanması planlanan yatırımın, bölgeyi cazibe merkezine dönüştürmesi hedefleniyor.

Yaşam alanına dönüşecek

Proje tamamlandığında, liman 314 tekne bağlama kapasitesine sahip olacak. Marina yalnızca bir bağlama alanı değil, aynı zamanda turizm ve sosyal yaşam merkezi olarak da tasarlanıyor. 3 bin 400 metrekare büyüklüğünde 60 odalı otel, geri sahada tekne ve yat servis alanları, konferans salonu, yüzme havuzu, restoranlar, kafeler, marketler ve alışveriş mağazalarının yer alacağı ticari alanlar bulunacak.

Teşvik belgesi, 3. Bölge bölgesel destekleme sınıfında düzenlenmiştir. Yatırım kapsamında tamamen yerli makine ve teçhizat alımı öngörülmektedir.

Teşvik belgesi kapsamında şirkete sağlanacak destek unsurları arasında KDV İstisnası, Gümrük Vergisi Muafiyeti, %60 vergi indirim oranı ve %30 yatırıma katkı oranı ile Vergi İndirimi yer almaktadır. Ayrıca şirket, 2 yıl süreyle SGK İşveren Hisse Desteği’nden yararlanacak.

Ortak akıl platformu olarak kuruldu

Toplantının açılış konuşmasını yapan Antalya Forum X Genel Sekreteri İzzet Ünlü, platformun yaklaşık iki buçuk yıl önce Antalya’nın sorunlarına çözüm üretmek amacıyla kurulduğunu belirterek, amaçlarının siyaset yapmak değil, bilimsel veriler ve ortak akıl doğrultusunda kentin geleceğine katkı sunmak olduğunu söyledi. Ünlü, “Antalya bize çok şey verdi. Peki biz Antalya’ya ne verdik? Bu sorudan hareketle farklı kesimlerden insanların bir araya geldiği Antalya Forum X’i oluşturduk. Amacımız kutuplaşmalar üretmek değil, ortak aklı ortaya koyarak şehrin geleceğine katkı sağlamaktır” dedi.

İki önemli konu gündeme taşınacak

Daha önce yapılan toplantılarda alınan kararlar doğrultusunda iki önemli çalışmayı kamuoyunun gündemine taşımayı hedeflediklerini açıklayan Ünlü, bunların ‘Antalya’nın Trafik Sorunu ve Çözüm Önerileri’ ile ‘Antalya Gençlik ve Toplumsal Araştırması 2026’ başlıkları olduğunu söyledi. Gençlere yönelik araştırmanın çocuk istismarı, ergenlerde şiddet, yalnızlık ve sosyal destek gibi başlıkları kapsayacağını ifade eden Ünlü, bu çalışmaların bilimsel veriler ışığında hazırlanacağını kaydetti.

‘Siyaset değil, çözüm üretmek istiyoruz’

Forum X Antalya’nın hiçbir siyasi amaç taşımadığını vurgulayan Ünlü, “Bizler bu şehri algılarla değil, bilimsel verilerle geleceğe hazırlamak istiyoruz. Siyaset üretmeyeceğiz ancak ortaya koyacağımız nitelikli bilgilerle siyasetçileri ve bürokratları olumlu yönde etkilemeyi hedefliyoruz. Karar vericilerin önüne güvenilir ve tarafsız veriler koymak istiyoruz” diye konuştu.

‘Kruvaziyer limanı yıllardır hayata geçirilemedi’

Toplantının ana gündeminin Antalya Limanı olduğunu belirten Ünlü, Antalya’da kruvaziyer limanı projesinin yaklaşık 37 yıldır gündemde olmasına rağmen somut bir ilerleme sağlanamadığını dile getirerek, “Yüzen şehirleri ağırlamak, dar rıhtımlarda geçici çözümlerle değil, Antalya’nın 640 kilometrelik sahiline yakışır modern ve bağımsız bir kruvaziyer limanı ile mümkündür. Bunun için kapsamlı bir master plan hazırlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

‘Toplantının takipçisi olacağız’

Yarım günlük toplantıyla tüm sorunların çözülemeyeceğinin farkında olduklarını belirten Ünlü, buna rağmen toplantı sonunda ortaya çıkacak değerlendirmelerin ve önerilerin takipçisi olacaklarını söyledi. Ünlü, “Bugün bütün sorunları çözeceğimizi iddia etmiyoruz. Ancak burada ortaya çıkacak değerlendirmeler doğrultusunda üzerimize düşen görevleri yerine getirmeye hazırız. Antalya’nın liman vizyonuna katkı sağlayacak her çalışmanın ısrarlı takipçisi olacağız” dedi.

‘Stratejik yatırım olarak ele alınmalı’

Toplantıda daha sonra ATSO Yönetim Kurulu Başkanı Yusuf Hacısüleyman, Antalya Limanı’nın mevcut durumu, kruvaziyer turizminin ekonomik katkıları ve limanın geleceğine yönelik projeler hakkında değerlendirmelerde bulunarak katılımcıların sorularını yanıtladı. Hacısüleyman, Antalya Limanı’nın yalnızca kentin değil, Türkiye’nin dış ticareti, lojistiği ve turizmi açısından stratejik öneme sahip olduğunu belirterek, limanın büyütülmesi, fiziki altyapısının güçlendirilmesi ve deniz ulaşımının geliştirilmesi gerektiğini söyledi. Hacısüleyman, limandaki eksikliklerden kruvaziyer turizmine, deniz taşımacılığından Antalya’nın trafik sorununa kadar birçok konuda dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

‘Sorunları tek taraflı dinleyerek çözemezsiniz’

Antalya Limanı’nın uzun süredir gündemlerinde olduğunu belirten Hacısüleyman, göreve geldiği günden bu yana ihracatçıların ve liman işletmecilerinin taleplerini dinlediklerini söyledi. Bu konuyu hiçbir zaman tek taraflı değerlendirmediklerini ifade eden Hacısüleyman, “Üyelerimizden gelen şikâyetleri dinledik, ardından liman işletmecileriyle bir araya geldik. Çünkü sadece ihracatçıyı dinlerseniz eksik kalırsınız. İşletmecinin de yaşadığı sorunlar var. Çözüm üretmenin yolu her iki tarafı da dinlemekten geçiyor” dedi.

‘Limanın büyümesi artık zorunluluk’

Antalya Limanı’nın mevcut kapasitesinin ihtiyaçları karşılamakta zorlandığını belirten Hacısüleyman, genişleme projelerinin vakit kaybedilmeden hayata geçirilmesi gerektiğini söyleyerek, “Limanın fiziksel kapasitesi artırılmalı. Antrepo alanları yetersiz. Gemi yanaştığında yükün hızlı şekilde organize edilmesini sağlayacak depolama sistemleri kurulmalı. Yükleme ve boşaltma süreçleri modern lojistik anlayışıyla yeniden planlanmalı” şeklinde konuştu.

‘Fiyat politikası rekabetçi olmalı’

Antalya Limanı’ndaki hizmet ücretlerinin diğer limanlarla rekabet edebilir seviyeye çekilmesi gerektiğini belirten Hacısüleyman, “Yüksek maliyetler nedeniyle bazı ihracatçıların yüklerini İzmir gibi farklı limanlardan göndermeyi tercih ediyor. Bu sadece ihracatçı için değil liman işletmesi için de kayıp oluşturuyor. İş hacmini artırmanın yolu rekabetçi fiyat politikası uygulamaktan geçiyor” dedi. Liman işletmesiyle yapılan görüşmelerde karşılıklı anlayışın önemine dikkat çeken Hacısüleyman, şöyle konuştu: “Biz şikâyet ediyoruz, onlar da yaşadıkları sıkıntıları anlatıyor. Ancak herkes şikâyet ederse hiçbir yere varamayız. Önemli olan çözüm üretmek ve ortak akılla hareket etmektir.”

‘Bu yatırımlar ülke projesi olarak görülmeli’

Limanların, serbest bölgelerin ve lojistik merkezlerin yerel değil ulusal ölçekte değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Hacısüleyman, stratejik yatırımların merkezi yönetim tarafından ele alınmasının önemine vurgu yaparak, “Antalya Limanı’nın genişlemesi sadece Antalya’nın meselesi değildir. Bu, Türkiye’nin ihracatıyla doğrudan ilgilidir. Kamulaştırma gerekiyorsa yapılmalı, kamu arazileri gerekiyorsa kullanılmalı. Bu yatırımlar ülke vizyonunun bir parçası olmalıdır.”

‘Kruvaziyer turizmi için uygun değiliz’

Kruvaziyer turizminin ekonomik katkısını önemsediklerini ancak Antalya’nın şehir yapısının da göz önünde bulundurulması gerektiğini belirten Hacısüleyman, kontrolsüz büyümenin yeni sorunlar doğurabileceğini söyledi. 5 bin yolcunun aynı anda şehir merkezine inmesinin ciddi trafik yükü oluşturabileceğini belirten Hacısüleyman, “Antalya zaten yaz aylarında yoğunluğu yaşayan bir şehir. Kruvaziyer turizmini büyütürken şehir yaşamını da koruyacak bir planlama yapmak zorundayız. Antalya coğrafi olarak yatay bir şehir. Bu yüzden kentimiz kruvaziyer turizmi için uygun değil” diye konuştu.

Barcelona’yı örnek gösterdi

Barcelona gibi bazı şehirlerin bu nedenle kruvaziyer trafiğine sınırlamalar getirdiğini hatırlatan Hacısüleyman, Antalya’nın da kendi dinamiklerine uygun bir model geliştirmesi gerektiğini ifade etti. Konuşmasının önemli bölümünü deniz ulaşımına ayıran Hacısüleyman, Antalya’nın denizi yalnızca turizmde kullandığını, ulaşımda ise yeterince değerlendiremediğini söyledi. “Denizle iç içe yaşıyoruz ama denizi ulaşım için kullanamıyoruz” diyen Hacısüleyman, “Antalya’nın coğrafi yapısı bunu zorunlu hale getiriyor. Kara yollarındaki yük her geçen yıl artıyor. Deniz ulaşımı artık alternatif değil, ihtiyaçtır” ifadelerini kullandı.

‘Merkezi yönetim tarafından desteklenmeli’

Kemer’den Kaleiçi’ne, Konyaaltı’ndan havalimanına uzanacak deniz ulaşımı projelerinin mutlaka hayata geçirilmesi gerektiğini belirten Hacısüleyman, bu yatırımların yalnızca yerel yönetimlerin imkânlarıyla gerçekleştirilemeyeceğine dikkat çekerek, “Deniz taşımacılığı da liman yatırımları gibi stratejik bir ulaşım projesidir. Bunun merkezi yönetim tarafından desteklenmesi ve gerekli yasal düzenlemelerle hızlandırılması gerekir” dedi.

‘Daha büyük sorunlarla karşılaşabiliriz’

Antalya’nın hızla büyüdüğünü, yeni havalimanı kapasitesinin ve artan turist sayısının ulaşım altyapısını zorlayacağını dile getiren Hacısüleyman, planlamanın bugünden yapılmaması halinde önümüzdeki yıllarda çok daha büyük sorunlarla karşılaşılacağını kaydederek, “Yüzde 10’luk bir turist artışı bile şehir trafiğini ciddi şekilde etkileyebiliyor. Yeni havalimanı kapasitesiyle birlikte Antalya çok daha fazla ziyaretçi ağırlayacak. Bu insanları hangi yollarla taşıyacağız? Alternatif ulaşım koridorlarını bugünden oluşturmak zorundayız” şeklinde konuştu. Hacısüleyman, Antalya’nın liman, deniz ulaşımı, lojistik ve ulaşım yatırımlarının günlük ihtiyaçlar üzerinden değil, gelecek 30-40 yılı kapsayan stratejik bir bakış açısıyla planlanması gerektiğini vurgulayarak, “Bu şehir ortak akılla yönetilmeli. Antalya’nın geleceğini bugünden inşa etmek zorundayız” ifadelerini kullandı.

‘Günü kurtaran anlayışa ihtiyacımız yok’

ATSO Meclis Başkanı Ahmet Öztürk ise, Antalya’nın geleceğinin ancak ortak akıl ve kurumlar arası iş birliğiyle şekillenebileceğini belirterek, liman, serbest bölge, Kaleiçi ve ulaşım projelerinin kentin geleceği açısından stratejik öneme sahip olduğunu söyledi. Toplantıda konuşan Öztürk, Antalya’nın artık günü kurtaran değil, geleceği planlayan bir anlayışa ihtiyaç duyduğunu vurguladı. Kentte önemli bir yönetim boşluğu hissedildiğini ifade eden Öztürk, Antalya’nın sorunlarının ancak tüm kurumların aynı masa etrafında buluşmasıyla çözülebileceğini söyledi. “Bu şehirde çok değerli insanlar var” diyen Öztürk, “Yıllardır Antalya için emek veren iş insanları, sivil toplum kuruluşları ve kurum temsilcileri burada bulunuyor. Antalya’nın bugün en büyük ihtiyacı ortak akıldır. Kişisel ya da kurumsal anlaşmazlıkları bir kenara bırakıp, Antalya’nın ortak çıkarlarında buluşmak zorundayız” dedi.

‘Antalya kimliğinde buluşmalıyız’

Kentin ortak meselelerinde siyasi görüşlerin geri planda bırakılması gerektiğini vurgulayan Öztürk, herkesin Antalya kimliğinde buluşması gerektiğini dile getirerek, “Toplantılarda herkes memleketini söylüyor; Kayseriliyim, Adanalıyım, Diyarbakırlıyım diyor. Hepimizin doğduğu şehir farklı olabilir ama artık hepimiz Antalyalıyız. Antalya’nın menfaatleri söz konusu olduğunda aynı masada buluşabilmeliyiz” şeklinde konuştu. Antalya Limanı’nın yalnızca ticari bir tesis olmadığını belirten Öztürk, “Antalya Limanı bu şehrin en önemli stratejik değerlerinden biridir. Yıllardır limanın geliştirilmesi konuşuluyor. Bugün hâlâ yüklerin boş gidip dolu dönmesi, altyapı eksiklikleri ve kapasite sorunları gündemde. Artık bu yatırımların tamamlanması gerekiyor. Liman işletmesinin taahhüt ettiği yatırımların da hızlandırılması gerekiyor” ifadelerini kullandı.

‘Kaleiçi ve Yat Limanı birlikte yönetilmeli’

Kruvaziyer turizminin Antalya için önemli bir fırsat olduğunu belirten Öztürk, tarihi Kaleiçi dokusuna zarar vermeden yeni çözümler geliştirilebileceğini söyleyerek, “Kaleiçi önüne platform sistemiyle kruvaziyer gemilerinin yanaşabileceği modeller dünyada uygulanıyor. Tarihi yapıya zarar vermeden böyle bir sistem Antalya’da da tartışılabilir. Bu konunun teknik olarak değerlendirilmesi gerekiyor.” Kaleiçi, Yat Limanı, Balbey ve çevresinin tek bir yönetim anlayışıyla planlanması gerektiğini ifade eden Öztürk, mevcut çok başlı yapının süreci yavaşlattığına değinerek, “Bugün Kaleiçi’nde farklı kurumların yetkisi var. Bu yapı karar alma süreçlerini zorlaştırıyor. Kaleiçi, Yat Limanı ve çevresi tek merkezden yönetilecek bir modele kavuşturulmalı” diye konuştu. Konuşmaların ardından katılımcılar söz alarak Antalya’nın sorunlarıyla ilgili düşüncelerini aktardı.

350’den fazla öğrenci ağırlandı

Bu yılın başında başlatılan Next-Gen Programı kapsamında GPH ağına bağlı limanlarda bugüne kadar 350’den fazla öğrenci ağırlandı. Program, gençleri teorik bilginin ötesine taşıyarak kruvaziyer limanlarının günlük operasyonlarını doğrudan deneyimleme imkânı sunuyor.

Katılımcılar; terminal yönetimi, yolcu akışı, liman altyapısı, denizcilik teknolojileri, güvenlik, misafir hizmetleri ve kruvaziyer gemilerinin limana yanaştığı günlerde yürütülen koordinasyon süreçlerini yerinde gözlemliyor. Böylece bir kruvaziyer limanının arka planında yer alan operasyonel süreçleri, farklı disiplinlerin koordinasyonunu ve kusursuz yolcu deneyimini mümkün kılan çalışma modelini yakından inceleme fırsatı elde ediyor.

Program aynı zamanda liman operasyonları, mühendislik, lojistik, sürdürülebilirlik, teknoloji, destinasyon yönetimi, güvenlik ile konaklama ve ağırlama hizmetleri gibi kruvaziyer ekosisteminde hızla büyüyen kariyer alanlarına da dikkat çekiyor.

GPH’den yapılan açıklamada, “Next-Gen Programı, Global Ports Holding’in toplumsal katılımı destekleme, denizcilik eğitimine katkı sağlama ve yerel yeteneklerin gelişimini teşvik etme vizyonunun önemli bir parçasını oluşturuyor. Limanlarını öğrencilere açarak kruvaziyer şirketleriyle iş birliklerini güçlendiren GPH, hızla büyüyen küresel kruvaziyer sektörünün ihtiyaç duyduğu nitelikli insan kaynağının gelişimine katkı sağlamayı sürdürürken, sektörün geleceğini şekillendirecek yeni nesil profesyonellerin yetişmesine de destek oluyor” denildi.

7DENİZ

Sea-Intelligence tarafından UNCTAD Liman Düzenli Hat Deniz Taşımacılığı Bağlantı Endeksi'nin (PLSCI) son verileri üzerinde yapılan analize göre, Kızıldeniz krizi sırasındaki kriz odaklı ağ ayarlamaları serisi olarak başlayan süreç, düzenli hat ağlarının daha kalıcı bir şekilde yeniden yapılanmasına dönüştü.

Taşımacılık hatları, servisleri Singapur, Port Klang ve Tanjung Pelepas gibi mega merkezlerde yoğunlaştırmak yerine, yükleri üretim merkezlerine daha yakın olan ikincil aktarma limanları ve ihracat kapıları üzerinden giderek daha fazla yönlendiriyor.

Sea-Intelligence, “2026'nın ikinci çeyreğine ait PLSCI verileri, kesin bir ağ yeniden kalibrasyonunun altını çiziyor. Denizcilik şirketleri, görünüşe göre ilk kriz yönetiminin ötesine geçerek aktif bir ağ merkezsizleştirmesine doğru ilerliyor” açıklamasında bulundu.

Bu değişim Asya ve Orta Doğu genelinde görülüyor. Singapur’un bağlantı endeksi, 2025’in dördüncü çeyreğinde 1.876,95 olan zirvesinden son çeyrekte 1.833,94’e geriledi. Malezya’nın en büyük iki aktarma merkezi daha sert düşüşler yaşadı; Port Klang son zirvesine göre %5 gerilerken Tanjung Pelepas %7’den fazla düştü.

Çin’in en büyük limanları da bu değişimden etkileniyor. Shanghai ve Ningbo bir önceki çeyreğe göre düşüş kaydetti. Kazananlar ise giderek artan sayıda ikincil liman oldu. Haiphong, bağlantısını ikinci çeyrekte 690,29’a çıkararak en büyük kazananlardan biri haline geldi. Bu, önceki üç aya göre %5,1’lik bir artış anlamına geliyor. Sea-Intelligence, Vietnam limanının doğrudan Çin+1 üretim stratejilerinden ve güney Çin tedarik zincirleriyle yakın entegrasyonundan faydalandığını belirtiyor.

Diğer bölgelerde ise Tayland’daki Laem Chabang, Hindistan’daki Pipavav, Ennore ve Visakhapatnam ile Doğu Afrika’daki Cibuti de taşıyıcıların aktarma yüklerini daha geniş bir liman ağına yaymasıyla önemli artışlar kaydetti.

Orta Doğu da benzer bir tablo sergiliyor. Uzayan Kızıldeniz krizi geleneksel bölgesel merkezlere bağımlılığı azaltırken, taşıyıcılar hizmetleri belirli limanlar etrafında yoğunlaştırmaya başladı. Cidde bağlantı endeksinde çeyrekten çeyreğe %14,9’luk bir artış kaydederken, Khor Fakkan %189 gibi dikkat çekici bir yükseliş gösterdi. Daha önce konteyner bağlantı sıralamalarında yer almayan Fujairah da, taşıyıcıların alternatif aktarma seçeneklerini denemesiyle yeniden ortaya çıktı.

Sea-Intelligence, son haftalık raporunda bu değişikliklerin artık jeopolitik aksaklıklara verilen geçici tepkiler olmadığını savundu.

Danışmanlık şirketi, “Birincil aktarma düğümleri bağlantı tavanlarına ulaştıkça, gemi hatları fazla kapasiteyi mega merkezlerden aktif olarak temizleyerek, sınır ötesi tedarik zinciri çeşitlendirmesini doğrudan destekleyen ikincil bölgesel aktarmalara ve belirli çıkış kapılarına yöneliyor” dedi.

Kaynak: splash247.com

Büyükelçi Mohammad Hassan Habibollah Zadeh, Türkiye ile ilişkilere büyük önem verdiklerini ve Trabzon'un da İran için önemli bir şehir olduğunu vurgulayarak "Trabzon yıllardır bizim transit taşımacılık yolumuz. Yaklaşık 1980’den 1990’a kadar deniz taşımacılığı için en önemli liman olarak biliniyordu. Daha sonra bu hareketlilik biraz zayıflayıp Mersin ve İskenderun limanlarına taşındı. Bugün Trabzon Limanı’na ziyarette bulunduk. Sayın Vali Tahir Şahin'e de bir ziyaretimiz oldu. Türkiye ve İran'ın ticaret hacmi çok büyüktür. Geçen yıl yaklaşık 20 milyar dolar ticaret hacmimiz vardı. Bu sene yüzde 10-15 düşüş yaşıyoruz. İran ve Türkiye arasında 3 gümrük güzergahı bulunmakta ve biz bunu 4'e, 5'e yükseltmek istiyoruz. İran ve Türkiye arasında haftada yaklaşık 260 uçuş bulunmaktadır; biz bunu 300’e yükseltmek istiyoruz. Bizim deniz ticareti konusunda ilişkilerimiz daha önce çok iyiydi. Şimdi de geliştirilmesi için bir değişiklik yapmak istiyoruz. Bu sabah çok iyi müzakerelerde bulunduk. Trabzon Limanı, İran’a en yakın limanlardan bir tanesi. Trabzon Limanı'ndan İran sınırına kadar 500 kilometre. İthal ettiğimiz ürünleri, Bender Abbas Limanı'na getirmek yerine Trabzon üzerinden taşımaya çalışacağız" diye konuştu.

"Trabzon ile İran arasında direk uçuşun olmaması büyük eksiklik"

Trabzon ve İran arasında direkt uçuşun olmamasının büyük bir eksiklik olduğunu belirten Büyükelçi Zadeh "Trabzon Valimiz, en azından haftada bir Trabzon- İran direkt uçuşu olması için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile görüşeceklerini söyledi. Geçen yıl yaklaşık 4 milyon turist İran ve Türkiye arasında gitti geldi. 700-800 bin kişi Türkiye'den İran’a gitti, 3 milyon kişi de İran’dan Türkiye’ye geldi. Bu çok büyük bir rakam. Şu anda İranlı turistler buraya karayolu ile geliyorlar. Bunu biz acenteler ve uçuş yoluyla daha çok geliştirebiliriz" şeklinde konuştu.

"Trabzon Limanı için düşünceleriniz çok kıymetli"

Ziyaretten duyduğu memnuniyeti dile getiren Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Metin Genç ise savaşın resmi olarak noktalanmasının imza altına alınmasını kıymetli bulduğunu ifade ederek Büyükelçi Zadeh'in Trabzon Limanı için düşüncelerini çok kıymetli bulduğunu belirtti. Başkan Genç, "O yoğun ticareti çocukluğumdan çok iyi hatırlıyorum. Benim ilçem olan Maçka’dan geçiyordu trafik. İnşallah yeniden canlanması bizim de arzumuzdur. Biz bu konuda belediye olarak valimizle, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığımız ile beraber çalışıyoruz. Ulaştırma ve Altyapı Bakanımız Sayın Abdulkadir Uraloğlu da Trabzonludur. Beraber en hızlı kararları alabiliriz" dedi.

Turizmi çok önemsediklerini de vurgulayan Başkan Genç, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"2 ülkenin turizm konusunda da iş birliği yapmasını önemsiyoruz. Bu konuyu da başkonsolosumuzla paylaştık. Biz İran’a bir ziyaret yapmak istiyoruz. İranlı kardeşlerimiz, daha çok Van olmak üzere sınır şehirlerimize geliyor ama özellikle Mart ve Nisan ayında Nevruz döneminde ciddi manada Trabzon’a geliyorlar. Sayıları artıralım, bizim vatandaşlarımız gitsin, İranlı kardeşlerimiz gelsin; ilişkiyi güçlendirelim istiyoruz. Tebriz ile kardeş şehir olma noktasında mutabakatımız var. Onu meclis kararı alıp resmileştirebiliriz. Tebriz’e bir program yapıp gidebiliriz. Başkanımızı davet edelim. Biz bu ay kendi meclisimizden kararımızı çıkarabiliriz."

Rıhtımın uzatma çalışmalarında da önemli ilerleme sağlandı. Mevcut uzunluğu 270 metre olan iskelenin 140 metre daha uzatılarak toplam 410 metreye çıkarılması hedeflenirken, proje kapsamında planlanan 72 kazığın tamamı çakıldı. Yeni oluşturulan 140 metrelik bölümün 82 metresinde ise döşeme ve beton imalatları tamamlandı. İskele bölümünde yer alan toplam 24 başlık kirişinin 16'sının beton dökümü gerçekleştirilirken, uzatma kısmındaki 90'lık kazıklar ile parmak iskelelerin kazık çakım işlemleri de tamamlandı. Ayrıca deniz içerisindeki beton yapıların korunması amacıyla tahkimat çalışmalarına başlandı.

Tamamlandığında Ordu'nun kruvaziyer gemilerine ev sahipliği yapmasına imkan sağlayacak proje sayesinde, deniz yoluyla kente gelecek yerli ve yabancı turist sayısının artırılması amaçlanıyor. Projenin, Ordu'nun doğal güzellikleri, tarihi mirası ve kültürel değerlerinin daha geniş kitlelere tanıtılmasına katkı sunması beklenirken, kent ekonomisine ve turizm sektörüne de önemli kazanımlar sağlaması öngörülüyor.

Bu yıl altıncı kez yayımlanan endeks, dünya genelindeki 400'den fazla limanın performansını gemilerin limanda geçirdiği süreyi esas alarak ölçüyor. AIS gemi takip verileri ve liman uğrak kayıtlarından yararlanılan çalışmada, gemilerin demirleme veya kılavuzluk noktasına varışından rıhtımdan ayrılışına kadar geçen süre analiz ediliyor. Sonuçlar, farklı büyüklükteki gemiler ve liman çağrıları dikkate alınarak karşılaştırılabilir hale getiriliyor.

Rapora göre Doğu Asya, küresel liman performansındaki üstünlüğünü sürdürdü. İlk 16 sırada yer alan limanların altısı Çin'de bulunuyor.

Raporda limanların artık yalnızca tedarik zincirlerinin bir göstergesi değil, aynı zamanda bu zincirlerin istikrarını şekillendiren önemli aktörler olduğu vurgulandı. Verimli çalışan limanların küresel ticaretteki şokları absorbe edebildiği, yoğunluk yaşayan limanların ise gecikmeleri tüm hat ağı boyunca yayabildiği ifade edildi.

Öte yandan son yıllarda yapısal darboğazlarını gidermeye yönelik yatırımlar yapan bazı limanlar dikkat çekici ilerlemeler kaydetti. 2020 yılına kıyasla en büyük performans artışını Güney Afrika'daki Port Elizabeth Limanı gösterdi. Bu limanı Bahreyn'deki Khalifa Bin Salman Limanı, Ekvador'daki Posorja Limanı, İsveç'teki Göteborg Limanı ve Pakistan'daki Muhammad Bin Qasim Limanı izledi. Vietnam'ın Haiphong Limanı, Çin'in Mawan Limanı ve Japonya'nın Kobe Limanı da önemli gelişme kaydeden limanlar arasında yer aldı.

2024-2025 dönemindeki yıllık performans değişimlerine bakıldığında ise Güney Afrika limanları öne çıktı. Durban Limanı en büyük iyileşmeyi gösterirken, Bahamalar'daki Freeport, Güney Afrika'daki Coega (Ngqura), Panama'daki Cristobal ve Meksika'daki Manzanillo limanları da dikkat çekici yükselişler sergiledi. Ayrıca Los Angeles, Jebel Ali, Charleston ve Vancouver limanlarında da önemli toparlanmalar görüldü.

Raporun bu yıl öne çıkardığı en önemli kavramlardan biri ise "ani yoğunluk" (burst congestion) oldu. Uzmanlar, bu tür yoğunlukların yük hacimlerindeki sürekli artıştan değil, geciken gemilerin aynı anda limanlara ulaşmasından kaynaklandığını belirtti.

Şiddetli hava koşulları, işçi grevleri ve jeopolitik krizler gibi faktörlerin gemilerin planlanan sıralarını bozduğu ifade edilen raporda, limanların düzenli gemi akışları yerine kısa sürede oluşan yoğun gemi kümeleriyle karşı karşıya kaldığı kaydedildi. Bu durumun rıhtımlar, konteyner sahaları ve kara tarafı lojistik ağları üzerinde ciddi baskı oluşturduğu belirtildi.

Tarife güvenilirliğinin bozulmasıyla birlikte bu sorunun daha da belirgin hale geldiğine dikkat çekilen raporda, geciken gemilerin aynı anda limanlara ulaşmasının en verimli limanlarda bile kapasite sorunları yaratabildiği vurgulandı.

Yakın dönemde yaşanan jeopolitik gelişmeler de buna örnek gösterildi. Raporda, Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilimler ile daha önce Kızıldeniz'de yaşanan krizlerin, hat operatörlerini seferlerini yeniden düzenlemeye ve gemilerini farklı rotalara yönlendirmeye zorladığı belirtildi. Bunun sonucunda bazı limanlarda yoğunluk hızla artarken, sıkışıklığın bir limandan diğerine taşındığı ifade edildi.

Dünya Bankası Ulaştırma ve Lojistik Küresel Direktörü Bertrand De la Borde, limanların dış şoklardan yalnızca etkilenen yapılar olmadığını belirterek, "Limanlar bu şokların tedarik zincirlerinde nasıl yayıldığını da belirliyor. Kesintileri büyütebilir ya da kontrol altına alınmasına yardımcı olabilirler" dedi.

S&P Global Market Intelligence Liman İstihbaratı ve Analitik Birimi Başkanı Turloch Mooney ise bulguların limanların küresel tedarik zincirindeki kritik rolünü bir kez daha ortaya koyduğunu belirterek, gelecekte yaşanabilecek kesintilere karşı daha yüksek verimlilik ve dayanıklılığın büyük önem taşıdığını söyledi.

Kaynak: splash247.com

Konteyner taşımacılığında ise hem mayıs ayında hem de yılın ilk beş aylık döneminde transit yükler dışında tüm gümrük rejimlerinde artış yaşandı. Buna karşın ihracat amaçlı taşınan dolu konteyner sayısı yüzde 3,9 gerilerken, boş konteynerlerin toplam içindeki payı artışını sürdürdü. Prof. Dr. Esmer’in geliştirdiği Türkiye Konteyner Endeksleri, konteyner hacmindeki yükselişin dengeli ve sağlıklı bir büyüme görünümüne işaret etmediğini ortaya koydu.

Yük grupları bazında değerlendirildiğinde, makine ve konteyner grubu ilk beş ayda en fazla işlem gören yük kalemi olmaya devam etti.

Prof. Dr. Esmer, “Katı mineraller grubunda düşüş, tarım ürünleri grubunda ise artış yaşandı. Katı minerallerdeki düşüş, oran olarak %15 miktar olarak 2 milyon ton azalan taş kömürü ithalatından, tarım ürünlerindeki artış ise oran olarak %81 miktar olarak 3,4 milyon ton artış gösteren tahıl ithalatından kaynaklandı. İlk 5 ayda toplam tahıl ithalatı 7,6 milyon ton olarak gerçekleşti. Diğer yandan aynı dönemde demir cevheri ithalatı da oran olarak %50 miktar olarak 1,8 milyon ton arttı” ifadelerini kullandı.

Soner Esmer’in paylaştığı verilere göre, Ro-Ro pazarında genel bir düşüş yaşanırken kruvaziyer taşımaları mayıs ayı itibariyle artışa geçti.

Esmer, liman başkanlıkları bazında bakıldığında mayıs ayında ilk iki sırada yer alan Aliağa ve Kocaeli liman başkanlıklarının yük kaybını, İskenderun körfezindeki başkanlıkların ise artışını sürdürdüğünü kaydetti. Konteynerde ilk 5 ayda Ambarlı ve Kocaeli ilk ikideki yerini korurken Mersin, yükselişini sürdürdü.

Prof. Dr. Esmer, “Mersin bu hızla giderse yakında 2. sıraya yükselebilir. Ege bölgesinde ise konteyner kaybı devam ediyor” dedi.

7DENİZ

Yeni çalışma sistemi kapsamında gümrük, deniz polisi ve liman işletmesi birimleri gece saatlerinde de kesintisiz hizmet verecek. Böylece yat ve tekne trafiğinde operasyonel süreçlerin daha hızlı ve esnek şekilde yürütülmesi hedefleniyor.

Uygulamayla birlikte özellikle yaz sezonunda yaşanan yoğunluk kaynaklı bekleme sürelerinin azaltılması ve teknelerin günün her saatinde limana giriş-çıkış yapabilmesi sağlanacak. Düzenlemenin, deniz turizminin yanı sıra bölge ekonomisine ve ticari faaliyetlere de katkı sunması bekleniyor.

Uluslararası standartlarda hizmet sunan Bodrum Limanı, 7/24 çalışma sistemiyle yerli ve yabancı denizcilere daha hızlı, konforlu ve kesintisiz hizmet vermeyi sürdürecek.

Toplam 43 bin 63 metrekare alana sahip yeni iskele, 115 tır ve 340 otomobil kapasiteli araç istif alanı, aynı anda 4 geminin yanaşabileceği rampa sistemi ve modern tesisleriyle bölge ulaşımına hız kazandıracak.

Bu yeni düzenleme sayesinde, Gelibolu- Lapseki hattını kullanan araçların şehir merkezine girmeden iskeleye ulaşımı sağlanarak, ilçe içindeki trafik yoğunluğu da sona erecek.

Proje 6 ay içinde başlayacak

Global Ports Holding’in İspanya ve Atlantik’teki büyüme stratejisinin önemli bir kilometre taşı olan anlaşmaya göre; Global Ports Holding; limanın dış rıhtımında tüm kruvaziyer hatlarına, gemi acentelerine ve yolcu hizmeti sağlayıcılarına hizmet verecek modern, açık erişimli bir terminal binası inşa edecek. Projenin ilk aşamasında 480 metrekarelik bir bina yapılması, ikinci aşamada ise bu alanın 960 metrekareye çıkarılması ve çalışmaların 2031 yılına kadar tamamlanması planlanıyor. Terminal; yolcu check-in alanları, bagaj yönetimi ve yönlendirme hizmetleri için ayrılmış bölümlere sahip olacak. Ayrıca ana binadan uzak yanaşan gemilere hizmet verebilmek için mobil imkanlar da sunulacak. Projenin ilk aşamasında gerçekleştirilecek inşaat çalışmalarına dair üç ay içinde projenin sunulması ve gerekli izinler alındıktan sonra çalışmaların 6 ay içinde başlaması planlanıyor.

80 bin kişiye hizmet verecek

Gerçekleştirilen imza töreninin ardından açıklamada bulunan Global Ports Holding Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO’su Mehmet Kutman, "Ferrol, İspanya ve Atlantik bölgesindeki büyümemizde önemli bir kilometre taşını daha temsil ediyor. Bu projenin geliştirme aşamasına geçmekten büyük memnuniyet duyuyoruz. Yolcu deneyimini geliştirecek, destinasyonun uzun vadeli büyümesini ve uluslararası konumunu güçlendirecek modern bir kruvaziyer terminalini hayata geçirmeyi sabırsızlıkla bekliyoruz. Bu limanda planlanan tüm yatırımları tamamladığımızda, liman Global Ports Holding ağının önemli bir parçası haline gelecek. Yatırımlarımızın sonucunda 2026 yılında toplam 23 bin kruvaziyer yolcusu ağırlaması beklenen Ferrol Kruvaziyer Limanı’nda, 2034 yılında 80 bin kişiye hizmet vermeyi hedefliyoruz" dedi.

Özet beyan kapsamında içerisinde 40 palet havlu ve poşet türü eşya bulunduğu bildirilen konteynerde yapılan detaylı kontrollerde, beyan dışı ürünler tespit edildi. Ekiplerin yaptığı aramalarda, 25 palet üzerinde bulunan 248 koli içerisinde yaklaşık 9 bin 920 kilogram ağırlığında, tramadol etken maddeli 'Tamol X 225 mg' marka ilaç ele geçirildi.

Yapılan sayımlarda toplam 124 bin paket içerisinde 12 milyon 400 bin adet kapsül bulunduğu belirlenirken, ele geçirilen ürünlerin piyasa değerinin yaklaşık 4 milyar 960 milyon lira olduğu bildirildi.

Operasyon kapsamında kaçakçılık olayını gerçekleştirdiği değerlendirilen Ö.K. isimli şüpheli gözaltına alınırken, soruşturmanın sürdüğü bildirildi.

Limanın arka kısmına her biri 21 tonluk dev beton bloklar yerleştirileceği belirtilirken, çalışmaların bu yılsonuna kadar tamamlanması planlanıyor.

"Mersin-Gaziantep arasında seyahat süresini ise 2 aat 15 dakikaya düşüreceğiz"

Projemizin tamamlanmasıyla; Mersin-Adana-Osmaniye-Gaziantep arası mevcutta 361 km olan mesafeyi yük için yüksek standarda ve yolcu treni için 200 km hıza uygun olarak yeniden inşa ediyoruz. Yeni durumda yolu 312,5 km’ye ve Mersin-Gaziantep arasında 6 saat 23 dakika olan seyahat süresini ise 2 saat 15 dakikaya düşüreceğiz. Saatte 200 km tasarım hızı ile bu hatta yılda ortalama 3,1 milyon yolcu ve yaklaşık 37,1 milyon ton yük taşımayı hedefliyoruz" açıklamalarında bulundu.

Mersin-Adana-Osmaniye-Gaziantep Hızlı Tren Projesi’nin Akdeniz’den Orta Koridor’a kesintisiz bir bağlantı sağlayarak Türkiye’yi küresel lojistikte çok daha güçlü bir konuma taşıyacağını dile getiren Uraloğlu, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:
"Diğer yandan, Kuzey-Güney ekseninde şekillenen Kalkınma Yolu Projesi ile Irak’taki Fav Limanı’ndan başlayarak yaklaşık bin 200 kilometrelik hat üzerinden ülkemize ve buradan Avrupa’ya uzanan yeni bir ticaret omurgası oluşturuyoruz. Mersin-Adana-Osmaniye-Gaziantep Hızlı Tren Hattımız, işte bu iki büyük vizyonu Orta Koridor ve Kalkınma Yolu’nu Akdeniz’le buluşturan kritik bir halkadır. Mersin-Adana-Osmaniye-Gaziantep Hızlı Tren Projesi, Gaziantep’ten Ovaköy’e uzanması planlanan yüksek hızlı tren hattı üzerinden Kalkınma Yolu’na; Aksaray-Ulukışla-Yenice Hızlı Demiryolu Projesi üzerinden ise Orta Koridor’a entegre olacak."

Projenin geçtiği güzergâhtaki şehirleri Akdeniz’in vazgeçilmez lojistik merkezleri konumuna taşıyacağını ifade eden Uraloğlu, "Suriye ve Irak gibi komşu ülkelerle ticaret hacmini katlayarak artıracak, uluslararası tedarik zincirlerinde stratejik bir avantaj sağlayacak. Hattımız Mersin limanlarını Orta Koridor ve Kalkınma Yolu’na yüksek hızda bağlayacak, yük ve yolcu taşımacılığında süreleri kısaltarak bölgesel ticaretin hızlanmasına önemli katkı sunacak" açıklamasında bulundu.

Devam eden çalışmalar hakkında da bilgi veren Bakan Uraloğlu, "Tarsus Şehir Geçişi’nin genel fiziksel ilerlemesinde yüzde 98 seviyesine ulaştık. Osmaniye, Nurdağı, Mersin-Adana arası istasyonların yapımı ile Mersin ve Adana Garlarının yapım çalışmaları devam ediyor. Mersin-Yenice Arası hat serimi ve elektrifikasyon imalatları sürüyor. Proje genelinde bu zamana kadar yüzde 87 üstünde fiziki ilerleme gerçekleştirdik" dedi.

Türkiye ortalamasının üzerinde büyüme

Mersin Limanı’nın 2026’nın ilk çeyreğinde sergilediği per­formansın Türkiye geneliyle kı­yaslandığında daha net ortaya çıktığını ifade eden Gedik, Tür­kiye genelinde toplam yük el­leçlemesinin yüzde 0,69 daral­dığı dönemde Mersin’in yüzde 1,3 büyüme kaydettiğini söyle­di. Konteyner taşımacılığında da dikkat çekici bir tablo oluştu­ğunu kaydeden Gedik, “2025’in ilk çeyreğinde 450 bin TEU se­viyesinde olan konteyner ha­reketi, yüzde 11 artışla yaklaşık 500 bin TEU’ya ulaştı. Türki­ye genelindeki konteyner artı­şı yüzde 0,47 seviyesinde kalır­ken, Mersin çok daha güçlü bir performans ortaya koydu” dedi.

“Türkiye’nin konteyner yükünün yüzde 14’ünü Mersin taşıyor”

Mersin’in Türkiye dış ticare­ti açısından kritik bir merkez konumunda olduğunu vurgula­yan Gedik, 2025 verilerine göre Türkiye’de elleçlenen toplam yükün yaklaşık yüzde 7,5’inin, toplam konteyner hareketi­nin ise yüzde 14’ünden fazlası­nın tek başına Mersin tarafın­dan karşılandığını söyledi. MD­TO kayıtlarına göre 2026’nın ilk çeyreğinde ithalatta en faz­la artış gösteren ürün grupları­nın baklagil ve hububat olduğu­nu belirten Gedik, ihracatta ise kimyasallar, sanayi hammad­deleri ve maden ürünlerinin yükseliş gösterdiğini ifade et­ti. Bitkisel yağların ithalat ta­rafında, tekstil hammaddesi ve tekstil ürünlerinin ise ihracat­ta gerileyen kalemler arasında yer aldığını kaydeden Gedik, bu değişimin küresel ticaret rota­larındaki dönüşümle doğrudan bağlantılı olduğunu kaydetti.

“Hürmüz’deki kriz Mersin’i öne çıkardı”

Hürmüz Boğazı’nda yaşanan güvenlik sorunlarının Mer­sin’in Orta Doğu ticaretindeki önemini artırdığını belirten Ge­dik, “Mersin’in sunduğu güven­li liman avantajı özellikle gıda ve sanayi ticaretinde etkili ol­du. Bölgenin güçlü baklagil ve hububat işleme kapasitesi de bu artışı destekledi” diye konuştu.

Yeşil enerji dönüşümü ve tek­nolojik yatırımların da mineral ve sanayi hammaddeleri ticare­tini canlı tuttuğunu ifade eden Gedik, tekstil ihracatındaki ge­rilemeyi ise üretim merkezleri­nin Mısır gibi ülkelere kayması ve Avrupa pazarındaki talep da­ralmasıyla açıkladı.

“Küresel riskler lojistik maliyetleri artırıyor”

Yakın coğrafyada devam eden çatışmaların lojistik sek­töründe önemli riskler yarat­tığını belirten Gedik, özellik­le ABD-İran gerilimi sonrası Hürmüz Boğazı’nda yaşanan krizlerin küresel ticareti doğ­rudan etkilediğini dile getirdi. Boğazdaki istikrarsızlığın nak­liye rotalarını uzattığını, yakıt maliyetlerini ve sigorta prim­lerini artırdığını ifade eden Ge­dik, “Bu durum yalnızca böl­gesel değil, küresel ekonomik sistem açısından da ciddi risk oluşturuyor” dedi.

Küresel tedarik zincirlerinde yaşanan kırılmaların yeni tica­ret rotalarını ön plana çıkardı­ğını kaydeden Gedik, Kalkınma Yolu ve Orta Koridor projele­rinin Mersin’i stratejik açıdan avantajlı konuma taşıdığını söyledi. Mersin’in Asya-Avrupa ekseninde giderek daha önemli bir lojistik merkez haline geldi­ğini belirten Gedik, bu fırsatla­rın doğru yatırımlarla destek­lenmesi gerektiğini ifade etti.

Liman kapasitesi 3,6 milyon TEU’ya çıkıyor

Mersin Limanı’nın artan tica­ret hacmine cevap verebilmek için genişleme yatırımlarını sürdürdüğünü belirten Gedik, EMH2 rıhtım uzatma ve kapasi­te artırımı çalışmalarının mega konteyner gemilerinin limana yanaşmasına olanak sağlayaca­ğını belirtti. Bu yatırımlarla bir­likte limanın kapasitesinin 3,6 milyon TEU’ya çıkacağını kay­deden Gedik, mevcut genişleme çalışmalarına rağmen orta ve uzun vadede yeni yatırımların kaçınılmaz olduğunu vurgula­dı. Kalıcı ve vizyoner çözümün Mersin Lojistik Limanı Proje­si olduğunu belirten Gedik, söz konusu yatırımın Türkiye’nin dış ticaret hedefleri açısından kritik önem taşıdığını kaydet­ti. MDTO olarak projeyi yakın­dan takip ettiklerini ifade eden Gedik, “Kamuoyunda gündem­de olan Mersin Lojistik Limanı projesine öncelik verilmesi ve yatırım sürecinin hızla başlatıl­ması temel beklentilerimiz ara­sında yer alıyor” dedi.

“Demiryolu ve karayolu altyapısı güçlendirilmeli”

Mersin’in yalnızca Akdeniz’in değil, Anadolu ve Orta Doğu hinterlandının da en önemli transit merkezlerinden biri olduğunu vurgulayan Gedik, Adana, Gaziantep, Kayseri, Konya, Kahramanmaraş ve GAP Bölgesi’ndeki üretim merkezlerinin dünya pazarlarına Mersin üzerinden açıldığını söyledi. Ancak limana yük taşınmasını sağlayan demiryolu ve karayolu altyapısında kapsamlı iyileştirmelere ihtiyaç bulunduğunu kaydeden Gedik, liman bağlantı yollarındaki trafik yoğunluğu ve demiryolu taşımacılığının yetersiz seviyede kalmasının rekabet gücünü baskıladığını ifade etti. Doğu Akdeniz’deki rakip limanlarla rekabet edebilmek için yalnızca liman kapasitesinin değil, Anadolu’ya uzanan kesintisiz demiryolu ağlarının da modernize edilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Kaynak: Dünya

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı verilerine göre, Türkiye limanlarında 2025 yılında elleçlenen toplam yük miktarı yüzde 4 artışla 553 milyon 268 bin 303 tona ulaştı. Aynı dönemde konteyner elleçleme hacmi yaklaşık 14 milyon TEU seviyesine çıkarak Cumhuriyet tarihinin en yüksek yük elleçleme rakamına ulaştı. Ocak-Eylül 2025 döneminde ise limanlarda elleçlenen yük miktarı 409,6 milyon ton olurken, konteyner hacmi 10,5 milyon TEU’ya yükseldi. Bu tablo, dış ticaretteki toparlanmanın yanı sıra Türkiye’nin bölgesel lojistik merkez olma hedefinin liman trafiğine doğrudan yansıdığını gösteriyor. Ancak artık yalnızca büyümek yeterli değil. Avrupa Yeşil Mutabakatı, karbon azaltım hedefleri ve küresel lojistik şirketlerinin sürdürülebilirlik kriterleri nedeniyle liman işletmeleri çevreci ve dijital yatırımlarını hızlandırmak zorunda kalıyor.

Yeşil liman yatırımları hız kazandı

Türkiye’de “Green Port / Yeşil Liman” uygulaması ilk kez 2014 yılında başlatıldı. Sistem kapsamında enerji verimliliği, atık yönetimi, emisyon azaltımı ve çevresel sürdürülebilirlik kriterlerini yerine getiren limanlara sertifika veriliyor. Ancak son yıllarda kriterlerin daha da sıkılaşmasıyla birlikte sektörün dönüşüm ihtiyacı hızlandı. Yeni dönemde liman işletmeleri artık yalnızca kapasite artışına değil, çevreci ve teknolojik dönüşüme de yatırım yapıyor. Özellikle enerji maliyetlerinin yükselmesi ve Avrupa Yeşil Mutabakatı gibi düzenlemeler sektörün yatırım önceliklerini değiştirmiş durumda.

Bu kapsamda birçok limanda dizel tüketimini azaltan elektrikli RTG vinç sistemleri devreye alınırken, enerji ihtiyacının bir bölümünü karşılamak amacıyla güneş enerji santrali yatırımları hız kazanıyor. Gemilerin limanda bekleme sırasında yarattığı emisyonu azaltmayı hedefleyen kıyı elektrifikasyonu projeleri de yeni dönemin öne çıkan başlıkları arasında yer alıyor. Öte yandan liman işletmeleri yalnızca enerji tarafında değil; atık geri dönüşüm altyapıları, su tüketimini azaltan sistemler ve karbon emisyonunu anlık izleyen dijital yazılımlar konusunda da yatırım yapıyor. Çünkü artık küresel lojistik zincirinde rekabet yalnızca hız ya da kapasiteyle değil, sürdürülebilirlik performansıyla da ölçülüyor.

Yapay zekâ liman operasyonlarını dönüştürüyor

Liman işletmeciliğinde ikinci büyük dönüşüm alanını ise yapay zekâ ve veri tabanlı operasyon sistemleri oluşturuyor. Özellikle konteyner terminallerinde gemi planlaması, saha yönetimi, yük hareket optimizasyonu ve bakım süreçlerinde yapay zekâ destekli yazılımlar kullanılmaya başlandı.

Türkiye’de büyük ölçekli liman işletmeleri son dönemde yapay zekâ destekli terminal yönetim sistemleri, akıllı kamera çözümleri, dijital ikiz teknolojileri ve tahmine dayalı bakım yazılımlarına yatırım yapıyor. Özellikle konteyner operasyonlarında birkaç dakikalık zaman kazancı bile yıllık bazda milyonlarca dolarlık verimlilik artışı sağlayabiliyor. Limanlarda kullanılan sensör sistemleri sayesinde ekipman arızaları önceden tespit edilirken, veri analitiğiyle operasyon yoğunluğu tahmin edilerek insan kaynağı ve enerji kullanımı daha verimli hale getiriliyor. Böylece hem maliyetler düşürülüyor hem de operasyon sürekliliği artırılıyor. Türkiye’de yapay zekâ kullanımının sanayi ve lojistik sektörlerinde giderek yaygınlaştığı görülüyor. Özellikle büyük ölçekli işletmeler dijital dönüşüm yatırımlarına daha hızlı adapte oluyor.

Bölgesel rekabet yeni yatırımları zorunlu kılıyor

Türkiye limanlarının dönüşüm ihtiyacını artıran en önemli başlıklardan biri de Doğu Akdeniz’de giderek sertleşen rekabet. Yunanistan’daki Pire Limanı, Mısır’daki Port Said ve Körfez merkezli liman yatırımları bölgede yeni bir yarış başlatmış durumda. Türkiye coğrafi avantajını korusa da lojistik hız, dijitalleşme ve sürdürülebilirlik yatırımlarını artırmadığı takdirde transit yük rekabetinde zorlanabilir. Özellikle Çin'in tarihi İpek Yolu güzergahında Doğu-Batı ticaretini yeniden canlandırma hedefiyle 2013'te başlattığı Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında bölgeye yaptığı yatırımlar, liman işletmeciliğinde teknoloji odaklı dönüşümü daha da önemli hale getiriyor. Bu nedenle limanların yalnızca denizyolu taşımacılığıyla değil; demiryolu, kara yolu ve gümrük altyapılarıyla birlikte entegre bir sistem olarak ele alınması gerekti vurgulanıyor.

Finansman baskısına rağmen dönüşüm sürecek

Sektördeki en önemli sorunlardan biri ise yatırım maliyetleri. Elektrikli ekipman dönüşümü, enerji altyapıları ve dijital yazılım sistemleri ciddi finansman gerektiriyor. Özellikle orta ölçekli liman işletmeleri yüksek maliyetler nedeniyle dönüşüm sürecinde daha temkinli hareket ediyor. Buna rağmen sektör oyuncuları uzun vadede çevreci ve dijital yatırımların maliyetleri azaltacağını düşünüyor. Elektrikli ekipmanların yakıt giderlerini düşürmesi, yapay zekâ sistemlerinin operasyonel verimliliği artırması ve karbon düzenlemelerine uyumu kolaylaştırması nedeniyle yatırımların geri dönüş süresinin hızlandığı ifade ediliyor. Uluslararası finans kuruluşlarının da karbon azaltımına yönelik projelere daha fazla kaynak ayırması, liman sektöründeki dönüşümün önümüzdeki dönemde daha da hızlanacağına işaret ediyor.

Limanlarda dönüşümün öncüleri

Küresel standartların zorunlu kıldığı yeşil ve akıllı liman dönüşümü, Türkiye’deki büyük ölçekli konteyner terminallerinde somut yatırımlara dönüşmüş durumda. İşte sahada fark yaratan öncü projeler:

Mersin Uluslararası Limanı

Türkiye’nin en büyük konteyner limanlarından olan Mersin Uluslararası Limanı (MIP), operasyon süreçlerinde enerji verimliliğini artırmaya yönelik yatırımlarıyla öne çıkıyor. Limanda elektrikli ekipman dönüşümü ve saha otomasyon sistemleri devreye alınırken, kapı otomasyon projeleriyle operasyon akışının hızlandırılması hedefleniyor. MIP’in Navis N4 tabanlı terminal işletim sistemi ve dijital operasyon altyapısı, Türkiye’de liman otomasyonunun ilk güçlü örnekleri arasında gösteriliyor.

Asyaport

Sürdürülebilirlik yatırımlarıyla dikkat çeken Asyaport, Türkiye’nin EcoPort/PERS sertifikalı öncü limanlarından biri olarak öne çıkıyor. Limanda kullanılan STS ve RTG vinçlerinin elektrikli sistemlerle çalıştığı belirtilirken, terminal içi taşımalarda LNG yakıtlı araçlara öncelik veriliyor. Asyaport ayrıca güneş enerji sistemi yatırımlarıyla elektrik ihtiyacının bir bölümünü yenilenebilir kaynaklardan karşılıyor. Şirketin çevresel sürdürülebilirlik odaklı yatırımları, enerji maliyetlerini azaltmanın yanı sıra karbon emisyonunu düşürmeyi de hedefliyor.

DP World Yarımca

Türkiye’de otomasyon yatırımlarının en yoğun görüldüğü terminallerden biri olan DP World Yarımca, uzaktan kumandalı RTG ve rıhtım vinçleriyle dikkat çekiyor. Limanda kullanılan dijital operasyon yönetim sistemleri sayesinde saha hareketleri gerçek zamanlı olarak takip edilirken, veri tabanlı planlama altyapıları operasyon süreçlerini optimize ediyor. Elektrikli vinç sistemleri ve otomasyon çözümleriyle hem operasyon hızının hem de enerji verimliliğinin artırılması hedefleniyor.

Borusan Port

Borusan Port da son yıllarda dijitalleşme yatırımlarına ağırlık veren limanlar arasında yer alıyor. Operasyon yönetiminde veri takibi, otomasyon altyapıları ve dijital süreç yönetimi uygulamalarını geliştiren liman, saha operasyonlarında verimliliği artırmayı hedefliyor. Dijital planlama sistemleri sayesinde operasyon süreçlerinde hız ve kaynak yönetiminde iyileşme sağlanması amaçlanıyor.

Marport

Ambarlı bölgesinde faaliyet gösteren Marport, gelişmiş terminal işletim sistemleri ve yüksek operasyon kapasitesiyle Türkiye’nin en önemli konteyner terminalleri arasında gösteriliyor. Limanda kullanılan veri tabanlı saha yönetimi ve operasyon planlama sistemleri sayesinde gemi operasyon sürelerinin optimize edilmesi hedefleniyor. Sektör temsilcileri Marport’u Türkiye’de dijital liman işletmeciliğinin öncü örneklerinden biri olarak değerlendiriyor.

YILPORT Holding

YILPORT Holding de farklı terminallerinde elektrikli ekipman dönüşümü, enerji verimliliği ve karbon azaltım projelerine yatırım yapıyor. Şirket özellikle dizel ekipmanların elektrikli sistemlere dönüştürülmesi ve operasyonel süreçlerde enerji tüketiminin azaltılmasına yönelik çalışmalar yürütüyor. Terminal otomasyonu ve dijital operasyon yönetimi de şirketin yatırım başlıkları arasında yer alıyor.

Qterminals Antalya

QTerminals Antalya da çevresel sürdürülebilirlik odaklı yatırımlarını artıran liman işletmeleri arasında bulunuyor. Limanda enerji verimliliği, atık yönetimi ve çevresel performansı artırmaya yönelik uygulamalar öne çıkarken, karbon azaltımına yönelik yeni projeler üzerinde çalışıldığı belirtiliyor.

Vinç sayısı değil, algoritma gücü kazandıracak

Uzmanlara göre önümüzdeki dönemde limanların rekabet gücü artık yalnızca rıhtım uzunluğu ya da vinç sayısıyla ölçülmeyecek. Veri yönetimi, karbon performansı, enerji verimliliği ve dijital kapasite yeni dönemin en kritik göstergeleri olacak. Türkiye’nin dış ticaret hedefleri ve lojistik üs olma stratejisi açısından liman yatırımları kritik önem taşırken, sektörün yönü giderek daha fazla “yeşil” ve “akıllı” liman modeline kayıyor. Küresel ticarette hız, sürdürülebilirlik ve dijitalleşmenin aynı anda önem kazandığı yeni dönemde Türkiye limancılık sektörünün rekabet gücünü koruyabilmesi için çevreci yatırımlar ile yapay zekâ tabanlı dönüşümü birlikte yürütmesi gerekecek.

Kaynak: Ekonomim

Bu hamle, Doğu Afrika'nın en yoğun limanlarından birinin verimliliğini artırmayı ve CMA CGM’nin bölgedeki stratejik ayak izini güçlendirmeyi hedefliyor. Şirketten yapılan açıklamaya göre, yatırımın odak noktası rıhtımların derinleştirilmesi, yeni nesil vinçlerin kurulması ve dijital liman yönetim sistemlerinin entegrasyonu olacak.

CMA CGM CEO’su Rodolphe Saadé, "Mombasa, Doğu ve Orta Afrika'ya açılan hayati bir kapıdır. Bu yatırım, Kenya'nın bir lojistik merkezi olarak potansiyeline olan güvenimizi ve küresel tedarik zinciri dayanıklılığını artırma konusundaki kararlılığımızı yansıtıyor" dedi.

Kenya Limanlar Otoritesi (KPA) ile ortaklaşa yürütülecek olan proje, limanın aynı anda daha fazla ultra büyük konteyner gemisini (ULCV) ağırlamasına olanak tanıyacak. Mevcut durumda liman, artan hacimler nedeniyle zaman zaman tıkanıklık sorunlarıyla karşı karşıya kalıyordu.

Yatırım paketi ayrıca, liman çevresinde çevresel etkileri azaltmak amacıyla elektrikli liman ekipmanları ve yenilenebilir enerji çözümlerini içeren yeşil terminal girişimlerini de kapsıyor.

Kenya Ulaştırma Bakanlığı sözcüsü, bu ortaklığın binlerce doğrudan ve dolaylı istihdam yaratmasının beklendiğini ve Mombasa’nın komşu ülkelerle olan transit ticaretindeki rekabet gücünü önemli ölçüde artıracağını belirtti.

Çalışmaların 2026 yılının üçüncü çeyreğinde başlaması ve kademeli olarak üç yıl içinde tamamlanması planlanıyor.

Konteyner tarafında ise hem nisan ayında hem de yılın ilk dört ayında tüm gümrük rejimlerinde artış yaşandığını kaydeden Esmer, ihracat konteynerlerinde dolu konteyner sayısının yüzde 4,1 gerilediğine dikkat çekti. Boş konteyner payındaki artışın sürdüğünü ifade eden Esmer, bu durumun Türkiye Konteyner Endekslerine de yansıdığını kaydetti.

Esmer, konteyner elleçleme endeksinin yükselmesine rağmen boş konteyner payı endeksinin yüksek, dış ticaret dengesi endeksinin ise düşük seviyede kalmaya devam ettiğini belirterek, “Bu üçlü veri birlikte değerlendirildiğinde artan konteyner sayısının dengeli bir büyümeye işaret etmediği anlaşılıyor” değerlendirmesinde bulundu.

Yük grupları bazında ocak-nisan döneminde petrol ve petrol ürünlerinin en fazla işlem gören yük olmaya devam ettiğini aktaran Esmer, katı mineraller grubunda yüzde 12,8 düşüş yaşandığını söyledi. Bu gerilemede taş kömürü ithalatındaki yüzde 17’lik ve 2,1 milyon tonluk düşüşün etkili olduğunu ifade etti. Tarım ürünleri grubunda ise tahıl ithalatındaki artışa bağlı olarak yüzde 50 büyüme kaydedildi.

Ro-Ro pazarında genel bir düşüş yaşandığını belirten Esmer, kruvaziyer taşımalarında da gerileme görüldüğünü ifade etti.

Liman başkanlıkları bazında değerlendirildiğinde ise nisan ayında İskenderun Liman Başkanlığı’nın 7,1 milyon ton yük elleçlemesiyle Aliağa ve Kocaeli’ni geride bırakarak ilk sıraya yükseldiğini kaydeden Prof. Dr. Soner Esmer, bunun tarihte ilk kez gerçekleştiğini belirtti. Ancak ocak-nisan dönemi toplamında Aliağa ve Kocaeli’nin ilk iki sıradaki yerini koruduğunu söyledi.

Konteyner taşımacılığında ise Ambarlı ve Kocaeli’nin ilk iki sıradaki yerini koruduğunu belirten Esmer, Mersin’in yükselişini sürdürdüğünü, Ege Bölgesi’nde ise konteyner kaybının devam ettiğini ifade etti.

7DENİZ

Bakan Uraloğlu, ocak-nisan dönemini kapsayan 4 aylık süreçte ise elleçlenen yük miktarının 2025 yılının aynı dönemine göre yüzde 2,1 artarak 185 milyon 600 bin 883 tona, konteyner miktarının ise yüzde 2,4 artarak 4 milyon 550 bin 209 TEU'ya ulaştığını bildirdi.

Nisan ayında yurt dışı yük taşımaları geçen yılın aynı ayına göre yüzde 8,3 arttı

Nisan ayında limanlardan yurt dışı limanlarına giden yük miktarının 11 milyon 636 bin 276 ton olarak gerçekleştiğini kaydeden Bakan Uraloğlu, "Yurt dışı limanlarından limanlarımıza gelen yük miktarı ise geçen yılın aynı ayına göre yüzde 11,1 artarak 24 milyon 186 bin 253 ton olarak gerçekleşti. Nisan ayında yurt dışı yük taşımaları geçen yılın aynı ayına göre yüzde 8,3 artarak 35 milyon 822 bin 529 ton olarak gerçekleşti" açıklamasında bulundu.

İskenderun Bölge Liman Başkanlığı zirvede

Bölge Liman Başkanlıkları bazında ise nisan ayında en fazla yük elleçlemesinin 7 milyon 64 bin 571 ton yük ile İskenderun Bölge Liman Başkanlığı idari sınırlarında faaliyet gösteren liman tesislerinde gerçekleştiğini ifade eden Bakan Uraloğlu, "İskenderun Bölge Liman Başkanlığını 6 milyon 930 bin 244 ton ile Kocaeli Bölge Liman Başkanlığı ve 6 milyon 920 bin 524 ton ile Aliağa Bölge Liman Başkanlığı takip etti" değerlendirmesinde bulundu.

Uraloğlu, nisan ayında limanlarda deniz yoluyla yapılan transit yük taşımalarının 5 milyon 724 bin 594 ton, kabotajda taşınan yük miktarının ise 6 milyon 683 bin 807 ton olarak gerçekleştiğini ifade etti.

En fazla artış gösteren yük cinsi demir cevheri ve konsantreleri

Uraloğlu, nisan ayında taşınan yük cinsleri bazında 498 bin 957 tonluk artış ile önceki aya göre en fazla artış gösteren yük cinsinin demir cevheri ve konsantreleri olduğunu kaydederek, limanlarda 1 milyon 469 bin 277 ton demir cevheri ve konsantreleri elleçlemesi gerçekleştirildiğini belirtti. Uraloğlu, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

"Nisan ayında portland çimento 1 milyon 176 bin 648 ton ile limanlarımızdan yurt dışına gitmek üzere gemilerle en fazla taşınan yük cinsi oldu. Söz konusu yük cinsini klinker ile feldspat yük cinsleri takip etti. Ham petrol, yurt dışından limanlarımıza gelen gemilerde 2 milyon 295 bin 648 ton ile taşınan yükler arasında ilk sırada yer aldı. Bunu sırasıyla, taşkömürü (briketlenmemiş) ve hurda demir yük cinsleri takip etti."

En fazla yük Rusya'dan geldi

Uraloğlu, deniz yolu ile yurt dışına gitmek üzere yapılan yüklemelerde en fazla yük taşımasının İtalya'ya yapılan taşımalarda gerçekleştirildiğini, bunu ABD'ye ve Mısır'a yapılan taşımaların takip ettiğini kaydetti. Uraloğlu ayrıca deniz yolu ile limanlara gelen en fazla yükün Rusya'dan yapılan taşımalar olduğunu da bildirdi.