Trump ayrıca İran'ın serbest bırakılacak fonlarının ABD kontrolündeki bir hesaba aktarılacağını belirterek, "Yalnızca ABD'den temin edilen mısır, buğday ve soya fasulyesi de dahil olmak üzere gıda ve tıbbi malzeme satın almak için kullanılacak. Bunlar İran'ın son derece ihtiyaç duyduğu şeyler. Bu bir insani kriz ve çok geç olmadan şimdi yardım etmenin gerekli olduğunu düşünüyorum. Görüşmeler iyi gidiyor" ifadelerine yer verdi.

"Dün Hürmüz Boğazı'ndan 19 milyon varil petrol geçti, bu rekor"

Trump farklı bir paylaşımında ise, "Dün Hürmüz Boğazı'ndan 19 milyon varil petrol geçti, bu tüm zamanların rekoru. Petrol fiyatları düşüyor ve dünya çok daha güvenli bir yer haline geldi" ifadelerini kullandı.

Salı sabahı itibarıyla konvansiyonel ve açık takip sinyallerine yansıyan verilere göre, yedi büyük tankerin boğazda açıkça pozisyon bildirdiği görüldü.

Bu gemiler arasında, Basra Körfezi’nden ayrılan ve tam yükle seyreden İran menşeili olmayan iki süpertanker ile ihraç rotasındaki üç ürün tankeri yer alıyor. Boğazın diğer yönünde ise İran bayraklı iki Suezmax tipi geminin geçişe yaklaştığı izlendi.

Gemilerin kimliklerini ve rotalarını gizleme ihtiyacı duymadan açıkça sinyal göndermesi, deniz ticareti güvenliğinin yeniden tesis edildiğinin en somut göstergesi olarak kabul ediliyor.

Son günlerde körfez ile küresel alıcılar arasındaki bağı kuran bu stratejik su yolundan milyonlarca varil ham petrolün yanı sıra bölgeye giriş yapan doğalgaz tankerlerinin de güvenle geçtiği gözlemlendi.

Hürmüz Boğazı’ndaki olumlu tablonun yanı sıra Washington ile Tahran yönetimleri arasında kalıcı bir barış zeminine ulaşılması amacıyla İsviçre’de yürütülen diplomatik görüşmeler, küresel enerji piyasalarında sert satışları beraberinde getirdi.

Yaşanan jeopolitik dekompresyonun etkisiyle Brent petrolün varil fiyatı salı günü 77 doların altına kadar geriledi.

Bank of America Global Research tarafından önde gelen fon yöneticileri arasında yapılan bir anket, kurumsal yatırımcıların yüzde 93’ünün Güney Afrika pazarında şu anda alım fırsatlarının satım fırsatlarından daha fazla olduğunu düşündüğünü ortaya koydu.

Bu oran, 2009 yılından bu yana kaydedilen en yüksek iyimserlik seviyesi olarak kayda geçti. Ayrıca madencilik şirketi hisselerine yapılan yatırımlar son beş yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Yatırımcı eğilimindeki bu iyileşme, petrol fiyatlarının önceki zirvesine göre yaklaşık yüzde 29 oranında gerileyerek enflasyonist baskıları önemli ölçüde hafifletmesinin ardından geldi.

Ankete katılan yatırımcılar arasında enflasyonun yükseleceği yönündeki beklentiler yüzde 75’ten yüzde 7’ye gerilerken, keskin bir ekonomik yavaşlama yaşanacağına dair endişeler neredeyse tamamen ortadan kalktı.

Güney Afrika devlet tahvilleri de yatırımcıların ilgisini çekmeye devam ediyor. Fon yöneticilerinin yüzde 29’u 10 yıllık tahvillerin hâlâ gerçek değerinin altında olduğunu düşünüyor.

Siyasi istikrarın sağlanması ve dış ticaret dengesinin iyileşmesiyle birlikte önümüzdeki süreçte randın performansının güçleneceği yönündeki beklentiler de artış gösteriyor.

Hükümet liman altyapısı için yeni anlaşmalar imzaladı

Diğer yandan, Transnet bünyesindeki Ulusal Limanlar Otoritesi, liman altyapısının yönetimi ve geliştirilmesine özel sektör katılımını hızlandırmak amacıyla uzmanlaşmış terminal işletmecileriyle bir dizi anlaşma imzaladığını duyurdu.

Bu adım, geçtiğimiz yıllarda maden ve tarım ürünleri ihracatını olumsuz etkileyen, ülkenin ekonomik rekabet gücünü zayıf düşüren lojistik tıkanıklıkları gidermeyi amaçlayan kapsamlı bir reform programının parçası olarak hayata geçirildi.

Reformlar, çeşitli büyük limanlarda konteyner terminallerinin ve sıvılaştırılmış doğalgaz tesislerinin geliştirilmesini de kapsıyor.

Analistler, yatırımcı güvenindeki artış ile ulaştırma ve liman reformlarının hızlandırılmasının, yılın ikinci yarısında Güney Afrika ekonomisine ek bir ivme kazandırabileceğini belirtiyor. Bu durum, hükümetin daha fazla yabancı yatırım çekme ve ihracatı artırma hedefiyle de uyum gösteriyor.

Güney Afrika, kıtanın en büyük sanayi ekonomisi konumunda bulunmasına rağmen, son yıllarda lojistik altyapı yetersizlikleri, enerji krizleri ve yavaşlayan büyüme gibi yapısal sorunlarla mücadele ediyor.

İsviçre’deki görüşmelere katılan Trump’ın Yardımcısı JD Vance, müzakerelerin ilk turunu “çok, çok iyi” olarak nitelendirdi ve İran’ın nükleer denetçilerin yeniden ülkeye girmesine izin vermeyi kabul ettiğini söyledi. Bu iddia daha sonra Trump tarafından da desteklendi. Ancak ilerleme kaydedildiğini kabul eden İranlı yetkililer, Vance’in bu açıklamasına itiraz ederek bunun “yanlış olduğunu ve gerçeği yansıtmadığını” söyledi.

Bu çelişki, iki tarafın geçen hafta çatışmayı durdurmak ve uzun vadeli bir anlaşmanın yolunu açmak amacıyla imzaladığı mutabakat zaptını hayata geçirmeye çalışırken önlerinde hâlâ ciddi zorluklar bulunduğunu ortaya koydu.

İran, yıllar süren ağır yaptırımların ardından enerji satışına izin veren muafiyeti ve yeniden inşa ile kalkınma fonu vaadini memnuniyetle karşıladı. Bununla birlikte Tahran, İsrail’in Lübnan’daki saldırıları sürerse Hürmüz üzerindeki kozunu kullanmaktan vazgeçmeyeceği sinyalini verdi.

Trump’a pazartesi günü gazeteciler tarafından İran’ın petrol satışı için verilen yaptırım muafiyeti sorulduğunda, başkanın bu konuyu ülkenin yurtdışında dondurulmuş varlıklarının ileride serbest bırakılması ihtimaliyle karıştırdığı görüldü. İran’ın petrol gelirlerini ordusunu yeniden inşa etmek için kullanmasının nasıl önleneceği sorulduğunda ise Trump, “Bunu yapmamaları gerekiyor” dedi.

Trump, Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada, “Bu parayı halklarına yiyecek almak için kullanmaları gerekiyor, çünkü şu anda halkları çok aç” ifadelerini kullandı.

ABD lisansı sonrası İran'dan petrolde Asya seferberliği

ABD’nin İran menşeili petrol ürünlerine yönelik tanıdığı 60 günlük geçici lisansın yürürlüğe girmesiyle birlikte, Tahran yönetimi küresel pazara geri dönmek için agresif bir diplomatik ve ticari atak başlattı.

Bloomberg'in piyasa kaynaklarından edindiği bilgilere göre, aracıların yanı sıra İran Ulusal Petrol Şirketi temsilcileri, resmi muafiyet kararı henüz ilan edilmeden önce bile Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi ülkelerdeki rafinerilerle temasa geçti.

Yaptırımlar nedeniyle uzun süredir neredeyse tamamen Çin pazarına bağımlı kalan İran, bu geçici uygulamayı fırsat bilerek hem alıcı tabanını genişletmeyi hem de aylardır deniz tankeri filolarında bekleyen stokları hızla nakde çevirmeyi amaçlıyor.

Sürecin aciliyeti, denizlerde biriken arzın büyüklüğünden kaynaklanıyor. Veri analiz firması Vortexa’nın rakamları ve Bloomberg’in hesaplamalarına göre, muafiyet kararının çıktığı tarih itibarıyla tankerlerde yaklaşık 68 milyon varil ham petrol ve kondensatın beklediği görülüyor.

Daha da önemlisi, bu devasa hacmin en az yüzde 80'inin henüz net bir varış rotası bulunmuyor ve bu durum söz konusu petrolü yeni alıcılar için doğrudan hazır hale getiriyor.

İranlı yetkililer, acil elden çıkarılması gereken bu spot kargoların yanı sıra, üretimi kalıcı olarak artırma planları çerçevesinde Asyalı devlerle uzun vadeli tedarik sözleşmelerini de masaya yatırmak istiyor.

Kaynak: Bloomberght

ABD Güney Komutanlığı’ndan (SOUTHCOM) yapılan açıklamada, Güney Mızrağı Operasyonu’nu yürüten ortak görev gücünün SOUTHCOM Komutanı General Francis L. Donovan’ın talimatıyla "terör örgütü" olarak belirlenmiş organizasyonlara ait bir tekneye saldırı düzenlediği bildirildi.

Elde edilen istihbaratın söz konusu teknenin Doğu Pasifik'teki bilinen bir kaçakçılık rotasında uyuşturucu madde taşıdığını doğruladığı vurgulanarak, "Bu saldırıda 2 erkek narko-terörist öldürülmüş, sağ kurtulan 6 erkeği bulmaya yönelik arama-kurtarma çalışması başlatılması için ABD Sahil Güvenlik Teşkilatı’na bilgi verilmiştir" denildi. Operasyon sırasında hiçbir ABD askeri personelinin zarar görmediği aktarıldı.

DPA ajansının ulaştığı belge taslağına göre, söz konusu girişim güvenlik ve çevre risklerini odağına alıyor.

Almanya’daki muhafazakar blok, Sosyal Demokratlar ve Yeşiller partilerinden milletvekillerinin desteklediği tasarı, 22 Haziran Pazartesi günü yapılacak Fransa-Almanya Parlamenter Asamblesi toplantısında ele alınacak ve tasarının kabul edilmesi bekleniyor.

Ortak belgede, gölge filonun yalnızca jeopolitik bir sorun olmadığı, aynı zamanda ciddi bir güvenlik ve çevre tehdidi oluşturduğu savunuldu.

Filoda yer alan gemilerin çoğunun eski, bakımsız ve uluslararası standartlara aykırı olduğu belirtilirken, bazı gemilerin sabotaj veya casusluk amacıyla kullanıldığı da iddia edildi.

Almanya’da ana muhalefetteki muhafazakar ittifakın dış politika sözcüsü Jürgen Hardt, Rusya’nın gölge filosunun hem yaptırımların etkinliğini hem de kritik altyapı dahil olmak üzere Avrupa’nın güvenliğini tehdit ettiğini belirterek ortak bir yanıt verilmesi çağrısında bulundu.

Federal Meclis Avrupa İşleri Komisyonu Başkanı Anton Hofreiter de gölge filonun Moskova’nın gelir elde etmesine yardımcı olduğunu ve güvenlik riski teşkil ettiğini kaydetti.

Girişim, Avrupa Birliği (AB) liderlerinin Brüksel’deki zirvede Rusya’ya yönelik sektörel yaptırımların süresini altı ay yerine bir yıla çıkarma kararı almasının ardından geldi.

Avrupalı yetkililer, ABD LNG’sine yönelik artan bağımlılıktan endişe duyuyor. AB’nin rekabet ve enerji yetkilileri, bir bağımlılığı başka bir bağımlılıkla değiştirme riskine dikkat çekerek, tedarikin çeşitlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Hürmüz Boğazı’nın da kapanması Katar ve BAE tedarikini kısıtladığı için bu artış hızlandı. Kış öncesinde depoların doldurulması ihtiyacı nedeniyle ABD gazına talebin daha da artması bekleniyor.

2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden sonra Avrupa’nın ABD LNG’sine bağımlılığı hızla arttı.

Büyük emtia piyasalarında tek bir kaynağa %30–40’tan fazla bağımlılık nadirdir. %60’ın üzeri ise oldukça istisnai bir durumdur. Bu düzeyde bağımlılık genellikle sadece nadir metaller gibi özel piyasalarda görülür.

Avrupalı yetkililer uzun süredir ABD LNG’si konusunda özel olarak endişelerini dile getiriyordu. Bu tartışmalar, İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarından önce kamuoyuna da yansımaya başlamıştı. AB rekabetten sorumlu yetkilisi Teresa Ribera, “Rus gazına güvenemeyiz, ancak ABD gazına da aşırı bağımlı hale gelmemeliyiz” demişti. AB Enerji Komiseri Dan Jorgensen ise “Bir bağımlılığı başka bir bağımlılıkla değiştirme riskimiz var” ifadelerini kullanmıştı.

Kaynak: Bloomberght

Geminin rotasına devam edebildiği aktarılırken, İHA saldırısının hangi ülke tarafından gerçekleştirildiği belirtilmedi. Ancak gemilere Karadeniz'de ve kuzeydeki Azov Denizi'nde Ukrayna ve Rus sularından kaçınmaları tavsiyesinde bulunuldu.

Panama, dünya ticaret filosunun yaklaşık yüzde 16'sının bayrağı altında seyrettiği dünyanın en büyük gemi siciline sahip ülke olarak biliniyor.

Öte yandan Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, dün yaptığı açıklamada Almanya'nın Hürmüz Boğazı'ndaki muhtemel mayın temizleme görevi için bölgeye 2 gemi yolladığını aktararak, "Şu anda mayın tarama gemimiz Fulda ve ikmal gemimiz Mosel, Süveyş Kanalı'ndan geçerek Kızıldeniz'e doğru seyrediyor" demişti.

Karar, Rusya'nın Yamal LNG projesiyle uzun vadeli tedarik anlaşmaları bulunan TotalEnergies, SEFE ve Naturgy gibi şirketleri etkiliyor. Bu şirketler, AB'nin 2027 yılına kadar Rus gazı ithalatını sonlandırma planı kapsamında LNG kargolarını Avrupa dışındaki pazarlara yönlendirebileceklerini savunuyordu. Ancak mektupta, AB operatörleri tarafından gerçekleştirilen Rus LNG transferlerinin nihai varış noktasından bağımsız olarak yasak kapsamında olduğu ifade edildi.

Yamal LNG'de yüzde 20 paya sahip olan TotalEnergies daha önce, Rus gazını AB dışında pazarlamasının da yasaklanması halinde projedeki hissesini satmayı değerlendirebileceğini açıklamıştı. Şirketin Üst Yöneticisi Patrick Pouyanne ise bu ayın başlarında, konuyla ilgili yetkililerden hâlâ netlik kazanamadığını ve çelişkili hukuki görüşler aldığını söylemişti.

Naturgy, 2025 faaliyet raporunda Rus gazına ilişkin 10,95 milyar avroluk satın alma taahhüdünün ithalat yasağından etkilenebileceği uyarısında bulundu. Şirketin hukuk müşaviri Manuel García Cobaleda da yaptırımların şirketlerin sözleşmelerden "mücbir sebep" gerekçesiyle çıkmasına imkân sağlayabileceğini, ancak tarafların zararı azaltmak için alternatif çözümler üretme yükümlülüğünün bulunduğunu ifade etti.

AB geçen yıl Rusya'nın batı Arktik bölgesindeki Yamal LNG projesinden 14,94 milyon ton LNG ithal etti. Projenin hissedarları arasında Rus Novatek (%60), Çinli CNPC (%20) ve TotalEnergies (%20) bulunuyor. Karar, Rus LNG'si için uzun vadeli alım sözleşmeleri bulunan Avrupalı şirketlerin mevcut yükümlülüklerine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme getirdi.

AIS verilerine göre, Hürmüz Boğazı'nı geçtikten sonra iki aydan uzun süredir takip sinyalleri kapalı bulunan Jaham, Shaden ve Awtad adlı petrol yüklü üç Suudi Arabistan bandıralı süper tanker (VLCC), 18 Haziran itibarıyla yeniden sinyal vermeye başladı. MarineTraffic yetkilileri, bu gelişmenin tanker operatörlerinin Hürmüz Boğazı geçişlerinde yeniden temkinli şekilde görünürlük sağlamaya başladığına işaret ettiğini belirtti.

Shaden'in Japonya'nın Kiire limanına doğru seyrettiği, Awtad'ın ise Güney Kore'nin Ulsan limanına yöneldiği bildirildi. Jaham'ın varış noktasının ise henüz netlik kazanmadığı kaydedildi.

Enerji piyasalarına ilişkin veri analizi sağlayan Kpler platformuna göre söz konusu üç süper tanker toplamda yaklaşık 6 milyon varil ham petrol taşıyor.

Dünya'dan Recep Erçin'in haberine göre; Birol, Hür­müz Boğazı’nın kapanmasına neden olan savaşın enerji je­opolitiği üzerindeki etkileri­ne ilişkin “Vazo kırıldı” ifade­sini kullandı. “Yıllarca ‘Acaba Hürmüz kapanır mı kapan­maz mı’ denilirken kapandı” diyen Birol, “Onu yapıştırıp eski haline getirmek mümkün değil. Bir kere kapandığı yeni­den kapanabileceği anlamına gelir.

Birçok ülke enerji stra­tejilerini ve partnerlerini göz­den geçirmeye başladı. Ener­jide fiyat değil güvenli tedarik ve tek kaynağa bağlı kalmama daha önemli olacak. Bu kriz yeni bir enerji haritasının çi­zilmesine vesile olacak. Daha önceki krizlerde olduğu gibi… Krizin nedeni fiyatlarla ilgili değil, Hürmüz ve Orta Doğu’ya olan güvende soru işareti ol­masıyla ilgili. Daha güvenli bir enerji tedarik sistemine geçi­liyor” değerlendirmelerinde bulundu.

“Dünya kırmızı hatta giriyordu”

"Hürmüz konusu nasıl so­nuçlanırsa sonuçlansın önü­müzdeki 2-3 yıl içinde dünya enerji haritasının yeniden çi­zilmeye başlanacağını düşü­nüyorum. Ortaklıklar yeniden tanımlanacak. Yeni ortaklık­lar kurulacak" diyen Birol, sa­dece enerji değil, jeopolitik dengeleri ve ticaret yolları­nı da değiştirecek bir etkiden söz ettiğini vurguladı.

Birol, sözlerini şöyle sürdürdü: “Bu sorunun çözümünde, tek ve en önemli yol Hürmüz Boğa­zı'nın koşulsuz olarak ve tüm aktörlerin tehlikesiz olduğu­na inanmış şekilde açılması. 4 sene öncesine kadar dünya ekonomisinin, enerjisinin çok büyük iki şahdamarı vardı. Bi­rincisi, Rusya'dan, Batı Sibir­ya'dan Avrupa'ya giden boru hatları, ikincisi de Hürmüz Boğazı. İkisi de şu anda kapalı durumda. Fiyatların daha da fazla gitmesini engelleyen iki neden vardı.

İlki 28 Şubat'tan önce dünya petrol piyasala­rında büyük bir bolluk vardı; arz çoktu, talep de küçüktü. Bu bize yardımcı oldu. İkin­cisi de 11 Mart'ta savaş başla­dıktan 2 hafta kadar sonra biz mevcut petrol stoklarımızdan 400 milyon varil piyasaya sun­duk. Bu bir şekilde krizin daha da fazla büyümesini engelle­di. Fakat eğer haziran sonuna kadar Hürmüz açılmazsa dün­ya ekonomisi kırmızı bir hat­ta giriyordu. Onun da nedeni stoklar erimeye başlamıştı ve temmuz-ağustos itibarıyla se­yahat sezonu ile birlikte pet­rol talebi artacaktı. Fakat Al­lah’tan bir çözüm bulunmuş gibi görünüyor.”

COP’un ne kadar farkındayız?

Toplantının açık oturum bölümünde TÜSİAD Başkan Yardımcısı Fatih Kemal Ebiçlioğlu’nun ve salonun sorularını yanıtlayan Fatih Birol, “Uluslararası alanda uzlaşı sağlamak herkesi bir araya getirmek zor oluyor. Ama maalesef gidişata bakınca ‘bir araya gelelim’den, ‘her koyun kendi bacağından asılır’ felsefesine dönülüyor” yorumu yaptı. COP31 konusunda sitem eden Birol, “Türk kamuoyunun COP’un ne kadar önemli bir şey olduğunun farkına varmadığını düşünüyorum. Bu muazzam bir fırsat, iş dünyası için. 80-90 devlet ve hükümet başkanı, on binlerce iş insanı gelecek. COP31'in bizim insani hassasiyetlerimizi dünyaya göstermek için bir fırsat olduğunu düşünüyorum" dedi.

Bu doğrultuda, İran tarafından Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri denetlemek için kurulan Basra Körfezi Boğaz Otoritesi'ne (PGSA) mutabakat zaptında belirlenen hedeflere ulaşılması amacıyla başvuruların öncelikli ve hızlı şekilde değerlendirilmesi talimatı verildiği kaydedildi.

Açıklamada, "Geçiş güzergahındaki özel şartlar ve mevcut bazı güvenlik riskleri nedeniyle, ayrıca güvenli deniz trafiğinin sağlanması ve deniz kazalarının önlenmesi amacıyla gemilerin kendilerine bildirilen rota ve zamanlamalara uygun şekilde seyretmeleri gerekmektedir. Bu sayede deniz trafiği kapasitesinin kademeli olarak artırılması mümkün olacaktır" ifadeleri kullanıldı.

Hürmüz Boğazı'ndan geçişe ilişkin uygulamaların ve teknik detayların PGSA tarafından ayrıca duyurulacağı kaydedildi.

Açıklamada aynı zamanda, "Mayın temizleme faaliyetleri de dahil olmak üzere diğer konulara ilişkin gerekli adımlar, mutabakat zaptının 5. maddesi uyarınca atılacaktır" ifadeleri kullandı.

Pistorius, kapı önü açıklamasında, Almanya'nın Hürmüz Boğazı'nda muhtemel mayın temizleme görevi için bölgeye 2 gemi yolladığını bildirdi. Pistorius, "Şu anda, mayın tarama gemimiz Fulda ve ikmal gemimiz Mosel, Süveyş Kanalı'ndan geçerek Kızıldeniz'e doğru seyrediyor" dedi.

Pistorius, mayın tarama operasyonuna katılmadan önce İran ve Umman'dan onay alınması gerektiğini belirterek, herhangi bir görevin İran ile ABD arasındaki müzakerelerde yaşanacak gelişmelere de bağlı olduğunu ekledi.

Mutabakat zaptının dijital ortamda imzalanmasının kararlaştırıldığını aktaran Bekayi, "İsviçre'de imza töreni düzenlenmeyecek" açıklamasında bulundu. Metnin ülkelerin devlet başkanları tarafından imzalanmasının önemine işaret eden Bekayi, "Mutabakat zaptı iki ülkenin devlet başkanları tarafından imzalandığından, onu ihlal etmenin maliyeti daha yüksek olacaktır. Geçmişteki deneyimlerimizden yola çıkarak, bunun böyle olmasını tercih ettik" dedi.

"Lübnan, bizim için İran kadar önemliydi"

İmzalanan mutabakatın İran’ın tüm prensiplerini yansıttığını kaydeden Bekayi, "Metni gözden geçirirsek, söylenmemiş bir şey olmadığını göreceğiz. Bütün hususları dile getirdik" diye konuştu. Bu anlaşmanın İran’ın dostlarını hiçbir koşulda yalnız bırakmadığının kanıtı olduğunun altını çizen Bekayi, "Bizim için Lübnan'da ateşkes ve savaşın sona ermesi, İran kadar önemliydi ve önemli olmaya devam ediyor. Mutabakat zaptının birinci bölümünde Lübnan'ın adı üç kez geçmektedir. Lübnan'ın toprak bütünlüğüne ve ulusal egemenliğine saygı yer almaktadır" şeklinde konuştu.

"Karşı tarafın taahhütlere uyması son derece önemli"

Bekayi, imzalanan mutabakata rağmen yaşananları unutmadıklarını belirterek, "Bu aşamada savaşı sona erdirecek bir anlaşma imzalamış olmamız, geçmişi unuttuğumuz ve ağır bedeller ödeyerek öğrendiğimiz dersleri hatırdan çıkardığımız anlamına gelmez. Şimdi işimiz öncekinden daha zor; zira uluslararası anlaşmaların uygulanması her zaman onların hazırlanmasından çok daha zordur. Özellikle de taahhütlerine bağlı olmayan taraflar söz konusu olduğunda. Bundan sonra hepimiz, uygulamada da karşı tarafı taahhütlerine uymaya mecbur bırakacak şekilde hareket etmeye dikkat etmeliyiz. Bu son derece önemlidir" dedi.

"60 günlük müzakere süresi uzatılabilir"

Savaşı sona erdirme hedefine ulaştıklarını, ancak nihai anlaşmaya giden müzakere sürecinin çok önemli olduğunu aktaran Bekayi, "Odağın savaşın sona erdirilmesi olması kararlaştırıldı ve bu işi yaptık. Mutabakat zaptının yürürlüğe girmesinden itibaren 60 gün içinde nükleer meselesi ve yaptırımlar hakkında müzakere edeceğiz. Müzakere daha erken sonuçlanırsa, bu daha iyidir. Ancak konunun karmaşıklığı dikkate alındığında, 60 günlük süre mantıklıdır ve gerekli olursa bu süre uzatılır" değerlendirmesinde bulundu.

Trump tarafından imzalandığı doğrulandı

ABD merkezli haber sitesi Axios da, mutabakat metninin ABD Başkanı Donald Trump tarafından imzalandığını doğruladı. Üst düzey yetkililere dayandırılan haberde, Trump’ın imzayı G7 Liderler Zirvesi kapsamında Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile yediği akşam yemeği sırasında attığı ve anlaşmanın yürürlüğe girdiği kaydedildi. ABD'li bir yetkili Fransız haber ajansı AFP'ye yaptığı açıklamada gelişmeyi doğrularken, İngiliz haber ajansı Reuters'a bilgi veren bir diğer kaynak metnin Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından imzalanarak nihai hale geldiğini kaydetti.

14 maddelik mutabakatın detayları

ABD ve İran’ın üzerinde anlaşmaya vardığı 14 maddelik mutabakat zaptının detayları belli oldu. Üst düzey ABD’li bir yetkili, mutabakat metninin detaylarını düzenlediği telekonferansta ilk kez basın mensuplarına açıkladı. ABD basınında yer alan haberlere göre; İran'ın bu mutabakatla nükleer silaha sahip olmayacağını kabul ettiğini belirten yetkili, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılacağını söyledi. Yetkili, İran'ın elindeki nükleer malzemenin imhası ve 300 milyar dolarlık dondurulmuş İran fonunun serbest bırakılması süreçlerinin ise vakit kaybetmeden müzakere edileceğini ifade etti. ABD'li yetkilinin basın mensuplarına okuduğu 14 maddelik mutabakat zaptında şu maddelerin yer aldığı görüldü:

1) ABD ile İran ve mevcut savaştaki müttefikleri, bu Mutabakat Zaptı’nı (MOU) imzalayarak, Lübnan dahil tüm cephelerdeki askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan eder; bundan böyle birbirlerine karşı herhangi bir savaş veya askeri operasyon başlatmayacaklarını, birbirlerine karşı güç kullanmaktan veya güç kullanma tehdidinde bulunmaktan kaçınacaklarını ve Lübnan’ın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini güvence altına alacaklarını taahhüt eder. Nihai anlaşma, Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerdeki savaşın kalıcı olarak sona erdirilmesini ve bu paragrafın diğer hükümlerini teyit edecektir.

2) ABD ve İran, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi ve birbirlerinin iç işlerine karışmamayı taahhüt eder.

3) ABD ve İran, en fazla 60 gün içinde nihai anlaşmayı müzakere edip sonuçlandırmayı taahhüt eder. Bu süre, tarafların mutabık kalması halinde uzatılabilir.

4) Bu mutabakat zaptının imzalanmasının hemen ardından, ABD İran’a yönelik deniz ablukasını ve her türlü engellemeyi kaldırmaya başlayacak ve deniz ablukasını 30 gün içinde tamamen sona erdirecektir. Bu süre zarfında gemi trafiği İran tarafından yeniden tesis edilen savaş öncesi trafik hacmine orantılı olacaktır. ABD ayrıca, nihai anlaşmanın imzalanmasından sonraki 30 gün içinde İran sınırları yakınındaki kuvvetlerini geri çekecektir.

5) Bu mutabakat zaptının imzalanmasının ardından İran, ticari gemilerin İran Körfezi'nden Umman Denizi'ne ve tersi yönde, yalnızca 60 gün süreyle, ücretsiz ve güvenli bir şekilde geçiş yapabilmeleri için elinden gelen tüm çabayı göstererek gerekli düzenlemeleri yapacaktır. Ticari gemilerin trafiği derhal başlayacak ve İran tarafından teknik ve askeri engellerin kaldırılması ve mayın temizliği gerekliliği göz önünde bulundurularak, bu düzenlemeler 30 gün içinde yürürlüğe girecektir. İran, geçerli uluslararası hukuk düzenlemeleri ve Hürmüz Boğazı kıyı devletlerinin egemenlik hakları doğrultusunda diğer Basra Körfezi kıyı devletleriyle görüşerek Hürmüz Boğazı'nın gelecekteki idare ve denizcilik hizmetlerini belirlemek üzere Umman ile diyalog kuracaktır.

6) ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran’ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar dolarlık kesin ve karşılıklı olarak üzerinde mutabık kalınan bir plan hazırlamayı taahhüt etmektedir. Bu planın uygulanmasına yönelik mekanizma, 60 gün içinde imzalanacak nihai anlaşmanın bir parçası olarak kesinleştirilecektir. İlgili finansal işlemler için gerekli olan tüm lisanslar, muafiyetler ve izinler ABD tarafından verilecektir.

7) ABD, nihai anlaşmanın bir parçası olarak, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu kararları ve birincil ve ikincil tüm tek taraflı ABD yaptırımları dahil olmak üzere, İran’a yönelik her türlü yaptırımın üzerinde mutabık kalınan bir takvime göre sona erdirilmesini taahhüt eder. İran ve ABD, yukarıda bahsedilen yaptırımların kaldırılması meselesinin kritik önemini kabul etmekte ve bu konularda karşılıklı mutabakat sağlamak amacıyla müzakerelerde bu meseleleri derhal ele alma niyetlerini beyan eder.

8) İran, nükleer silah temin etmeyeceğini veya geliştirmeyeceğini bir kez daha teyit eder. ABD ve İran, yedinci paragrafta belirtilen takvime uygun olarak, karşılıklı olarak mutabık kalınacak bir mekanizma çerçevesinde, zenginleştirilmiş nükleer malzeme stoklarının akıbetini, UAEA gözetimi altında yerinde seyreltme yoluyla gerçekleştirilecek asgari yöntemle çözüme kavuşturmak üzere anlaşmıştır. Taraflar ayrıca, nihai anlaşmada üzerinde mutabık kalınacak tatmin edici bir çerçeve temelinde, zenginleştirme meselesini ve İran'ın nükleer ihtiyaçlarıyla ilgili karşılıklı olarak kararlaştırılan diğer konuları görüşmeyi kabul etmiştir. Nihai anlaşma, bu paragrafın hükümlerini teyit edecektir. ABD ve İran, yukarıda belirtilen nükleer meselelerin kritik önemini kabul etmekte ve bu konular üzerinde karşılıklı mutabakat sağlamak amacıyla müzakerelerde söz konusu meseleleri derhal ele alma niyetlerini ifade etmektedir.

9) Nihai anlaşma imzalanana dek, ABD ve İran mevcut durumu korumayı kabul eder. İran nükleer programının mevcut durumunu koruyacak, ABD ise herhangi bir yeni yaptırım uygulamayacak ve bölgeye ilave asker konuşlandırmayacaktır.

10) ABD, bu mutabakat zaptının imzalanmasından yaptırımların sona ermesine kadar, ABD Hazine Bakanlığı’nın İran ham petrolü, petrol ürünleri ve türevlerinin ihracatı ile bankacılık işlemleri, sigortacılık, nakliye vb. dahil tüm ilgili hizmetler için muafiyetler sağlayacağını taahhüt eder.

11) ABD, bu mutabakat zaptının yürürlüğe girmesiyle birlikte İran’a ait dondurulmuş veya kısıtlanmış fon ve varlıkların kullanıma tam olarak açılmasını taahhüt eder. ABD ile İran, müzakereler sırasında bu fonların serbest bırakılmasına ilişkin usuller üzerinde karşılıklı olarak mutabık kalacaktır. Bu fonlar, ister asıl hesaptan ister havale yoluyla elde edilsin, İran Merkez Bankası tarafından belirlenen nihai lehtara yapılacak ödemeler için tam olarak kullanılabilir hale getirilecektir. ABD, buna uygun olarak gerekli tüm lisans ve izinleri vermeyi taahhüt eder.

12) ABD ve İran, bu mutabakat zaptının başarılı bir şekilde uygulanmasını ve nihai anlaşmaya gelecekte uyulmasını izlemek üzere bir yürütme mekanizmasının kurulması konusunda mutabık kalmıştır.

13) Bu mutabakat zaptının imzalanmasının ardından, zaptın 1, 4, 5, 10 ve 11. maddeleri uygulanmaya başlanacak ve bunların yürürlükte kalmaya devam etmesi şartıyla, ABD ve İran nihai anlaşma için diğer paragraflar üzerinde müzakerelere başlayacaktır.

14) Nihai anlaşma, bağlayıcı bir BM Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanacaktır."

Politico’nun görüşmelere yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre, tarafların yakın zamanda bir barış anlaşmasına varılacağını duyurmasına rağmen Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş krizi henüz aşılamadı.

Görüşmeler hakkında bilgi sahibi bir kaynak, yürütülen müzakerelere ilişkin, “ABD’ye ödenecek bir ücret karşılığında, eskort eşliğinde hızlandırılmış geçiş formülü üzerinde duruluyor. Bu, gemiler için bir nevi VIP geçiş kartı olacak. Temel fikir, askeri eskort eşliğinde gerçekleştirilebilecek bu hızlı işlemler için ücret alınmasıdır” ifadelerini kullandı.

Kaynaklar, tankerlerden ücret alınması fikrinin aynı zamanda Fransa’da düzenlenecek G7 zirvesi öncesinde bir müzakere taktiği olarak kullanıldığını ve Avrupalı müttefiklerin bölgedeki gelişmelere daha aktif katılımını sağlamayı amaçladığını belirtti.

Eski bir hükümet yetkilisi, bu ücretlendirme fikrinin amacını şu sözlerle açıkladı:

“Bu fikir tamamen Fransa, İngiltere ve diğer ülkelerin Basra Körfezi’ne girerek deniz güvenliği sorumluluğunu üstlenmelerine zemin hazırlamayı amaçlıyor. Böylece İranlıların anlaşmadan caymasını ve Hürmüz Boğazı’nı uzun vadeli bir şantaj aracı olarak kullanmasını engelleyecek ek bir caydırıcılık unsuru oluşturulması hedefleniyor.”

Beyaz Saray’da tartışılan diğer alternatifler arasında, ABD’li sigorta şirketlerini bu deniz yolunu kullanan gemilere güvence sağlamaya zorlamak amacıyla Savunma Üretim Yasası’nın devreye sokulması da yer alıyor.

Trump yönetimi mart ayında armatörlere 20 milyar dolarlık bir “siyasi sigorta” teklif etmişti. Ancak Politico, İran’ın füzeler, insansız hava araçları ve küçük teknelerle milyonlarca dolar değerindeki kargolara zarar verdiği sularda mülklerini riske atmak istemeyen armatörlerin bu teklife ilgi göstermediğini aktardı.

Kaynaklar, tartışılan fikirlerden henüz hiçbirinin onaylanmadığını kaydetti. ABD ve İran arasındaki uzlaşıya rağmen boğazdaki trafiğin neredeyse tamamen durma noktasına geldiğini belirten Politico, Kpler verilerine göre şu anda Basra Körfezi’nde, Hürmüz Boğazı’nın hemen dışında, 220’si tanker olmak üzere yaklaşık 500 geminin beklediğini bildirdi.

ABD ve İran, Pakistan’ın ara buluculuğunda yürütülen müzakerelerin ardından 14 Haziran’da barış anlaşmasına varıldığını duyurmuştu.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, anlaşmanın imza töreninin 19 Haziran’da İsviçre’de yapılmasının beklendiğini açıklamıştı.

İsrail televizyonu Kanal 12 ve Al Arabiya tarafından 16 Haziran’da yayımlanan mutabakat zaptı taslaklarında Hürmüz Boğazı’na ilişkin maddeler yer alıyor.

Kanal 12’nin yayımladığı taslakta, “İran, ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’nden güvenli geçişini sağlamak için gerekli düzenlemeleri yapacak ve 60 gün boyunca herhangi bir ücret talep etmeyecektir” ifadesi yer alıyor.

Al Arabiya’nın sürümünde ise “İran, 30 gün içinde mayın temizleme çalışmaları dahil olmak üzere ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişini sağlayacaktır” deniliyor.

Ayrıca Kanal 12’nin aktardığı taslağa göre, İran ve Umman, Körfez ülkelerinin katılımıyla “deniz taşımacılığı ve liman hizmetlerine ilişkin düzenlemeleri” belirlemek üzere müzakereler yürütmeyi taahhüt ediyor.

Barış anlaşmasının duyurulmasının ardından ABD Başkanı Donald Trump, tankerlerin Hürmüz Boğazı’ndan ayrılmaya başladığını açıklamıştı.

Trump, 15 Haziran’da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Tamamen güvenli, emniyetli ve sorunsuz olan güney ‘otobanında’ ilerliyorlar. Başka geçiş güzergahları da var!!!” ifadelerini kullanmıştı.

Diğer yandan Reuters’a konuşan kaynaklar, geçiş anlaşması imzalansa bile Hürmüz Boğazı’ndaki mayın temizleme çalışmalarının, normal deniz trafiğine dönülmesini birkaç hafta geciktirebileceğini belirtti.

NBC ve ABC kanalları ise mayıs ayının sonunda yayımladıkları haberlerde, ABD ordusunun İran ile savaşın başlangıcından bu yana Hürmüz Boğazı’ndaki İran mayınlarının yerini tespit edemediğini kaydetmişti.

Kaynak: Harici

Sonia I gemisinin ayrılışı, her biri yaklaşık 2 milyon varil İran petrolü taşıyan dev ham petrol tankerleri Hero II ve Diona’nın ayrılışlarının ardından gerçekleşti. Bu gemilerin hiçbiri varış noktasını belirtmiyor, ancak her ikisi de Hindistan’ın güney ucuna, yani Singapur yakınlarındaki Malakka Boğazı’na giden normal rotaya doğru ilerliyor.

Üç tanker de, İran’ın Pakistan sınırı ile Sur kasabasının hemen doğusundaki Umman kıyı şeridi arasında yer alan ve ABD’nin İran limanlarına uyguladığı abluka hattını gösteren çizgiyi geçti. Geçmişte, bu çizgiye yaklaşan İran bağlantılı gemiler, ABD Donanması tarafından geri çevrilmiş, gemiye çıkılmış ya da hareket kabiliyetleri kısıtlanmıştı.

Salı günü İran medyasında yer alan bir haberde, Nisan ortasında başlayan ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukanın kaldırılma sürecinde olduğu iddia edildi.

Uyarı ateşi açılan teknedeki İngiliz çift, olaya dair BBC'ye konuştu. Jane ve Alan Kelvey, Wight Adası açıklarında 23 denizi mili uzaklıkta seyir halindeyken Rus savaş gemisi ile karşılaştı. Rusya Savunma Bakanlığı, teknenin savaş gemisine "tehlikeli bir şekilde yaklaştığını" iddia etse de, İngiliz çift "kesinlikle çarpışma rotasında olmadıklarını" belirtti. İngiliz çift, Rus savaş gemisinin ikaz düdüğünü 5 kez çaldığını ve bunun "Bizi gördünüz mü?' anlamına geldiğini aktardı. Çift, ikaz düdüğünün ardından rotalarını değiştirdiklerini ifade ederek, "Onların, kasıtlı olarak rotamızı değiştirdiğimizi ve dolayısıyla onları gördüğümüzü anlayabilmeleri için hemen iskeleye doğru iki derece döndük. Ardından yaklaşık bir dakika sonra ikaz düdüğünü beş kez daha çaldılar ve hemen ardından dört ila beş el silah ateşi duyuldu. Bu bize yönelik değildi; havaya atılan bir uyarı ateşi olduğunu düşünüyoruz" dedi.

Teknenin geçeceği rotaya tüfeklerle ateş açıldı

Rusya Savunma Bakanlığı ise, Amiral Grigorovich fırkateyninin mürettebatının teknenin kendilerine doğru "tehlikeli bir şekilde yaklaşması" üzerine teknenin geçeceği rotaya tüfeklerle ateş açtığını belirtti. Bakanlık, uyarı ateşinden önce telsiz yoluyla tekneyle iletişim kurmak için birkaç kez girişimde bulunulduğunu ve uyarı fişekleri atıldığını belirterek, mürettebatın "uluslararası denizcilik kurallarına tam olarak uygun" şekilde hareket ettiğini vurguladı.

Rusya Savunma Bakanlığı Sözcüsü, "Kanalda bir İngiliz gemisiyle iletişim kurma girişimlerinin ardından Grigorovich uyarı atışları yaptı. Bu atışlar gemiye yönelik değildi ve muhtemel bir çarpışmayı önleme amaçlıydı" dedi.

ABD ile İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırıların ardından küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanması, başta Körfez ülkeleri olmak üzere bölgedeki üretim ve ihracat akışlarını ciddi biçimde sekteye uğrattı. Bu süreçte kaybedilen milyonlarca varillik arz, jeopolitik endişelerle birleşince petrol piyasasında sert dalgalanmalara yol açtı.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nda 15 hafta geride kalırken pazar günü Washington ile Tahran savaşı sona erdirmeyi ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri yeniden başlatmayı amaçlayan bir mutabakat zaptı üzerinde uzlaştı. Taraflar arasında ön anlaşmaya varıldığının duyurulmasıyla petrol fiyatlarında sert bir geri çekilme görüldü. Brent petrolün vadeli varil fiyatı dün cuma günkü kapanışa göre yaklaşık yüzde 5,6 düşüşle 82,40 dolara inerken WTI petrolün vadeli varil fiyatı yüzde 6,1 azalarak 79,70 dolara geriledi. Böylece petrol fiyatları mart başından bu yana en düşük seviyelerini gördü.

Saldırılardan önceki son işlem günü olan 27 Şubat'ta Brent petrolün varil fiyatı 72,48 dolardan kapanmıştı. ABD ile İran arasında 8 Nisan'da sağlanan geçici ateşkes kararına rağmen müzakerelerin tıkanmasıyla Brent petrol 30 Nisan'da 126,41 dolara çıkarak savaşın başından beri en yüksek seviyesini test etmişti.

ABD ile İran arasında sağlanan bu anlaşma, piyasalar açısından çatışmanın sona ermesinin ötesinde, Hürmüz Boğazı'ndan sevkiyatların ne ölçüde ve ne kadar sürede normale dönebileceği, arz kayıplarının hangi hızda telafi edilebileceği ve bölge ülkelerinde üretimin kalıcı biçimde toparlanıp toparlanamayacağına ilişkin beklentileri öne çıkardı.

Üç ayda günlük 10,3 milyon varili aşan üretim kaybı

Savaş sebebiyle Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinin durması, bu süreçte küresel petrol piyasasında ciddi arz krizine yol açtı. Krizin en belirgin etkisi, Körfez bölgesindeki başlıca üretici ülkelerin petrol üretiminde sert düşüşler olarak kayda geçti.

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütünün (OPEC) son raporuna göre, İran, Irak, Kuveyt, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn'in toplam günlük ham petrol üretimi şubatta yaklaşık 23,7 milyon varil düzeyindeyken bu miktar martta 15,5 milyon varile, nisanda 13,7 milyon varile, mayısta ise 13,5 milyon varile geriledi. Bu düşüşler, petrol altyapısının da hedef olduğu çatışmalarla geçen dönemde günlük yaklaşık 10,3 milyon varillik üretim kaybına işaret etti. Buna, Katar'daki hacim kaybı da eklendiğinde toplam miktar daha da yükseliyor. Bu ölçekteki bir düşüş yalnızca bölgesel değil, küresel petrol arz dengeleri açısından da belirleyici bir risk unsuru oluşturdu.

Norveç merkezli bağımsız araştırma kuruluşu Rystad Energy'nin taraflar arasında sağlanacak sınırlı bir anlaşmayla Hürmüz Boğazı'nın temmuz ortası itibarıyla kademeli olarak yeniden açılacağını varsayan baz senaryosuna göre, üretim ve ticaret akışlarında toparlanmanın ani bir artış yerine "S-eğrisi" şeklinde kademeli bir süreç izleyeceği değerlendiriliyor.

Buna göre, tankerlerin yeniden konumlandırılması sürecin ilk darboğazını oluştururken bu durum üretimdeki ilk toparlanmayı Boğaz'ın yeniden açılmasının 2-3 hafta sonrasına öteliyor. Bu nedenle temmuzda, üretimi askıya alınan hacimlerin yüzde 10-15'inin toparlanacağı hesaplanıyor. Ağustos ve eylül aylarında ise daha güçlü bir toparlanma öngörülüyor. Kaybedilen hacimlerin yaklaşık yüzde 85'inin ekime kadar geri kazanılması beklenirken kalan toparlanmayla birlikte tam normalleşmenin ise Irak ve Kuveyt'teki eski üretim sahalarındaki kısıtlar nedeniyle Ocak 2027'yi bulabileceği tahmin ediliyor.

Hürmüz Boğazı'nın açılması "tam normalleşme" anlamına gelmiyor

İngiltere merkezli danışmanlık şirketi Crystol Energy Üst Yöneticisi Carole Nakhle, anlaşmanın geçerliliğini koruması ve Hürmüz Boğazı'ndan sevkiyatların normale dönmesi halinde, jeopolitik risk priminin kademeli olarak fiyatlardan çıkmasıyla fiyatlarda ilave bir düşüşün de mümkün olabileceğini ifade etti.

Hürmüz Boğazı'nın yeniden geçişlere açılmasının "tam normalleşme" anlamına gelmeyeceğine dikkati çeken Nakhle, "Gemi sahipleri, sigortacılar ve tüccarlar, faaliyetlerin tamamen normale dönmesinden önce güvenlik riskinin gerçekten ortadan kalktığına dair ikna edici bir güvence görmek isteyecektir." dedi.

Nakhle, bölgedeki üretimin toparlanma hızının kesintinin niteliğine bağlı olduğunu belirterek, şunları kaydetti:

"Eğer asıl sorun Hürmüz Boğazı'ndan yapılan sevkiyatlar ise, deniz trafiği ve sigorta teminatı yeniden sağlandığında ihracat görece hızlı bir şekilde yeniden başlayabilir. Ancak çatışma öncesi seviyelere dönüş, üretim ve ihracat altyapısında oluşan hasarın boyutuna bağlı olacaktır. Körfez Arap üreticileri, daha güçlü mali imkanlara ve teknolojiye erişimleri sayesinde toparlanmayı hızlandırma konusunda genel olarak İran'a kıyasla daha avantajlı bir konumda. İran ise yaptırımlarla kısıtlanmaya devam ediyor."

İsviçre merkezli veri sağlayıcısı Sparta Commodities'in Kıdemli Petrol Piyasası Analisti Neil Crosby de 19 Haziran Cuma günü Cenevre'de imzalanması beklenen nihai anlaşmanın, zor başlıkların ele alınacağı 60 günlük bir müzakere sürecini başlatacağını dile getirdi.

Crosby, petrol piyasasının şu aşamada boğazın sorunsuz şekilde yeniden açılacağı beklentisini fiyatladığını söyledi.

Siyasi süreç sorunsuz ilerlese bile Basra Körfezi'nde sıkışan gemilerin çıkması ve mayın temizliği gibi konuların zaman alabileceğini belirten Crosby, "Hürmüz'den tam akışın 1-2 hafta içinde yeniden başlaması iyimser bir beklenti olur. Bir ay içinde yüzde 50'nin üzerine çıkılması mümkün olabilir ancak Körfez bölgesinde gemi tedarik zincirini yeniden kurmak ve tüm yeniden başlatma süreçlerini sorunsuz şekilde işletmek zor olacaktır." değerlendirmesinde bulundu.