Öte yandan Morgan Stanley tarafından yayımlanan analizde, 1 Mart ile 25 Nisan tarihleri arasında küresel petrol stoklarının günlük yaklaşık 4,8 milyon varil azaldığı tahmin edildi. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre bu düşüş, son yılların en sert çeyreklik stok gerilemelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

JPMorgan ise daha kritik bir uyarıda bulundu. Bankaya göre OECD ülkelerindeki petrol stokları, Haziran ayı başında "operasyonel stres seviyeleri" olarak tanımlanan kritik eşiklere yaklaşabilir.

Analizde özellikle Endonezya, Vietnam, Pakistan ve Filipinler gibi enerji ithalatına bağımlı ülkelerin ciddi yakıt sıkıntılarıyla karşı karşıya kalabileceği ifade edildi.

Uzmanlara göre enerji piyasalarında yaşanan bu gelişmeler, yalnızca petrol fiyatlarını değil; küresel enflasyon, lojistik maliyetleri ve gıda fiyatları üzerinde de yeni baskılar oluşturabilir.

Küresel ekonomi son yıllarda enerji krizlerinin etkisini art arda hissederken, Hürmüz Boğazı çevresindeki gelişmeler yeniden dünya piyasalarının en kritik risk başlıklarından biri haline geliyor.

Bloomberg'in haberine göre, Bayraktar, anlaşmaya varılması halinde Cezayir LNG’sinin Türkiye’de gazlaştırılmasının ardından Bulgaristan üzerinden Avrupa’ya gidebileceğini kaydetti. Türkiye’den Bulgaristan’a yıllık 3,5 milyar metreküp gaz akışı sağlanabiliyor. Türkiye, Avrupa ülkelerinin yatırım yapmaları halinde bu rakamın iki katına çıkarılabileceğini düşünüyor.

Cezayirle mevcut anlaşması kapsamında Türkiye, bu ülkeden yıllık 4,4 milyar metreküp LNG alıyor. Bakan Bayraktar, bu rakamın 6-6,5 milyar metreküpe çıkarılabileceğini belirtirken, “Anlaşma süremizi 5 yıl, 10 yıl yapabiliriz. Buna hazır olduğumuzu söyledik. Avrupa kendilerine uzun dönemli bir taahhüdü veremiyor.

Dolayısıyla ‘rahat olun’ dedik, biz size verebiliriz” ifadelerini kullandı. Bayraktar, bu yıl içerisinde iki ülke arasında yeni bir anlaşmaya varılmasını umduklarını söyledi.

Bakan Bayraktar’ın verdiği bilgiye göre, Türkiye ile Cezayir arasındaki bir diğer gündem maddesi de ülkenin milli petrol şirketi Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’nın Cezayir’in milli şirketi Sonatrach ile Cezayir denizlerinde petrol ve doğalgaz arama konusunda işbirliği yapmaları. Bayraktar, Türkiye’nin sismik gemileri ve sondaj gemilerinin Cezayir sularında görev alabileceğini kaydetti.

Türkiye, yurt dışındaki ilk derin deniz arama sondajını Somali’de gerçekleştirecek. Uzun süren sismik çalışmaların ardından Türkiye’nin sondaj gemisi Çağrı Bey, geçtiğimiz ay Somali’ye ulaşmıştı. Türkiye ayrıca Pakistan ve Libya ile de uzun süredir sismik çalışma hazırlığında.

Konuya yakın bir kaynağın aktardığına göre Washington’ın hazırladığı tek sayfalık mutabakat taslağı, İran’ın kabul etmesi halinde stratejik enerji geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nın kademeli biçimde yeniden açılmasını ve İran limanlarına uygulanan ABD ablukasının kaldırılmasını içeriyor.

Yatırımcılar, tarihin en büyük arz kayıplarından birine neden olan Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin yeniden normale dönmesini bekliyor.

Bloomberght'de yer alan habere göre kaynak, taraflar arasında henüz nihai bir anlaşmaya ulaşılmadığını, İran’ın nükleer programına ilişkin detaylı görüşmelerin ise sürecin ilerleyen aşamalarında ele alınacağını söyledi. ABD Başkanı Donald Trump ise çarşamba günü Fox News’e verdiği röportajda teklif konusunda “temkinli iyimser” olduğunu belirterek, ABD’nin İran’la yürüttüğü savaşı bir hafta içinde sona erdirebileceğini dile getirdi.

BOK Financial Securities Inc. Kıdemli Başkan Yardımcısı Dennis Kissler, “Piyasa bir barış anlaşmasını fiyatlamaya çalışıyor ancak detaylar sürekli değiştiği için bunu yapmak zor” dedi.

Olası ilerlemeye ilişkin haberler ilk olarak Axios tarafından duyuruldu. Kritik Hürmüz Boğazı’ndaki çatışmaların petrol fiyatlarını yükseltmesinden ve ABD-İran ateşkesinin bozulabileceği endişelerinden yalnızca iki gün sonra geldi.

ABD Başkanı Donald Trump, şubat sonunda İsrail ile başlayan savaşın sona erdirilmesine yönelik artan baskıyla karşı karşıya. Trump, çarşamba günü Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, İran’ın ABD’nin barış teklifini reddetmesi halinde “bombalamaların başlayacağını” ifade etti. Bu açıklamanın ardından petrol ve doğalgaz fiyatları gün içindeki kayıplarının bir bölümünü telafi etti.

Konuya yakın kaynak, Tahran yönetiminin ABD teklifine yanıtını önümüzdeki iki gün içinde arabulucu Pakistan üzerinden iletmesinin beklendiğini aktardı. İran ise çarşamba günü yaptığı açıklamada, yeni protokol kapsamında Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişin sağlanacağını bildirdi.

Mücbir sebep, olağanüstü durumların şirketlerin ticari anlaşmalarını yerine getirmesini engellemesi durumunda ilan ediliyor. QatarEnergy, şubat ayı sonlarında başlayan İran savaşımdan bu yana periyodik olarak mücbir sebep bildirimleri gönderiyor.

Çatışmalardan bu yana Avrupa ve Asya'daki küresel gaz fiyatları hızla yükseldi ve Katar ile Birleşik Arap Emirlikleri'nden gelenler de dahil olmak üzere LNG arzının neredeyse beşte biri kesintiye uğradı. Katar’ın Ras Laffan tesisi, mart ayında İran’ın füze saldırıları nedeniyle hasar görmüştü.

Kaynak: Bloomberg

Tedarik kesintisi devam ederse, hanehalkları, işletmeler ve hükümetlerin maruz kalacağı iktisadi darbe 1 trilyon doların üzerine çıkabilir.

Bu rakam, enflasyonun, özellikle de gübre ve gıda maliyetlerindeki artış, iktisadi faaliyetlerdeki düşüş ve işsizliğin artması gibi önemli dolaylı etkilerini içermediğinden, muhtemelen düşük bir tahmin.

350.org’un genel müdürü Anne Jellema şunları söyledi:

“Önümüzdeki birkaç gün içinde büyük petrol şirketleri, büyük bir kısmını halihazırda binlerce kişinin ölümüne ve milyonlarca kişinin yoksullaşmasına neden olan bir savaşın sırtından kazanılmış astronomik ilk çeyrek karlarını açıklayacak. Hürmüz Boğazı yarın yeniden açılsa bile, yakıt, elektrik ve gıda masraflarını karşılamakta zorlanan sıradan insanlar pahasına, petrol şirketlerinin kasalarına müstehcen miktarda para akmaya devam edecek.”

350.org, sosyal koruma ve fosil yakıt alternatiflerinden daha ucuz, daha temiz ve daha güvenilir olan yenilenebilir enerji yatırımları için kaynak yaratabilecek, aşırı kârlar üzerine acil bir olağanüstü vergi uygulanması çağrısında bulundu.

ABD’li ve Körfez bölgesi dışındaki diğer petrol şirketlerinin durumuyla bu olumsuz durum arasındaki zıtlık ise dikkat çekiyor.

Salı günü BP, Orta Doğu’daki çatışmaya bağlı olarak petrol ve doğalgaz fiyatlarında yaşanan artışın ardından, yılın ilk çeyreğine ait kârının iki katından fazla arttığını açıkladı.

Enerji devi, yeni CEO Meg O’Neill yönetimindeki ilk dönem sonuçlarında, Ocak-Mart 2026 arasında 3,2 milyar dolar kâr elde etti.

Bu rakam, 2025’teki 1,4 milyar dolarlık kârla karşılaştırıldığında büyük bir artış demek.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) akışının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ın kapatılmasına yol açtıktan sonra, tüm küresel petrol devlerinin bu çeyrekte daha yüksek kârlar açıklaması bekleniyor.

Fakat BP, üç yılın en yüksek seviyesine çıkan kârını, analistlerin yaklaşık 2,6 milyar dolarlık beklentisinin çok üzerinde olan “olağanüstü” olarak nitelendirdi.

Bu gelişme, petrol fiyatının salı günü erken saatlerde 111 dolara ulaşmasıyla gerçekleşti.

Bu, Donald Trump’ın bu ayın başlarında İran ile ateşkes ilan etmesinden bu yana en yüksek seviye.

BP hisseleri, başarısız bir net sıfır yatırım hamlesinin ardından 2020’den bu yana sektörün en kötü performans gösteren hisseleri olmuştu.

Fakat son dönemdeki petrol fiyatlarındaki artış bu düşüşü tersine çevirdi ve BP hisseleri savaşın başlamasından bu yana yaklaşık yüzde 24 değer kazandı.

BP, sonuçların açıklanmasının ardından yüzde 2’nin üzerinde bir artış daha kaydederek FTSE100’de en iyi performans gösteren hisse senedi oldu.

Kâr artışının gerçekleştiği dönem, son üç yıl içinde üçüncü CEO’sunu atayan BP için kritik bir zamana denk geliyor. 1 Nisan’da şirketin başına geçen O’Neill, şirketin “iyi işlediğini” belirtmiş ve

“Tesislerimizin güvenilirliği yüksek, rafinerilerimizin kapasite kullanımı yüksek ve hem Amerika Körfezi’nde hem de ABD’deki kara operasyonlarımız olan bpx Energy’de üretimimiz arttı,” demişti.

BP, dünyanın en büyük petrol tüccarlarından biri ve genellikle yılda 4 milyar varil petrol ticareti yapıyor ki bu, şirketin gerçek üretim miktarının yaklaşık iki katı.

Şirketin ticaret masaları, Orta Doğu’daki gerginlikler gibi jeopolitik olayların neden olduğu fiyat dalgalanmalarına bahis oynamaktadır.

Şirketin bu alandaki gücü, aynı zamanda gerçek petrol hareketlerini kontrol etmesinden de kaynaklanıyor. Yaklaşık 300 kiralık ve kendi tankerini yöneten şirket, yüklerini dünyanın her yerinden en iyi fiyatı sunan yere yönlendirebiliyor.

BP’nin finans direktörü Kate Thomson, “Tedarik, ticaret ve nakliye ekibimiz, mevcut tedarik kesintilerinin etkilerini yönetmek için müşterilerimizle birlikte çalışıyor,” dedi.

Çevre grupları, BP’nin kârının büyüklüğünü hemen eleştirdi ve bunun, BP dahil olmak üzere Birleşik Krallık açık deniz operatörlerine uygulanan olağanüstü kâr vergisini haklı çıkardığını iddia etti.

End Fuel Poverty’den Simon Francis şunları söyledi:

“Bu astronomik kârlar, çatışmaların petrol ve gaz fiyatlarını artırdığında enerji şirketlerinin kâr ettiğini, bunun bedelini ise hane halklarının ödediğini çarpıcı bir şekilde hatırlatıyor. Şu anda açıklanan kâr seviyelerini görüyoruz; bu da olağanüstü kâr vergisinin neden bu kadar gerekli olduğunu gösteriyor.”

Yılın ilk üç ayında hissedarlara ait toplam kâr, geçen yılın aynı dönemindeki 700 milyon dolardan 3,8 milyar dolara yükseldi.

Kaynak: Harici

Brent petrol, Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatların aksamasıyla yüzde 2,7 artarak 111,20 dolarla son üç haftanın en yüksek seviyesine ulaştı. ABD ham petrolü de yüzde 2,9 yükselerek 99,10 dolara çıktı.

Brent petrol fiyatının yıl başından bu yana ise yüzde 71 artış kaydettiği hesaplandı.

Goldman Sachs, yayımladığı raporda Hürmüz Boğazı'ndaki kısıtların sürmesi halinde stoklarda "sıra dışı" bir erime yaşanabileceği uyarısında bulundu. Banka, Brent petrol için yılın son çeyreğine ilişkin fiyat tahminini 80 dolardan 90 dolara yükseltti.

Morgan Stanley ise Brent petrol için mevcut öngörülerini değiştirmedi. Banka, ikinci çeyrekte ortalama 110 dolar, üçüncü çeyrekte 100 dolar ve yılın son çeyreğinde 90 dolar seviyelerinin görülebileceğini değerlendirdi.

Nisan başından bu yana genel bir ateşkes iklimi hakim olsa da, Hürmüz Boğazı'ndaki fiili durum küresel arz zincirini tehdit etmeye devam ediyor. Bölgedeki karşılıklı ablukalar nedeniyle su yolundaki günlük geçişlerin neredeyse sıfıra inmesi; ham petrol, doğal gaz ve rafine ürün akışını durma noktasına getirdi.

Enerji maliyetlerini doğrudan yukarı çeken bu tıkanıklık, küresel ölçekte yeni bir enflasyon krizi endişesini de beraberinde getiriyor.

Piyasalarda, jeopolitik gelişmelerin ve arz kısıtlarının önümüzdeki dönemde fiyatlamalar üzerinde belirleyici olmaya devam etmesi bekleniyor.

Kaynak: Dünya

Gemi takip verilerine göre, Mart başında Birleşik Arap Emirlikleri’nin Das Adası’ndan yükleme yapan "Mubaraz" adlı LNG tankeri, ablukayı aşarak Hindistan’ın güney ucuna ulaştı.

Gemi, mart ayı başında yüklemesini tamamladıktan sonra bir süre körfez içinde bekledi ve 31 Mart tarihinde transponder (AIS) sinyali göndermeyi durdurdu.

Yaklaşık dört hafta boyunca radar altında hareket eden tanker, 27 Nisan’da Hindistan’ın batısında yeniden sinyal vererek güvenli sulara ulaştığını teyit etti.

Tankerin şu anki rotası Çin’deki bir terminali gösteriyor ve sevkiyatın 15 Mayıs tarihinde varış noktasına ulaşması bekleniyor.

Hürmüz Boğazı, dünya LNG arzının yaklaşık beşte birinin geçiş noktası konumunda. Savaş öncesinde boğazdan her gün ortalama 3 yüklü LNG tankeri geçerken, son iki aydır bu sayı neredeyse sıfıra inmişti.

Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından olan Katar’a ait gemiler, artan gerilim ve ABD-İran arasındaki abluka nedeniyle geçtiğimiz haftalarda boğazdan geri dönmek zorunda kalmıştı.

Sevkiyatların durması, Avrupa ve Asya spot piyasalarında doğal gaz fiyatlarını sert bir şekilde yukarı itmişti.

Denizcilik uzmanları, Hürmüz gibi yüksek riskli bölgelerde gemilerin tespit edilmemek veya sinyal bozuculardan etkilenmemek için transponderlarını kapatmasının standart bir "kriz dönemi prosedürü" haline geldiğini belirtiyor.

Kaynak: Bloomberght

Brent petrol vadeli işlemleri, GMT 04.53 itibarıyla varil başına 1,35 dolar (yüzde 1,3) artışla 106,68 dolara yükseldi. Günün erken saatlerinde 2 doların üzerini gören artışların bir kısmı ise geri verildi.

ABD tipi ham petrol WTI brent petrolü ise 95 sent (yüzde 1) artışla 95,35 dolardan işlem gördü.

Geçen hafta Brent ve WTI sırasıyla yaklaşık yüzde 17 ve yüzde 13 artarak savaşın başlangıcından bu yana en güçlü haftalık yükselişlerini kaydetmişti.

Hafta sonu diplomatik temaslara ilişkin beklentiler geriledi. ABD Başkanı Donald Trump'ın temsilcilerinin planlanan Pakistan ziyaretini iptal etmesi, sürecin ilerlemediğine işaret ederken, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin bölgedeki temasları da tabloyu değiştirmedi.

Trump'ın Truth Social'da yaptığı son paylaşımda, Hürmüz Boğazı'na mayın döşeyen herhangi bir İran teknesine ateş açılması ve yok edilmesi çağrısı ile Hürmüz üzerinde tam kontrol sağlandığına yönelik iddiaları da savaş risk primini yüksek tutmaya devam ediyor.

İran'ın boğazı büyük ölçüde kapattığı, ABD'nin ise İran limanlarına yönelik ablukayı sürdürdüğü belirtiliyor. Veri sağlayıcısı Kpler'e göre, pazar günü Körfez'e yalnızca bir petrol ürünü tankeri giriş yaptı. Bu durum, küresel arzın sıkışık kalmaya devam ettiğine işaret ediyor.

Goldman Sachs, Orta Doğu'daki üretim düşüşünü gerekçe göstererek petrol fiyatı beklentilerini yukarı yönlü revize etti. Banka, yılın son çeyreğinde Brent petrol için 90 dolar, WTI için ise 83 dolar seviyelerini öngördü.

Banka analistleri, "Petrol fiyatlarında yukarı yönlü riskler, rafine ürün fiyatlarının olağanüstü yüksek seyri, ürün arzında yaşanabilecek sıkıntılar ve şokun benzeri görülmemiş büyüklüğü nedeniyle ekonomik riskler yalnızca baz senaryomuzun işaret ettiğinden daha büyük" ifadelerini kullandı.

Kaynak: Dünya

Faz-1 çalışmaları kapsamında Sakarya Gaz Sahası'ndaki 12 kuyudan üretim yapılıyor. Günlük üretimin 9,5 milyon metreküp olduğu sahadan bugüne kadar toplam 6 milyar metreküp üretim gerçekleştirildi.

Üretimin artırılması için yapılan Faz-2 çalışmaları ise devam ediyor. Faz-2 kapsamında üretilecek doğal gaz ise Osman Gazi Yüzer Üretim Platformunda işlenecek. Edinilen bilgilere; göre 30 Ağustos tarihinde Osman Gazi Üretim Platformu Sakarya Gaz Sahası’na uğurlanacak. Böylece karaya taşınacak gaz ile mevcut üretim kapasitesi, ikiye katlanarak günde 20 milyon metreküpe çıkarılacak.

Faz-3 çalışmaları kapsamında üretilecek gazın da 2028’de devre alınması beklenen ikinci yüzer üretim platformu tarafından işlenmesi planlanıyor. Yeni platformun devreye alınması ile Sakarya Gaz Sahası’ndaki üretim kapasitesi, günlük 40 milyon metreküpe çıkarılacak.
Yerli gazın 16 milyonu aşkın hanede kullanılması hedefleniyor

Türkiye'de doğal gaz kullanım sayısı yaklaşık 22 milyon haneye yükselirken, bunun 4 milyonu Karadeniz'de keşfedilen yerli doğal gazı kullanıyor. Sakarya Gaz Sahası’ndaki FAZ-2 çalışmalarının devreye girmesiyle yerli gaz kullanım oranının 8 milyona çıkması bekleniyor. Ayrıca 2028 yılında devreye girecek FAZ-3 çalışmalarıyla da yerli gazın 16 milyonu aşkın hanede kullanılması hedefleniyor.

Sakarya Gaz Sahası’nda yürütülen çalışmalar, Fatih, Kanuni, Yavuz, Abdülhamid Han ve Yıldırım Sondaj Gemileri ile kesintisiz olarak devam ediyor.

Raporda, büyük ölçüde ABD tarafından yönlendirilen bu genişlemenin etkisinin "en az iki yıl" ertelendiği ifade edildi.

Bu görünüm, Vitol Group'un bu hafta başında yaptığı ve küresel arzın 2028 yılına kadar etkilenebileceğini belirten uyarısıyla örtüşüyor. Enerji ticaret şirketi, geçen ay Katar'daki LNG tesislerinde meydana gelen hasarı ve Orta Doğu genelindeki yeni projelerdeki gecikmeleri gerekçe gösterdi.

İkinci ayına giren çatışma hafifleme belirtisi göstermiyor ve küresel petrol ve LNG arzının yaklaşık beşte birini fiilen kesiyor. Katar, geçen ay İran'ın düzenlediği saldırıların sıvılaştırma kapasitesinin yaklaşık yüzde 17'sine zarar verdiğini ve onarımın beş yıla kadar sürebileceğini açıkladı.

Uluslararası Enerji Ajansı (UEA), kısa vadeli arz kayıpları ve daha yavaş kapasite büyümesinin birleşik etkisinin, 2026 ile 2030 yılları arasında yaklaşık 120 milyar metreküp LNG açığına yol açabileceğini belirtti. Bu tahmin, Katar'ın Kuzey Saha Doğu genişleme projesindeki gecikmeleri de içeriyor.

Şu an için, yüksek fiyatlar, daha ılıman hava koşulları ve tüketimi sınırlamaya yönelik politika çabaları nedeniyle, ithalatın yoğun olduğu kilit pazarlarda talep azalmıştır. Birçok Asya ülkesi, arz sıkıntısı karşısında gaz kullanımını sınırlamak için yakıt değiştirme ve talep yönlü önlemlere yöneliyor.

Raporda, "Küresel doğalgaz piyasasını dengelemek için talebe yanıt verme kilit önem taşıyacak" denildi.

Kaynak: Bloomberght

Piyasada tarihi arz kaybı

Vitol CEO’su Russell Hardy, Lozan’da küresel bir emtia zirvesinde yaptığı açıklamada, çatışmalar yarın sona erse bile hasar gören altyapının devreye alınmasının aylar sürebileceğini belirterek, mevcut kaybın şimdiden 700 milyon varile yaklaştığını söyledi. Hardy’ye göre işler yoluna girse bile, hasar gören altyapı dikkate alındığında toplam kayıp en az 1 milyar varil olacak. Bu miktar, yaklaşık 10 günlük küresel petrol tüketimine eşdeğer bulunuyor.

Körfez Savaşı’ndan bile daha ağır etki

Ekonomim.com'dan Evrim Küçük'ün haberine göre; Piyasa aktörleri, bu kesintinin 1990’daki Körfez Savaşı sonrası yaşanan şoktan daha ağır olduğuna dikkat çekiyor. En kritik fark ise bugün dünyadaki yedek üretim kapasitesinin büyük bölümünün yine Körfez bölgesinde bulunması. Bu da Hürmüz’de yaşanan her aksamanın doğrudan fiyatlara yansımasına neden oluyor.

Brent 100 dolara dayandı

Bu arada İran açıklarında ticari gemilere yönelik yeni saldırılar risk primini yeniden yükseltti. Denizcilik yetkilileri, Liberya bayraklı bir konteyner gemisinin ateş altına alındığını, iki kargo gemisinin daha hedef alındığını bildirdi. Gelişmeler sonrası Brent petrol vadeli işlemleri yeniden 100 dolar seviyesine yaklaştı. Analistler, boğazın birkaç ay daha tam kapasite açılamaması halinde yalnızca enerji fiyatlarında değil, küresel büyümede de sert yavaşlama yaşanabileceğini belirtiyor. Bazı kurumlara göre krizin yaz sonuna sarkması durumunda dünya ekonomisi resesyon riskine girebilir.

Zengin ülkeler korur, yoksullar etkilenir

Trafigura CEO’su Richard Holtum, yüksek fiyatların talebi baskılayacağını ancak zengin ülkelerin tüketicilerini sübvansiyonlarla koruyabileceğini söyledi. Buna karşın ödeme gücü düşük ülkelerin hem enerji hem de ithalat faturasında ağır baskıyla karşılaşacağı ifade ediliyor. Özellikle Asya ve Afrika’da etkilerin daha sert hissedilmesi bekleniyor.

Hürmüz’de trafik durdu

Küresel petrol ve LNG ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı’nda gemi geçişleri tarihi ölçüde yavaşladı. Savaş öncesi günde yaklaşık 140 gemi geçiş yaparken, dün itibariyle 24 saatte sadece 3 geminin boğazı kullanabildiği bildirildi. Yüzlerce gemi Körfez içinde beklerken yaklaşık 20 bin denizcinin mahsur kaldığı belirtiliyor. Broker kuruluşları, yük taşıyan çok sayıda süpertankerin çıkış izni beklediğini, güvenlik sağlanmadan normalleşmenin zor olduğunu vurguluyor.

2027’ye kadar uzanabilecek gıda şoku kapıda

Enerji akışındaki kesinti, tarım piyasalarını da tehdit ediyor. Uzmanlara göre yüksek doğalgaz fiyatları gübre üretimini baskılıyor. Doğalgaz, azotlu gübre üretiminde temel hammadde olarak kullanılıyor. Ayrıca tankerlerin alternatif rotalara yönelmesiyle Panama Kanalı ve diğer geçiş noktalarında sıkışıklık artarken, bazı tahıl rotalarında navlun maliyetlerinin yüzde 50-60 yükseldiği belirtiliyor. Ticaret şirketleri, kriz uzarsa bunun 2027 hasat dönemine kadar uzanabilecek yeni bir gıda enflasyonu dalgası yaratabileceği görüşünde.

Reuters’ın Kpler verilerine dayandırdığı habere göre, savaşın 28 Şubat tarihinde başlamasının hemen ardından İran’ın Hormuz Boğazı’nı kapatmasıyla birlikte, dünya piyasaları o günden bu yana 500 milyon varilden fazla petrol ve kondensattan mahrum kaldı.

Kpler kıdemli ham petrol piyasası analisti Johannes Rauboll, çatışmaların başlangıcından bu yana Brent petrol fiyatlarının varil başına 80 ile 120 dolar aralığında dalgalandığını belirtti.

Rauboll, buna karşın krizin başlangıcından bu yana ortalama fiyatın yaklaşık 100 dolar seviyesinde gerçekleştiğini ifade etti.

Savaşın enerji piyasalarına maliyeti 50 milyar doları aştı

Savaşın sürdüğü 50 gün boyunca Basra Körfezi ülkelerinden sevkiyatı yapılamayan petrolün toplam değeri 50 milyar dolar sınırını geçti.

Analistler, son günlerde çatışmanın sona ermesine ilişkin bazı perspektifler ortaya çıkmış olsa da, krizin etkilerinin aylar hatta yıllar boyu hissedilmeye devam edeceğini vurguluyor.

Suudi Arabistan’ın, petrol ihracatının neredeyse tamamını ülkeyi boydan boya kat eden boru hattı aracılığıyla Kızıldeniz’deki limanlara yönlendirdiği kaydedildi.

Buna rağmen Basra Körfezi’nden yapılan sevkiyatlarda günlük 13 milyon varil petrol ve 300 milyon metreküp sıvılaştırılmış doğalgazın (LNG) bloke edildiği bildirildi.

Bu durumun petrol sahaları, petrol işleme tesisleri ve gaz sıvılaştırma ünitelerinde çalışmaların durdurulmasına yol açtığı aktarıldı. Yaşanan kesintilerin başta Asya ülkeleri ekonomileri olmak üzere küresel ölçekte ciddi zarara yol açtığı belirtildi.

Enerji fiyatlarındaki artış, bazı yakıt türlerindeki kıtlık ve gübre eksikliği gibi sonuçların Avrupa, Afrika ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD) dahil tüm bölgelerde hissedildiği dile getirildi.

Kayıp miktarı küresel talebin kritik eşiklerine karşılık geliyor

Piyasadan silinen 500 milyon varillik kaybın ölçeği, küresel ekonomi ve tüketim verileriyle yapılan şu kıyaslamalarla somutlaştırıldı:

-Küresel ekonominin beş günlük petrol ihtiyacının tamamen durması.

-Dünya genelindeki tüm karayolu ulaşımının 11 gün boyunca durdurulması.

-Küresel havacılık taşımacılığının 10 hafta boyunca tamamen kesilmesi.

-Uluslararası deniz taşımacılığı sektörünün faaliyetlerine dört ay ara vermesi.

-ABD’nin yaklaşık bir aylık veya tüm Avrupa’nın bir ayı aşkın petrol talebinin karşılanamaması.

Sevkiyatların eski temposuna dönmesinin yalnızca Washington ile Tahran arasındaki anlaşmalara bağlı olmadığı; aynı zamanda lojistik süreçler, tankerlerin erişilebilirliği, sigorta maliyetleri, navlun oranları ve armatörlerin gemilerini yeniden Basra Körfezi’ne gönderme istekliliğine dayalı olduğu ifade edildi.

Birçok tankerin şu anda Amerika’dan Asya’ya petrol ve LNG taşıdığı ve bu seferlerin 40 güne kadar sürdüğü bilgisi paylaşıldı.

Körfez’de 260 tanker ve devasa enerji yükü bekliyor

Deniz trafiğinin yeniden başlaması ve yeni engellerin çıkmaması durumunda, bölgede bloke edilmiş halde bekleyen yaklaşık 260 tankerin körfezden ayrılacağı bildirildi.

Bu tankerlerin içinde yaklaşık 170 milyon varil petrol ve 1,2 milyon ton (1,7 milyar metreküp) LNG yüklü olduğu aktarıldı.

UEA verilerine göre, Basra Körfezi’ndeki petrol ve gaz sahalarının yaklaşık yarısının savaş öncesi üretim hacmine iki hafta içinde dönebileceği öngörülüyor.

Sahaların yüzde 30’unun eski kapasitesine ulaşması için altı haftaya kadar süreye ihtiyaç duyulacağı, kalan yüzde 20’lik bölümün ise aylar sürecek bir toparlanma sürecine gireceği tahmin ediliyor.

Katar’daki devasa LNG merkezi de dahil olmak üzere hasar gören büyük enerji tesislerindeki onarım çalışmalarının ise çok daha uzun süreceği kaydedildi.

Katar’daki tesisin kapasitesinin yaklaşık yüzde 17’sinin zarar gördüğü ve bu hasarın onarılmasının beş yıla kadar sürebileceği belirtildi.

Kaynak: Harici

Savaşın başlamasından kısa süre sonra devreye aldıkları önlemlere dikkat çeken Birol, “Savaş başladıktan 15 gün sonra 400 milyon varillik petrol arzı açıkladım, bu bütün dünya için sigorta” dedi. Gerekirse rezervlerin kullanılmaya devam edilebileceğini belirten Birol, “Daha zor durumlarla karşılaşırsak petrol rezervlerinin devamını kullanabiliriz” ifadelerini kullandı.

Birol, üç hafta boyunca kamuoyuna açıklama yapmaktan kaçındıklarını da belirterek, “Piyasaları yönlendirmek istemedik ama işin vehameti anlaşılmayınca konuşma kararı aldım” dedi.

“Toparlanma en az 2 yıl sürecek”

Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin etkisinin kalıcı olacağını vurgulayan Birol, “Yarın Hürmüz açılsa bile artık savaş öncesine gelebilmek için ciddi bir zamana, rehabilitasyon sürecine ve ciddi paraya ihtiyaç var” dedi. Bu sürecin en az iki yıl sürebileceğini belirten Birol, “Tespitlerimize göre bu süre 2 yıl, enerji ithalatçısı ülkeler için çok zor bir dönem olacak” değerlendirmesinde bulundu.

Küresel enerji piyasalarında dalgalanmanın süreceğine dikkat çeken Birol, “2 yıla yakın bir süre dünya enerji piyasaları volatil bir dönemden geçebilir” ifadelerini kullandı. Krizin kolay çözülemeyeceğini vurgulayan Birol, “Durumu düzeltebilecek sihirli değnek yok” dedi.

Jet yakıtı krizi kapıda

Krizin özellikle Avrupa’da enerji tedarik zincirini ciddi şekilde etkilediğini belirten Birol, jet yakıtı tarafında risklerin arttığını söyledi. “Avrupa jet yakıtının yüzde 75’ini Orta Doğu’dan alıyordu, şimdi Nijerya ve ABD’den alıyor” diyen Birol, havayolu şirketlerinin fiyat artışına başladığını ifade etti.

Tedarik tarafında alternatif arayışların sürdüğünü belirten Birol, “Daha fazla ihracatı teşvik etmek için Nijerya petrol bakanıyla görüşeceğim” dedi. Ancak arzın yeterince artmaması halinde risklerin büyüyebileceğine dikkat çekerek, “Daha fazla jet yakıtı gelmezse 6-7 hafta sonra Avrupa ve bazı ülkelerde ciddi sıkıntılar görülebilir” uyarısında bulundu.

Türkiye için görece sınırlı etki

Küresel petrol fiyatlarındaki yükselişin Türkiye’yi de etkileyeceğini belirten Birol, bunun enflasyon ve ekonomi açısından olumsuz olduğunu söyledi. Ancak Türkiye’nin etkilenme düzeyinin görece daha sınırlı kalabileceğini ifade eden Birol, “Türkiye Asya ve Avrupa’daki ülkeler kadar etkilenmeyecek” dedi.

Enerji arzı açısından alternatif hatların önemine de değinen Birol, “Bakan Şimşek ile de konuştum, Türkiye için Basra-Ceyhan önemli bir alternatif” değerlendirmesinde bulundu.

Enerji haritası değişiyor

Hürmüz Boğazı’nın artık eski güvenilirliğini yitirdiğini belirten Birol, “Hürmüz Boğazı güvenilir bir boğaz olma özelliğini yitirdi, bu kriz dünya enerji haritasını yeniden dizayn edebilir” dedi.

Birol’a göre bu süreç, küresel enerji sisteminde kalıcı değişimlerin habercisi, “Enerji dünyasında büyük değişiklikler başlayacak, dünya ekonomisinin tek bir boğaza bağlı olma gerçeği tarihe karışacak” diyor.

Kısa vadede ise tablo net diyen Birol, “Hürmüz yarın açılsa bile uzun bir süre volatil seyir ve yüksek fiyat sürecek” dedi.

Birol, toparlanmanın ülkeden ülkeye farklılık göstereceğini ifade etti. Irak’ta sürecin daha uzun sürebileceğini söyleyen Birol, Suudi Arabistan’da ise toparlanmanın görece daha hızlı olabileceğini belirtti. Buna karşın genel tabloya bakıldığında, bölgedeki enerji arzının savaş öncesi seviyelere dönmesinin yaklaşık iki yılı bulabileceğini vurguladı.

Birol, özellikle Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalması ihtimalinin piyasalarda yeterince ciddiye alınmadığını söyledi. Dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan boğazın uzun süre kapalı kalması halinde, petrol ve doğal gaz piyasalarında ciddi fiyat artışlarının kaçınılmaz olacağına işaret etti.

Savaş öncesinde yola çıkan petrol ve doğal gaz sevkiyatlarının varış noktalarına ulaşmasının, ilk aşamada arz şokunun etkisini sınırladığını belirten Birol, mart ayında yeni tanker yüklemelerinin yapılmadığını söyledi. Bu nedenle özellikle Asya pazarlarına yönelik yeni petrol, gaz ve yakıt sevkiyatının gerçekleşmemesinden kaynaklanan arz boşluğunun artık hissedilmeye başlandığını ifade etti.

IEA’nın mart ayında gerçekleştirdiği acil petrol rezervi kullanımının ardından yeni bir adım atılıp atılmayacağına ilişkin soruya da yanıt veren Birol, ajansın gerektiğinde hızlı ve kararlı şekilde harekete geçmeye hazır olduğunu söyledi.

Fatih Birol, Associated Press haber ajansına yaptığı açıklamada ise, Hürmüz Boğazının birkaç hafta içinde yeniden açılmaması durumunda küresel enerji arzı üzerindeki olumsuz sonuçların daha da ağırlaşabileceği uyarısında bulundu. Birol, "Avrupa’da belki 6 haftalık kadar jet yakıtımız kaldı. Eğer Hürmüz Boğazı’nı açamazsak yakında A şehrinden B şehrine olan bazı uçuşların jet yakıtı eksikliği nedeniyle iptal edilebileceği haberini duyacağız" şeklinde konuştu. Birol, "Birçok hükümet lideri bana Hürmüz Boğazı, mayıs sonuna kadar açılmazsa başta daha zayıf ekonomiler olmak üzere birçok ülkenin büyük zorluklarla karşılaşacağını ve bunun yüksek enflasyon rakamlarından yavaş büyümeye veya bazı durumlarda durgunluğa kadar uzanabileceğini söylüyor" dedi.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, "Somali’de büyük bir coşkuyla karşıladığımız Çağrı Bey sondaj gemimiz Mogadişu Limanı’ndan demir alarak görev yeri Curad-1 kuyusuna doğru yola çıktı. İnşallah tarihimizin ilk yurt dışı derin deniz sondajına Bismillah diyerek başlayacağız. Çağrı Bey’i umutla bekleyen yüreklerin duasından aldığımız güçle sömürünün değil, kardeşliğin destanını yazmak; iki kardeş ülkenin ortak refahını inşa etmek ve enerjideki gücümüze güç katmak için çalışmaya devam edeceğiz" dedi.
Enerji filosunun yeni derin deniz sondaj gemilerinden Çağrı Bey, Türkiye’nin yurt dışındaki ilk derin deniz arama sondajını gerçekleştirmek amacıyla çalışmalarına başlıyor.

53 günün ardından Somali’ye vardı

Çağrı Bey, Somali’deki sondaj çalışmaları için 15 Şubat 2026’da Mersin Taşucu Limanı’ndan Somali’ye doğru seyrine başladı. 53 günlük seyir süresi sonunda Somali’ye ulaşan gemi, geçtiğimiz 10 Nisan’da Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın da iştirak ettiği törenle Mogadişu Limanı’nda karşılandı.

Limandan ayrıldı

Limanda malzeme ve yakıt ikmali gibi son hazırlıkları gerçekleştirilen Çağrı Bey, Mogadişu Limanı’ndan ayrılarak sondaj yapacağı CURAD-1 kuyusuna doğru hareket etti. Çağrı Bey’in bu yolculuğunda, enerji filosundan Altan, Korkut, Sancar destek gemileri de yanında bulunuyor. Güvenli bir şekilde çalışabilmesi için TCG Sancaktar, TCG Gökova ve TCG Bafra’dan oluşan donanma unsurları da Çağrı Bey’e eşlik ediyor.

Konumlanma ve test aşaması

Çağrı Bey’in, bugün (13 Nisan) öğle saatlerinde 372 kilometre açıkta bulunan kuyu lokasyonuna varması planlanıyor. Geminin, CURAD-1 kuyusuna varmasının ardından öncelikle konumlanma işlemi gerçekleştirilecek. Daha sonra da kuyuya ilişkin çeşitli test faaliyetlerine başlanacak.

7 bin 500 metre derinlikte sondaj

Test faaliyetlerinin tamamlanmasının ardından ise sondaj aşamasına geçilecek. Çağrı Bey Sondaj Gemisi, 3 bin 495 metre su derinliğine sahip noktada, deniz tabanından itibaren de 4 bin 5 metre kazılmasının ardından toplam 7 bin 500 metreye inerek sondaj yapacak. CURAD-1 kuyusunun, söz konusu 7 bin 500 derinlik ile dünyanın en derin ikinci deniz kuyusu olması hedefleniyor. Ayrıca, Çağrı Bey’in yürüteceği sondaj operasyonunda 4 bin metreye dalabilen bir su altı robotu da kullanılacak. İklim ve hava şartlarının uygun seyretmesi durumunda sondaj operasyonunun 6 ila 9 ay arasında tamamlanması planlanıyor.

İki kardeş ülkenin ortak refahı

Konuya ilişkin sosyal medya hesaplarından bir video paylaşan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, "Somali’de büyük bir coşkuyla karşıladığımız Çağrı Bey sondaj gemimiz Mogadişu Limanı’ndan demir alarak görev yeri Curad-1 kuyusuna doğru yola çıktı. İnşallah tarihimizin ilk yurt dışı derin deniz sondajına Bismillah diyerek başlayacağız. Çağrı Bey’i umutla bekleyen yüreklerin duasından aldığımız güçle sömürünün değil, kardeşliğin destanını yazmak; iki kardeş ülkenin ortak refahını inşa etmek ve enerjideki gücümüze güç katmak için çalışmaya devam edeceğiz" ifadelerini kullandı.

Dünyanın 4. Büyük derin deniz arama filosuna sahibiz
Bakan Bayraktar, Türkiye’nin 2016 yılında önemli bir değişiklik ile dünyanın 4. büyük derin deniz arama filosuna sahip ülkesi haline geldiğini belirterek "Aradan geçen 10 yılda geliştirdiğimiz bu kabiliyet ve tecrübeli insan kaynağımızla, Karadeniz’de doğal gaz bulduk ve şimdi ülkemizdeki 4 milyon evin doğal gazını burada üretiyoruz" diye konuştu.

Türk petrol doğal gaz aramacılığında artık yeni bir dönem başlıyor
Çağrı Bey’i 15 Şubat’ta Mersin’den uğurladıklarını, geminin Akdeniz’i bir ucundan bir ucuna geçtiğini, sonra Afrika kıtasını baştan sona dolaştığını ve 53 günlük seyrüseferin ardından Mogadişu açıklarına demirlediğini anlatan Bakan Bayraktar, "Bugün attığımız bu tarihi adımla Türk petrol doğal gaz aramacılığında artık yeni bir dönem başlıyor. Çağrı Bey, Türkiye’nin yurt dışındaki ilk derin deniz sondajını burada Somali’de gerçekleştirecek" dedi.

Curad-1, dünyanın en derin ikinci deniz sondajı olacak
Bakan Bayraktar, Curad-1 kuyusunun karaya 370 kilometre uzaklıkta ve yaklaşık 3 bin 500 metrelik bir su derinliğine sahip olduğunu ifade ederek, "Deniz tabanından itibaren yaklaşık 4 bin metrelik bir sondaj planlıyoruz. Toplamda 7 bin 500 metrelik derinliğe ulaşacağız. Curad-1, bu derinlikle dünyanın en derin ikinci deniz sondajı olacak" dedi.

Sondaj operasyonu 6 ila 9 ay sürecek
İklim ve hava şartlarının uygun seyretmesi durumunda sondaj operasyonunun 6 ila 9 ay arasında tamamlanmasının planlandığını ifade eden Bakan Bayraktar; Altan, Korkut ve Sancar isimli destek gemileri ile TCG Sancaktar, TCG Gökova ve TCG Bafra’dan oluşan deniz unsurlarının Çağrı Bey’e eşlik edeceğini kaydetti.

Bu faaliyet, yeni fırsatlara kapı aralayacaktır
Bakan Bayraktar, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 2011 yılında Mogadişu’yu ziyaret ettiğini hatırlatarak "Karşılıklı saygı, güven ve kazan-kazan anlayışına dayalı ilişkilerimiz, 2011 yılından bu yana yoğun bir ivme kazandı. Yatırımdan ticarete, savunmadan enerjiye birçok alanda iş birlikleri geliştirdik" ifadelerini kullandı.
Türkiye’nin, bugün itibarıyla sınırları dışında da derin deniz sondajı yapan ülkeler ligine yükseldiği vurgulayan Bakan Bayraktar, "İnanıyorum ki Oruç Reis ile başlayan Çağrı Bey ile devam eden bu süreç hem Türkiye Somali ilişkileri hem de Türk petrol doğal gaz aramacılığında yeni bir sayfa açıyor. Türk enerji tarihinde Somali görevi, denizaşırı arama ve üretim faaliyetlerini, teknik kapasitesini ve operasyonel kabiliyetini farklı bir seviyeye yükselttiğinin önemli bir göstergesidir. İnanıyorum ki bu faaliyet bizi, uluslararası alanda daha görünür kılarak yeni fırsatlara kapı aralayacaktır" değerlendirmesini yaptı.

Proje, bölgesel istikrar ve güvenliğe de katkı sağlayacak
Bakan Bayraktar, bu önemli projenin sadece Somali’ye değil aynı zamanda bölgesel istikrar ve güvenliğe de katkı sağlayacağını bildirerek, "Bu zor ve meşakkatli yolda bizlere istikamet ve hedef gösteren, her zaman destek verip, güvenen Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’a ve ülkesinin adeta geleceiğini değiştirecek stratejik adımları kararlılıkla atan Somali Cumhurbaşkanı Sayın Hasan Şeyh Mahmud’a şükranlarımı arz ediyorum" dedi.

Bakan Bayraktar, "Buradan birkaç ay sonra hayırlı bir haberi, güzel bir keşif müjdesini hem Somali halkına hem de milletimize vermek inancıyla sizleri saygıyla hürmetle selamlıyorum" ifadelerini kullandı.

Bakan Bayraktar’ın konuşmasının başlangıç ve kapanış kısmını Somalice yaptı. Bayraktar’ın bu jesti, Somaliler tarafından alkışlarla karşılandı.

Türkiye’nin yurt dışındaki ilk derin deniz arama sondajını gerçekleştirmeye hazırlanan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, önemli bir aşamayı geride bıraktı. Sondaj operasyonunu gerçekleştirecek olan Çağrı Bey sondaj gemisi, 53 günlük seyrüseferin ardından Somali’ye ulaştı.

Çağrı Bey için yarın Mogadişu Limanı’nda bir karşılama töreni düzenlenecek. Törene, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın yanı sıra Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, Petrol ve Maden Kaynakları Bakanı Dahir Shire Mohamed ile Limanlar ve Deniz Ulaştırma Bakanı Abdulkadir Mohamed Nur katılacak.

Kuyuya varış 1-2 gün sürecek

Gemi, karşılama töreninin ardından görev yapacağı CURAD-1 kuyusuna doğru hareket edecek. Çağrı Bey’in Mogadişu Limanından Mogadişu’ya 372 kilometre açıkta bulunan kuyu lokasyonuna varması 1-2 gün sürecek.

Çağrı Bey, kuyu lokasyonuna ulaştıktan sonra konumlanma işlemini gerçekleştirecek. Konumlanma tamamlandıktan sonra ise ilk olarak sondaj sürecine ilişkin çeşitli testler yapılacak.

En derin ikinci deniz kuyusu

Testlerin tamamlanmasının ardından Çağrı Bey sondaj gemisi, 3 bin 495 metre su derinliğinin bulunduğu lokasyonda, deniz tabanından itibaren de 4 bin 5 metre kazılmasının ardından toplam 7 bin 500 metreye inerek sondaj gerçekleştirecek. CURAD-1 kuyusunun, 7 bin 500 derinlik ile dünyanın en derin ikinci deniz kuyusu olması da öngörülüyor. Çağrı Bey sondaj gemisinin Somali’deki sondaj çalışmalarının toplamda 288 gün sürmesi bekleniyor.

Çağrı Bey’in yürüteceği sondaj operasyonunda 4 bin metreye dalabilen bir su altı robotu da kullanılacak. Söz konusu sondaj operasyonu, bu tür operasyonlarda kullanılan su altı robotlarının bu derinliğe daldığı ender operasyonlardan biri olarak da kayıtlara geçecek.

İnşası 2024 yılında Güney Kore’de tamamlanan ve Türkiye’nin enerji filosuna katılan yeni gemilerden Çağrı Bey, derin denizde 12 bin metreye kadar sondaj yapabiliyor. ‘7. nesil ultra derin deniz sondaj gemisi’ olarak adlandırılan gemi, 228 metre uzunluğa, 114 metre yüksekliğe ve 42 metre genişliğe sahip. Helikopter pisti bulunan gemi, ayrıca 200 personele yaşam alanı da sunuyor.

Brent petrol çarşamba günü yüzde 13 düşüş yaşadıktan sonra varil başına 97 doların üzerine çıkarken, ABD ham petrolü yaklaşık 98 dolar seviyesinde işlem gördü.

Fars Haber Ajansı, İsrail saldırılarının ardından boğazdan petrol tankerlerinin geçişinin durduğunu bildirdi. Ancak ABD Başkan Yardımcısı JD Vance bu iddiaya karşı çıkarak “boğazın yeniden açılmaya başladığına dair işaretler görüyoruz” dedi. Vance’in, cumartesi sabahı yerel saatle İslamabad’da İran ile doğrudan görüşmeler için bir ABD heyetine liderlik etmesi bekleniyor.

BOK Financial Securities’te kıdemli başkan yardımcısı olan Dennis Kissler, “Bu henüz bitmiş değil. ABD ham petrolünün alt seviyelerine inmesi için boğazın hiçbir engel olmadan tamamen açıldığını görmemiz gerekiyor. Önümüzdeki iki hafta içinde bunun gerçekleşeceğini düşünmüyorum” dedi.

Bölgede çatışmalar aralıklarla devam etti. Buna İsrail’in Lübnan’daki hamleleri ve İran’ın Körfez ülkelerine yönelik saldırıları da dahil. Ateşkesin Lübnan’ı kapsayıp kapsamadığı konusunda Tahran ile ABD-İsrail tarafı arasında anlaşmazlık bulunuyor.

İran Meclis Başkanı Mohammad-Bagher Ghalibaf, X platformunda yaptığı açıklamada ateşkes teklifinin üç maddesinin şu ana kadar ihlal edildiğini söyledi. Bu arada İran’ın Limanlar ve Denizcilik Örgütü, devlet ajansı Nour News’e göre, Hürmüz Boğazı’na giriş ve çıkış yapan gemiler için iki güvenli rota belirledi. Habere göre bu güzergâhlar, gemisavar mayınlardan kaçınmak amacıyla oluşturuldu.

Hürmüz’de geçişler yeniden artsa bile enerji arzının normale dönmesi anında olmayacak. Petrol ve gaz sahalarında üretim düşürüldü, rafineriler üretimi kıstı veya tamamen durdurdu. Bunların normale dönmesi haftalar hatta muhtemelen daha uzun sürebilir.

Somali’deki çalışmalar, Oruç Reis Sismik Araştırma Gemisi’nin 234 gün boyunca bölgede yaptığı araştırmalar ile şekillendi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından 5 Ekim 2024’te İstanbul Boğazı’ndan Somali’ye uğurlanan Oruç Reis, bu süreçte Somali’deki üç ayrı deniz blokunda toplam 4 bin 464 kilometrekarelik alanda veri topladı. Verilerin incelenmesi ve yorumlanmasının ardından belirlenen bir lokasyonda sondaj çalışması yapılmasına karar verildi.

53 günün ardından Somali’ye varacak

Sondaj kararının ardından, enerji filosunun yeni derin deniz sondaj gemilerinden Çağrı Bey, 15 Şubat’ta Somali’ye doğru seyrine başladı. Çağrı Bey’in, planlanan 53 günlük seyir süresi sonunda cuma günü Mogadişu Limanına ulaşması öngörülüyor.

Bakan Bayraktar Somali’de olacak

Türkiye’nin yurt dışındaki ilk derin deniz arama sondajını gerçekleştirecek olan Çağrı Bey Sondaj Gemisi için Mogadişu Limanı’nda bir tören düzenlenecek. Törene, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın yanı sıra Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, Petrol ve Maden Kaynakları Bakanı Dahir Shire Mohamed ile Liman ve Deniz Ulaştırma Bakanı Abdulkadir Mohamed Nur da katılacak. Törenin ardından Çağrı bey sondaj yapacağı lokasyona hareket edecek.

Çağrı Bey’in sondaja başlayacağı Mogadişu’ya 372 kilometre uzaklıktaki kuyu ismini, Somali’de ailede doğan ilk bebek anlamına gelen Curad’dan alıyor. Çağrı Bey Sondaj Gemisi, 3 bin 495 metre su derinliğine sahip noktada, deniz tabanından itibaren de 4 bin 5 metre kazılmasının ardından toplam 7 bin 500 metreye inerek sondaj yapacak. CURAD-1 kuyusunun, söz konusu 7 bin 500 derinlik ile dünyanın en derin ikinci deniz kuyusu olması hedefleniyor.

288 gün sondaj yapacak

Çağrı Bey Sondaj Gemisi’nin Somali’deki sondaj çalışmalarının toplamda 288 gün sürmesi planlanıyor. Çağrı Bey’in bu görevinde, enerji filosundan Altan, Korkut, Sancar destek gemileri de yanında bulunacak. Sondaj çalışmalarında, Çağrı Bey’de 180, destek gemilerinde 60 ve kara hizmetlerinde 10 personel olmak üzere, toplam 500 saha personeli dönüşümlü görev alacak. İlaveten, güvenli bir şekilde çalışabilmesi için TCG Sancaktar, TCG Gökova ve TCG Bafra’dan oluşan donanma unsurları da Çağrı Bey’e destek verecek.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Enerji filomuzun yeni ve güçlü üyesi Çağrı Bey derin deniz sondaj gemimiz, ülkemizin yurt dışındaki ilk derin deniz arama sondajını gerçekleştirmek üzere dost ve kardeş ülke Somali sularında göreve başlayacak. Çağrı Bey'in bu tarihi görevi, Türkiye’nin enerjide küresel çapta oyun kurucu ve güçlü bir aktör olma vizyonunun en somut göstergesidir” dedi.

Türkiye ile Somali arasında tarihi bağlara dayanan, karşılıklı güven ve kardeşlik temelinde yükselen ilişkileri enerji alanındaki bu stratejik iş birliğiyle taçlandırdıklarını kaydeden Bakan Bayraktar, “Somali ile birlikte yürüteceğimiz bu çalışma, hem iki milletin refahına hizmet edecek hem de ülkelerimiz arasındaki kardeşliği daha da perçinleyecek. Güzel neticeler alma temennisiyle, bu sondaj operasyonunun ülkemize ve Somalili kardeşlerimize hayırlı olmasını diliyorum. Çağrı Bey gemimizin pruvası neta, dümeni viya, rüzgârı kolayına olsun” diye konuştu.

"Krizlerin toplamından daha ağır"

Birol, içinde bulunulan durumu geçmişteki büyük enerji krizleriyle kıyaslayarak tehlikenin boyutunu şu sözlerle özetledi: "Dünya hiçbir zaman bu büyüklükte bir enerji arzı kesintisi yaşamadı. Mevcut kriz; 1973, 1979 ve 2002 krizlerinin toplamından daha ciddi bir boyutta."

Birol, Avrupa, Japonya ve Avustralya gibi gelişmiş ekonomilerin ciddi zorluklarla karşı karşıya olduğunu ancak asıl darbeyi gelişmekte olan ülkelerin alacağını belirtti.

Çifte şok: hem enerji hem gıda zammı

Enerji fiyatlarındaki önlenemez yükselişin doğrudan gıda fiyatlarını tetiklediğini kaydeden Birol, küresel enflasyon baskısının hızlandığını vurguladı. Düşük gelirli ekonomilerin ve ücretli çalışanların hem ısınma ve ulaşım maliyetleri hem de mutfak masraflarındaki artış nedeniyle bir "çifte şok" ile savunmasız kaldığını ifade etti.

Şahdamarı kesildi: yüzde 20’lik kayıp

İran’ın, İsrail ve ABD saldırılarına yanıt olarak dünya petrol ve doğalgaz trafiğinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı neredeyse tamamen kilitlemesi, piyasalarda tam bir kaos yarattı. Stratejik rotanın kapalı kaldığı her gün, küresel enerji maliyetlerini kalıcı olarak yukarı çekiyor.

Piyasaları stabilize etmek için UEA üyesi ülkelerin geçtiğimiz ay stratejik petrol rezervlerini kullanıma açtığını hatırlatan Birol, arz açığını kapatmak için tüm enstrümanların masada olduğunu söyledi.