Sakarya Gaz Sahası’nda günlük 9,5 milyon metreküplük doğal gaz üretimi tüm hızıyla sürerken, bu üretimi iki katına çıkarak olan Türkiye’nin ilk yüzer üretim platformu Osman Gazi’nin hazırlık çalışmalarında da sonuna yaklaşıldı.

Bu kapsamda, acil durumlarda açığa çıkan hidrokarbon gazlarının güvenli bir şekilde uzaklaştırılmasını ve tahliye edilen gazları yüksek sıcaklıkta kontrollü şekilde yakarak tesis içerisindeki basıncın güvenli sınırlar içerisinde tutulmasını sağlayan Alev Kulesi’nin platforma montajına ilişkin kritik bir operasyon yürütüldü.

Dev vinçler kullanıldı

‘Flare Tower’ olarak da bilinen Alev Kulesi modülünün Osman Gazi Yüzer Üretim Platformuna montajlanması için biri 3 bin 500 ton, diğeri de 800 ton kaldırma kapasitesine sahip iki dev vinç kullanıldı. Söz konusu kaldırma işleminin ardından 96 metre yüksekliğinde, yaklaşık 65 metrekare taban alanına sahip ve 260 ton ağırlığındaki alev kulesi, platformdaki yerine yerleştirildi.

Başarılı şekilde platforma entegre edildi

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Osman Gazi’nin devreye alınmasına ilişkin bu kritik çalışmayla ilgili sosyal medya hesaplarından bir paylaşım yaptı. Bakan Bayraktar, "Karadeniz'de doğal gaz üretimimizi yeni bir aşamaya taşıyacak olan Osman Gazi Yüzer Üretim Platformumuz kritik görevi için artık gün sayıyor. Filyos Limanı’ndaki hazırlıklarda son aşamaya gelinirken son olarak platformun en kritik parçalarından biri olan 96 metre yükseklikte ve 260 ton ağırlığındaki alev kulesi de başarılı bir şekilde platforma entegre edildi" dedi.

8 milyon hanenin ihtiyacı Karadeniz’den

Osman Gazi’nin yerli doğal gaz üretimine vereceği katkıyla ilgili de bilgiler paylaşan Bakan Bayraktar, "Eylül ayı sonunda görev yerine uğurlamayı, yılın son çeyreğinde ise devreye almayı planladığımız Osman Gazi ile Sakarya Gaz Sahası’ndaki günlük üretimimizi iki katına çıkaracağız. Böylece 8 milyon hanenin doğal gaz ihtiyacını Karadeniz’den karşılayacağız. Hedefimiz, 2028’de ikinci yüzer üretim platformumuzu da devreye alarak günlük üretimimizi 45 milyon metreküpe çıkarmak ve 17 milyon hanenin doğal gazını Karadeniz’den karşılamak" ifadelerini kullandı.

Damianu, "Kronos" sahasından elde edilecek gelirin, GKRY ile enerji şirketleri arasında imzalanan sözleşmeler kapsamında belirleneceğini ifade ederek, projenin ilk aşamasında gelirin önemli bir bölümünün geliştirme maliyetlerinin karşılanmasına ayrılacağını kaydetti.
"Kronos" sahasının asıl öneminin Güney Kıbrıs’ı doğal gaz üreten ülkeler arasına sokması olduğuna dikkat çeken Damianu, söz konusu gelişmenin GKRY’nin sözde Münhasır Ekonomik Bölgesi’ndeki (MEB) diğer doğal gaz sahalarının geliştirilmesinin de önünü açacağını ileri sürdü.

Yaklaşık 85 metreküp doğalgaz bulunduğu belirtilen sahadan çıkarılacak gazın, Mısır’daki "Zohr" yatağının mevcut altyapısı kullanılarak işlenmesi, ardından "Damietta" terminalinde sıvılaştırılarak başta Avrupa olmak üzere uluslararası pazarlara ihraç edilmesi öngörülüyor.

Afrodit’te üretim hedefi 2031

Damianu, "Afrodit" doğal gaz sahasına ilişkin nihai yatırım kararının 2027 yılının ikinci yarısında alınmasının beklendiğini, üretimin ise 2031 civarında başlamasının planlandığını belirtti. İsrail ile söz konusu saha konusunda yaşanan anlaşmazlığın ticari boyutunda önemli ilerleme kaydedildiğini ifade eden Damianu, hukuki sürecin tamamlanmasının beklendiğini söyledi.

ExxonMobil-QatarEnergy konsorsiyumunun "Glafkos" ve "Pegasus" sahaları için ticari işletilebilirlik bildiriminde bulunduğunu aktaran Damianu, bu sahalara ilişkin nihai yatırım kararının 2029’da alınmasının, üretimin ise 2033 yılında başlamasının öngörüldüğünü kaydetti.

Yüksek elektrik fiyatlarına doğal gaz çözümü

Güney Kıbrıs’taki yüksek elektrik fiyatlarının düşürülmesinde doğal gazın önemli rol oynayacağını belirten Damianu, Vasiliko’daki doğal gaz altyapı projesinin Rum hükümetinin öncelikleri arasında yer almaya devam ettiğini ifade etti. Proje için yeni ihale sürecinin başlatıldığını açıklayan Damianu, sözleşmenin mümkün olan en kısa sürede sonuçlandırılmasının ve projenin yeni gecikmeler ya da hukuki sorunlar yaşanmadan tamamlanmasının hedeflendiğini söyledi.

Elektrik arz güvenliği açısından enerji depolama yatırımlarına da değinen Damianu, Elektrik İletim Sistemi Operatörü’nün toplam 120 MW kapasiteli enerji depolama sistemi geliştirilmesi için çalışma yürüttüğünü bildirdi.

Rum Elektrik İdaresi (AİK) ile özel sektörün de depolama projeleri üzerinde çalıştığını kaydeden Damianu, yatırımcıların izin süreçlerine ilişkin taleplerinin değerlendirildiğini belirtti.

GSI projesi yeniden değerlendiriliyor

Güney Kıbrıs ile Yunanistan arasında denizaltı kablolarıyla elektrik bağlantısı kurulmasını öngören "Great Sea Interconnector" (GSI) projesinin de güncellenmiş teknik ve ekonomik veriler ışığında değerlendirildiğini açıklayan Damianu, Avrupa Yatırım Bankası’nın değerlendirmesinin tamamlanmasının beklendiğini söyledi.

Lübnan ile muhtemel elektrik bağlantısına ilişkin çalışmaların GSI projesiyle çelişmediğini savunan Damianu, Dünya Bankası desteğiyle yürütülen çalışmanın yalnızca ön fizibilite niteliğinde olduğunu kaydetti. Damianu, Güney Kıbrıs’ın elektrik izolasyonunu azaltacak ve enerji güvenliğini artıracak bütün seçeneklerin teknik ve ekonomik veriler doğrultusunda değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Rekabetçi elektrik piyasasının sektörde önemli bir değişiklik oluşturduğunu belirten Damianu, AİK’in yeni piyasa şartlarında da Rum yönetiminin enerji dönüşümündeki stratejik ortaklarından biri olmayı sürdüreceğini kaydetti.

2025/26 kış sezonunun ardından depolardaki düşük seviyeler, önceki yıllarda olduğu gibi yaz aylarında hızla toparlanamadı. Bunun temel nedeni, İran Savaşı sonrasında küresel sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) piyasasının ciddi şekilde sıkılaşması, fiyatların hızla yükselmesi ve Orta Doğu dışında kalan spot sıvılaştırılmış LNG kargoları için Asyalı alıcıların Avrupa'dan daha yüksek fiyat vermesi oldu.

Bu nedenle Avrupa'nın, depolarının aralık başında yüzde 80 doluluk seviyesine ulaşmasını öngören hedefini yakalayamama riski bulunuyor.

Analistler, depolardaki düşük seviyenin özellikle soğuk bir kış yaşanması halinde kasım-mart döneminde doğalgaz fiyatlarında sert yükselişlere yol açabileceği uyarısında bulunuyor.

Ters piyasa yapısı oluştu

Katar'dan LNG arzındaki kesintiler nedeniyle piyasada yakın vadeli kontrat fiyatlarının uzun vadeli kontratlardan daha yüksek olduğu ters piyasa yapısı oluştu. Bu durum, şirketleri depolama yapmaya teşvik etmezken, Avrupa'yı kış koşullarına ve Orta Doğu'dan LNG akışının ne zaman normale döneceğine ilişkin belirsizliğe karşı daha kırılgan hale getirdiği ifade ediliyor.

Ayrıca, Merkezi İskoçya'da bulunan araştırma ve danışmanlık şirketi Wood Mackenzie'nin yayımladığı basın açıklamasında, Avrupa'nın tarihsel olarak düşük doğalgaz depolama seviyelerinin 2026/27 kışında arz güvenliğini riske attığını belirtti.

Kaynak: Bloomberght

Bakan Bayraktar, NATO Zirvesi'nin ardından Irak ile gerçekleştirdiği temaslara değinerek, Irak ile yoğunlaşan temasların ve imzalanan anlaşmaların iki ülke ilişkilerine hukuki bir zemin kazandırdığını belirtti. Temmuz ayının Irak ile ilişkiler açısından oldukça yoğun geçtiğini de söyleyen Bayraktar, ziyaret ve yürütülen çalışmaların, dünyada krizlerin ve çatışmaların arttığı kritik bir dönemde gerçekleştirildiğini ifade etti. Bakan Bayraktar, şu ifadelere yer verdi:

"Böyle bir kritik dönemde İran'la, Irak'la olan ilişkimiz ve Irak'la olan gerçekleştirdiğimiz bu anlaşmalar çok önemli. Anlaşmaların özünde tabii Kerkük'le başlamak lazım. Kerkük bizim üzerinde yaklaşık 2,5 yıldır çalıştığımız bir konu aslında. İmzalar atılınca bunu ilan etme durumuna geldik ama çok uzun süredir üzerinde çalıştığımız bir projeydi. Büyük resme baktığınızda Türkiye olarak biz şunu yapmaya çalışıyoruz; Türkiye'nin mutlak surette enerjideki dışa bağımlılığını düşürmemiz lazım ve bunun için bütün Türkiye'deki kaynaklarımızı; yenilenebilir enerji başta olmak üzere, doğalgaz kaynakları, petrol kaynakları, maden kaynaklarını devreye almaya çalışıyoruz."

Bayraktar, Türkiye'nin enerji alanında yurt dışındaki faaliyetlerini artırmayı hedeflediklerini belirterek, bu kapsamda Türkiye Petrolleri'nin üretim kapasitesini büyütmeye yönelik çalışmalar yürüttüklerini söyledi. Irak ile imzalanan Kerkük anlaşmasının bu hedefin önemli bir parçası olduğunu ifade eden Bayraktar, petrol boru hattı anlaşmaları ve planlanan yeni projelerin iki ülke arasındaki stratejik iş birliğini güçlendireceğini dile getirdi.

"Irak ve Kerkük anlaşması günde Türkiye Petrollerini 1 milyon varil üretim yapacak bir şirkete dönüştürme hedefinin bir parçası"

Türkiye Petrolleri'nin küresel ölçekte daha etkin bir enerji şirketi haline gelmesi hedefiyle çalışmaların sürdüğünü belirten Bayraktar, "Türkiye'de edindiğimiz bu tecrübeyi, bu kabiliyeti de yurt dışında projelerde aramayla alakalı yeni bir faza geçmiş durumdaydık. Ben aslında geçtiğimiz programda, yılbaşında sizinle yaptığımız programda burada birkaç bunun aslında mesajını vermiştim. Hatta o programda şunu söylediğimi hatırlıyorum: Türkiye Petrollerini 1 milyon varil günde üretim yapacak bir şirkete dönüştürmek; bunun bir kısmını Türkiye'de ama bir kısmını mutlaka dışarıda üretilebilecek bir hale getirmeye çalışıyoruz. Aslında Irak ve Kerkük anlaşması bunun bir parçası, bir yansıması. Ama bunun dışında da özellikle petrol boru hattı anlaşmaları ve bundan sonrası için konuştuğumuz konular hakikaten Irak'la Türkiye'yi stratejik anlamda birbirine bağlayacak çok önemli adımlar" diye konuştu.

"100 sene sonra Kerkük'te petrol sahalarına ortak oluyoruz"

Irak petrolünün Kerkük-Ceyhan hattı üzerinden Türkiye'ye taşınmasını öngören 750 bin varillik kapasiteyi değerlendiren Bakan Bayraktar, "Öncelikle Kerkük anlaşmasına çok kısa değineyim. Kerkük, İngiliz petrol şirketinin yaklaşık 100 yıldır petrol ürettiği bir yer. Biz de bir anlamda aslında 100 sene sonra neredeyse Kerkük'te bu petrol sahalarına bir anlamda ortak oluyoruz. Orada bir tane Amerikalı ortağımız var. Yani İngiltere, Amerika, Türkiye üçlüsünün ortak olduğu çok büyük bir petrol rezervine sahip. Yaklaşık şu anda tahminler 3 milyar varillik bir petrol rezervinden bahsediyoruz. Hani bunu bugünkü rakamlara dönersek 250 milyar dolarlık bir ekonomik büyüklükten bahsediyoruz. Günlük üretiminin 1,2 milyon varillere çıkabileceği bir potansiyel var ve hani dünyanın en iyi şirketleriyle Türkiye Petrolleri burada ortak bir şekilde bu faaliyeti yürütecek" açıklamasında bulundu.

"Şu anda bu 750 bin varili mevcut hatlarımızdan taşıyabiliriz ve bunu miktarını da artırabiliriz"

Irak'ta enerji alanında Kerkük-Ceyhan boru hattı dışında üzerinde çalışılan birçok projenin olduğunu da kaydeden Bayraktar, bunlardan birinin de Silopi-Habur-Basra güzergahında olduğunu ve inşa edilmesi halinde Irak petrolünün Ceyhan üzerinden hem Türkiye'deki rafinerilere hem de dünya piyasalarına ulaştırılmasını hedeflediğini söyledi. Körfez ülkelerinde yaşanan çatışmaların da Hürmüz Boğazı'nda petrol taşımacılığını olumsuz etkilediğini ve riskli kıldığını kaydeden Bayraktar, "Hürmüz bize şunu söyledi; mutlaka alternatif güzergahlara, alternatif rotalara ihtiyacı var dünyanın. Yani bütün petrolünüzü siz, Irak için söylüyorum ve Körfez'deki birçok ülke için söylüyorum, işte Hürmüz'den geçerek dünya piyasalarına götürürseniz orada olabilecek şu anda bir çatışma ortamı var, yarın Allah korusun bir kaza olabilir, başka bir şey olabilir; dolayısıyla alternatif ve çeşitlendirme çok önem arz ediyor. Biz şu anda alternatiflerden bir tanesi, konuştuğumuz projelerden, evet, şu anda bu 750 bin varili mevcut hatlarımızdan taşıyabiliriz. Biz mevcut hatlarımızdan 1,5 milyon varil taşıyabiliriz aslında ve diyoruz ki bunu miktarını da artırabiliriz, yani 2-2,5 milyon varillere çıkabiliriz ve boru hattını da Basra'ya kadar uzatalım; gerek Irak'ın üretimi bir kısım üretimini veya Kuveyt, Körfez ülkelerinden ‘Bu hattı ben kullanmak istiyorum ya, petrolümün tamamı Hürmüz'den geçmesin burada başımıza ne geleceği belli değil' diyenleri de bu güzergahtan biz dünya piyasalarına açabiliriz diyoruz" şeklinde konuştu.

"Boru hatları herkesin kazanacağı bir denklemi oluşturuyor"

Bakan Bayraktar, Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerin alternatif enerji koridorlarının önemini artırdığını belirterek, "Şu anda 20 milyon varillik bir petrol akışının olduğu bir coğrafya Hürmüz ve şu anda burada bir çatışma ortamı var. Dolayısıyla burada bir alternatif güzergah, güvenli, istikrarlı bir güzergaha gelmesi herkes için kazanç. Bütün dünya için kazanç. Dünya petrol piyasalarının dengeli olması için dünyaya bizim her gün 100-103 milyon varil günlük bir arzı sunmamız lazım. Öyle olursa daha dengeli fiyatlar olur. İşte herkes sonuçta daha ucuz enerji istiyor. O anlamda bu boru hatları herkesin kazanacağı bir denklemi oluşturuyor" şeklinde konuştu.

Bakan Bayraktar, geçen hafta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Irak Başbakanı Ali el-Zaidi arasında gerçekleştirilen görüşmede, Irak'ın Türkiye'nin günlük 1 milyon varillik ham petrol ihtiyacını karşılamaya hazır olduğunu ve bu yönde istekli olduklarını ilettiğini hatırlattı. Bayraktar, Irak ile imzalanan enerji anlaşmasının bir yıllık olduğunu ve kapsamının genişletilmesinin hedeflendiğini belirtti. İki ülke arasındaki ticaret hacminin 30-35 milyar dolara ulaşabilecek potansiyele sahip olduğunu ifade eden Bayraktar, "O anlaşmayı imzaladık. Bir yıllık bir anlaşma, onu daha tabii uzatmak ve dediğim gibi daha büyütmek istiyoruz esas itibarıyla. Bütün bu anlaşmalarla beraber Irak'la Türkiye'nin ticaret hacmi çok kısa bir süre içerisinde iki katına çıkabilir" dedi.

Irak'ın enerji altyapısına yönelik iş birliğine de değinen Bayraktar, "Şu anda Irak'ın çok ciddi bir elektrik problemi var. Altyapı sorunları var ama biz buna kısa vadede, orta vadeli ve uzun vadeli çözümleri de kendilerine sunduk. Bunlardan bir tanesi şu anda elektrik ihracatı yapıyoruz, burada miktarın artırılmasını Sayın Başbakan Sayın Cumhurbaşkanımızdan rica ettiler" ifadelerini kullandı.

"Körfez gazını Türkiye'ye ve Avrupa'ya taşıyacak büyük bir projeyi hedefliyoruz"

Bakan Bayraktar, Irak ile enerji alanındaki iş birliği başlıklarından birinin doğal gaz olduğunu belirterek, Irak'taki doğal gaz santrallerinin elektrik üretimi için gaz ihtiyacının bulunduğunu söyledi. Bayraktar, ilk etapta Türkiye'nin doğal gaz altyapısı kullanılarak Türkiye'deki doğal gazın bir kısmının Irak'a ihraç edilmesi seçeneği üzerinde çalışıldığını ifade etti.

Bakan Bayraktar, daha büyük hedeflerinin Basra'ya uzatılması planlanan petrol boru hattı ile elektrik iletim hatlarına paralel bir doğal gaz boru hattı inşa etmek olduğunu belirterek, "Daha büyük projemiz aslında bu. Basra'ya uzatmayı düşündüğümüz petrol boru hattına, elektrik iletim hatlarının yanına bir doğal gaz boru hattı yapıp belki ileride Katar doğal gazını, Körfez'de üretilecek doğal gazı ters akışla bu sefer Irak üzerinden Türkiye'ye ve Türkiye üzerinden de Avrupa'ya gitmesiyle alakalı da büyük bir projeyi de konuşuyoruz" bilgisini paylaştı.
Bakan Bayraktar, 2016'da hayata geçirilen Milli Enerji ve Maden Politikası kapsamında Türkiye'nin kendi gemileri ve ekipmanlarıyla yürüttüğü arama faaliyetlerinin Karadeniz'deki Sakarya Gaz Sahası ve Gabar keşifleriyle sonuç verdiğini, bunun da Türkiye Petrolleri'nin yurt dışındaki faaliyetlerini güçlendirdiğini söyledi. Bayraktar, Türkiye Petrolleri'nin Somali, Irak, Pakistan ve Bulgaristan'ın Karadeniz'deki offshore sahasında arama faaliyetlerini sürdürdüğünü belirterek, Afrika başta olmak üzere yeni uluslararası anlaşmaların da yakında duyurulacağını ifade etti.

Bakan Bayraktar, Somali'de sondaj çalışmalarını sürdüren Çağrı Bey gemisinin 3 bin 450 metre su derinliğinde yürüttüğü ilk kuyuda yaklaşık 4 bin metreye ulaştığını, sondajın ise 7 bin metreye kadar devam edebileceğini söyledi. İlk kuyunun sonuçlarına ilişkin gelecek haftaların takip edilmesi gerektiğini belirten Bayraktar, operasyonun zorluğuna rağmen gemilerin teknik kapasitesi ve Karadeniz'de kazanılan tecrübeyle Somali'den olumlu bir sonuç almayı hedeflediklerini ifade etti.

"Oruç Reis'in yeni görev yeri de Pakistan olacak"

Bakan Bayraktar, yıl başından bu yana Exxon, Chevron, BP, Shell ve Total ile iş birliği anlaşmaları imzaladıklarını belirterek, "Bu iş birliği anlaşmaları artık somut projelere dönüşüyor. BP anlaşması Kerkük'te somut ve ticari bir projeye dönmüş durumda, diğerleri de yavaş yavaş dönüşecek. Libya'da biri denizde biri karada iki saha almış durumdayız, daha büyük bir proje üzerinde de çalışıyoruz. Afrika'da Gine-Bissau, Angola ve Liberya'nın yanı sıra Kazakistan, Azerbaycan, Irak ve Pakistan'da faaliyetlerimiz sürüyor. Yakın zamanda Bangladeş'te deniz sahalarıyla ilgili süreci başlatacağız. Oruç Reis'in yeni görev yeri de Pakistan olacak" değerlendirmesinde bulundu.

8 milyon hanenin doğal gaz ihtiyacı Sakarya Gaz Sahamızdan sağlanacak"

Sakarya Gaz Sahası'na ilişkin son verileri de paylaşan Bayraktar, şunları kaydetti:
"Hakikaten gözbebeğimiz Sakarya Gaz Sahası. Orada da bu sene daha önce de ifade etmiştik aslında, bu sene önemli bir zaman dilimi. Çünkü biz ilk üretimi gerçekleştirdik. Ağustos ayı 2023 itibarıyla karaya gazı getirdik. Nisan ayında, Nisan 2023'te Cumhurbaşkanımızın katılımıyla güzel bir tören, büyük bir orada gaz yakma töreni yapmıştık hatırlarsanız. Ve üretim Ağustos'ta hanelerle, ticarethanelerle yani şebekeyle buluştu. Ve bugün 4 milyon hanenin doğal gaz ihtiyacı, evin doğal gaz ihtiyacı şu anda Sakarya gaz sahasından geliyor. Şimdi hedefimiz ikinci fazda bu senenin sonunda bu rakamı 8 milyona çıkarmak. Faz 2'de takvim net. 2026 sonunda biz üretimimizi Sakarya gaz sahasından iki katına, 20 milyon metreküpe çıkaracağız. Ama ben böyle çok metreküpler efendim şeyler konuşuyorum, variller konuşuyorum; insanımızın anlayacağı şekilde söyleyelim; Türkiye'deki 8 milyon evin doğal gaz ihtiyacı kendi gaz sahamızdan sağlanacak. Faz 2 bu senenin sonu itibarıyla. 2028'e geldiğimizde bu 16-17 milyon haneye çıkacak."

Gabar'ın Türkiye'nin en önemli petrol projelerinden biri haline geldiğini de dile getiren Bayraktar, "2021 yılında yapılan keşfin ardından bugün Gabar'da günlük 83 bin 200 varil üretime ulaştık. Aslında bu yeni bir rekor. Her gün yeni bir rekor kırıyoruz, yeni keşifler yapıyoruz ve üretimimizi artırmaya devam ediyoruz. Gabar inşallah daha da büyüyecek" dedi.

Bayraktar, ‘Terörsüz Türkiye' süreciyle birlikte bölgenin terörden arındırılmasının Gabar'daki enerji faaliyetlerinin önünü açtığını, bunun sosyal, ekonomik ve istihdam açısından önemli katkılar sağladığını, üretimin artmasıyla birlikte bölgede yeni yatırım ve istihdam imkanlarının da gündeme gelebileceğini söyledi. Küresel enerji piyasalarında jeopolitik gelişmeler nedeniyle belirsizlik ve fiyat dalgalanmalarının sürdüğünü belirten Bayraktar, Türkiye'nin bu risklere karşı uzun yıllardır kaynak ve güzergâh çeşitlendirme stratejisi izlediğini söyledi. Bu kapsamda 2016 yılında Türkiye ile Rusya arasında TürkAkım Doğal Gaz Boru Hattı için çalışmaların başlatıldığını hatırlatan Bayraktar, kısa sürede tamamlanan projenin Türkiye'nin doğal gaz arz güvenliğinin güçlendirilmesinde kritik rol oynadığını ifade etti.

"Türkiye'nin bütün depoları, doğal gaz depoları dolu vaziyette"

Doğal gaz arz güvenliğine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Bayraktar, "Şu anda Türkiye'nin bütün depoları, doğal gaz depoları dolu vaziyette. Doğal gaz altyapımızda depolarımız yaklaşık 6,3-6,5 milyar metreküplere ulaştı. Kışın en soğuk zamanında yaklaşık 45 gün boyunca hanelerimize yetecek kadar doğal gazı depolarımızda tutabiliyoruz. Hedefimiz bu kapasiteyi 12-13 milyar metreküpe çıkarmak" açıklamasında bulundu.

Petrol ve petrol ürünleri stoklarının da yakından takip edildiğini belirten Bayraktar, Hürmüz krizi kaynaklı gelişmelere rağmen bugüne kadar arz güvenliğinde herhangi bir sorun yaşanmadığını, alternatif tedarik kaynakları oluşturmak için enerji diplomasisi ve ticari ilişkilerin sürdürüldüğünü ifade etti. KKTC ile enerji iş birliğine ilişkin Bayraktar, Türkiye üzerinden adaya elektrik iletim hattı ve doğal gaz boru hattı projeleriyle enerji arz güvenliğinin sağlanmasının hedeflendiğini söyledi. Doğal gaz hattının yalnızca KKTC'nin ihtiyacına yönelik değil, ilerleyen dönemde Doğu Akdeniz'de bulunabilecek doğal gaz kaynaklarının Türkiye ve Avrupa'ya ulaştırılmasına imkan sağlayacak şekilde planlandığını belirten Bayraktar, adanın elektrikleşme sürecine de katkı sunmayı amaçladıklarını ifade etti.
Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nde ilk reaktöre ilişkin çalışmaların sürdüğünü belirten Bayraktar, test süreçlerinin devam ettiğini ve yıl sonunda ilk elektrik üretiminin hedeflendiğini söyledi. Güvenliğin öncelik olduğunu vurgulayan Bayraktar, ikinci, üçüncü ve dördüncü reaktörlerde de inşaat çalışmalarının devam ettiğini ifade etti.

Rus enerji şirketi Gazprom, Avrupa'nın yer altı doğalgaz depolarındaki gaz açığının soğuk hava döneminde güvenilir tedarik açısından ciddi risk oluşturduğunu bildirdi.

Gazprom'dan yapılan yazılı açıklamada, Avrupa'daki doğalgaz depolarının haziran ve temmuz dönemindeki doluluk verileri değerlendirildi.

Depolardaki gaz açığının 12 milyar metreküpe ulaştığı belirtilen açıklamada, depolarda 31 Temmuz itibarıyla geçen yılın aynı tarihine göre yüzde 17,3 daha az doğal gaz bulunduğuna işaret edildi.

Almanya, Hollanda ve Fransa'daki doğalgaz depolarının doluluk oranlarının Avrupa ortalamasının altında kaldığı bilgisine yer verilen açıklamada, "Mevcut durum, soğuk hava döneminde Avrupalı tüketicilere güvenilir doğal gaz tedariki açısından risk yaratıyor." ifadesi kullanıldı.

Gazprom'un Avrupa'ya doğalgaz ihracatı, yaptırımlar nedeniyle önemli oranda azalmıştı.

OPEC'ten yapılan açıklamaya göre, Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman, küresel piyasa koşulları ve görünümünü değerlendirmek üzere çevrim içi toplantı gerçekleştirdi.

Toplantıda, ülkelerin "petrol piyasasında istikrarı destekleme yönündeki ortak taahhütleri" doğrultusunda ve Nisan 2023'te duyurulan günlük 1,65 milyon varillik ek gönüllü üretim kesintileri kapsamında, eylül ay itibarıyla toplam üretimlerinin günlük 188 bin varil artırılması kararlaştırıldı.

Karar kapsamında en yüksek üretim artışı günlük 62'şer bin varille Suudi Arabistan ve Rusya'da gerçekleştirilecek. Gelecek ay, Irak günlük 26 bin varil, Kuveyt 16 bin varil, Kazakistan 10 bin varil, Cezayir 6 bin varil ve Umman ise 5 bin varil üretim artışına gidecek.

Grubun bir sonraki toplantısı ise 6 Eylül'de yapılacak.

Bulgaristan Bakanlar Kurulu, bugün aldığı kararla, Shell’in Khan Tervel Blok 1-26 sahasındaki petrol ve doğalgaz arama ruhsatından kaynaklanan hak ve yükümlülüklerinin yüzde 33'ünü devretmesine izin verdi. Böylece, arama faaliyetlerine katılan yeni ruhsat sahibi Türkiye Petrolleri oldu.

Kısmi devrin ardından sahayla ilgili ortaklık yapısı yüzde 42 Shell, yüzde 33 Türkiye Petrolleri ve yüzde 25 de OMV olacak biçimde şekillendi.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, 18 Şubat’ta imzalanan anlaşmaya refakat etmiş ve anlaşmaya ilişkin değerlendirmelerde bulunmuştu. Söz konusu sahanın 3 bin 800 kilometrekareden biraz daha fazla olduğuna işaret eden Bakan Bayraktar, “Bu saha, bizim Sakarya gaz sahamıza oldukça yakın bir mesafede diyebileceğimiz bir alan. Bulgaristan'ın bu münhasır ekonomik bölgesindeki, deniz yetki alanındaki sahada Shell'le ortak bir şekilde sismik faaliyeti ve sonrasında belki önümüzdeki yıl inşallah burada da bir arama kuyusuyla, yaklaşık 5 yıllık bir lisansa sahip olacağız” ifadelerini kullanmıştı.

Reuters’ın Kazakistan Enerji Bakanlığına dayandırdığı habere göre elde edilecek petrol ürünlerinin bir kısmının Kazakistan iç pazarında satılması, bir kısmının ise yeniden Rusya Federasyonu’na ihraç edilmesi planlanıyor.

Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, “Rus menşeli petrolün işlenmesi, elde edilen ürünlerin Kazakistan içinde satılması ve ürünlerin bir kısmının Rusya Federasyonu’na ihraç edilmesi konusunda görüşmeler yürütülmektedir” ifadesi kullanıldı.

Kazakistan Enerji Bakanlığı verilerine göre yürütülen temaslar, Kazak rafinerilerinin kapasitelerinin istikrarlı bir şekilde yüklenmesini ve iç pazarın teminini amaçlıyor.

Bununla birlikte işlenecek petrol hacimleri, anlaşma şartları ve görüşmelere katılan işletmelerin listesi açıklanmadı. Sevkiyat yönlerinin bizzat pazar katılımcıları tarafından belirleneceği kaydedildi.

Akaryakıt tedarikine ilişkin süreç ve kısıtlamalar

Reuters, 24 Haziran tarihinde dört kaynağa dayandırdığı haberinde, Moskova’nın Astana ile akaryakıt ithalatı konusunda görüşmeler yürüttüğünü bildirmişti.

Kazakistan Enerji Bakanı Yerlan Akkenjenov ise Kazakistan’ın Rus tarafından akaryakıt tedarikine ilişkin herhangi bir talep almadığını söylemişti.

Geçen hafta Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, ihtiyaç duyulması halinde Kazakistan’daki fazla petrol ürünlerinin Rusya’ya sevk edilebileceğini belirtti.

Novak, bu seçeneğin Kazak meslektaşlarla halihazırda görüşüldüğünü ve söz konusu durumun “küçük hacimleri” kapsadığını ifade etti.

Rusya hükümeti, 30 Temmuz tarihinde benzin, dizel ve diğer akaryakıt türlerinin ihracatına 31 Ocak 2027 tarihine kadar uygulanacak yeni bir geçici yasak getirdi. Bir önceki ihracat yasağının süresi 31 Temmuz tarihinde sona eriyordu.

Kaynak: Harici

Yaklaşık 1 milyar dolar değerindeki alım, enerji piyasasında yalnızca arz güvenliği değil, teslimat esnekliğinin de yeniden fiyatlandığını gösterdi. Katar’ın kendi ihracat akışı baskı altına girerken ABD kargolarının devreye alınması, Asya’daki alıcıların sözleşme güvenliği açısından yeni bir denge arayışına girdiğine işaret etti.

QatarEnergy’nin ABD’den aldığı spot LNG kargosu sayısı geçen yılki dört sevkiyata göre sekiz kattan fazla arttı. Son alımlarla birlikte toplam 33 kargo devreye alınmış oldu.

Bu kargoların 28’i alıcılara ulaştı, beşi ise sevkiyat sürecinde bulunuyor. Böylece Katar, kendi üretim gücüne rağmen kısa vadeli teslimat yükümlülüklerini karşılamak için dış kaynağa yönelmiş oldu.

Piyasa açısından dikkat çeken nokta, alımın büyüklüğü kadar zamanlaması oldu. Katar normal koşullarda Asya’ya LNG tedarik eden başlıca oyunculardan biri konumundayken, bu kez müşterilerini korumak için ABD gazını devreye soktu.

Asya’daki müşteriler öncelik oldu

Alımların temel amacı, Hürmüz hattındaki aksama nedeniyle riske giren teslimat takvimini telafi etmek oldu. Katar, özellikle uzun vadeli sözleşmelerle bağlı olduğu Asyalı müşterilere karşı yükümlülüklerini aksatmamak için spot piyasadan hızla gaz topladı.

Bu tablo, LNG piyasasında üretici olmanın tek başına yeterli olmadığını bir kez daha gösterdi. Yükleme takvimi, gemi güvenliği, sigorta maliyeti ve rota riski, fiziksel arz kadar belirleyici hale geldi.

Asya pazarı küresel LNG ticaretinin en kritik talep merkezi olmaya devam ederken, tedarikte yaşanan her gecikme fiyatlara ve navlun hesaplarına doğrudan yansıyor. Katar’ın ABD kargolarına yönelmesi, alıcıların kesintisiz teslimatı fiyat avantajının önüne koyduğunu ortaya koydu.

ABD LNG’si denge kaynağına dönüştü

Son gelişme, ABD’nin küresel LNG ticaretindeki “denge tedarikçisi” rolünü daha da güçlendirdi. Körfez çıkışında aksama yaşandığında devreye giren Amerikan spot kargoları, özellikle kısa vadeli açıkların kapatılmasında öne çıktı. Özetle yaşanan aksama ABD'nin pahalı LNG'si için yeni pazarlar yarattı.

ABD’den yapılan alımlar yalnızca Katar’ın teslimat zincirini desteklemedi; aynı zamanda küresel gaz ticaretinde yeni rota esnekliğinin nasıl kurulacağını da gösterdi. Bu esneklik, spot kargo bulabilen şirketler için avantaj yaratırken, uzun teslim süresine bağlı kalan alıcıları daha kırılgan hale getirebilir.

Küresel LNG akışında son yıllarda öne çıkan en önemli başlıklardan biri, üretim merkezinden çok lojistik güvenliğin belirleyici hale gelmesi oldu. Katar örneği, büyük üreticilerin bile jeopolitik baskı altında dış tedarike ihtiyaç duyabileceğini ortaya koydu.

Hürmüz Boğazı, dünya LNG ticaretinin beşte birinden fazlasının geçtiği stratejik bir hat konumunda bulunuyor. Bu koridorda yaşanan her aksama, yalnızca petrolü değil doğal gaz ticaretini de anında etkiliyor.

Boğazdaki riskin sürmesi halinde LNG’de navlun maliyetleri, sigorta primleri ve teslim süreleri üzerindeki baskının devam etmesi bekleniyor. Bu durum, spot piyasada ABD, Afrika ve Avustralya çıkışlı kargolara ilgiyi artırabilir.

Önümüzdeki dönemde Katar’ın ilave spot alıma gidip gitmeyeceği, Hürmüz hattındaki güvenlik görünümü ve Asya’daki alıcıların yeni sözleşme talepleri izlenecek. LNG piyasasında fiyat kadar teslimat güvenliğinin de ön plana çıktığı yeni bir dönem başladı.

Kaynak: Dünya

Aralıklı olarak devam eden çatışma süresince petrol fiyatları oldukça dalgalı bir seyir izledi. Vadeli işlem fiyatları geçen hafta varil başına 100 doların üzerine çıktı, ancak ABD ile İran arasındaki çatışmalarda duraklama yaşanmasının ardından 90 doların altına geriledi. ABD'nin İran'a açtığı savaş, Orta Doğu’daki üretimi ciddi şekilde kısıtladı ve bu da kota ayarlamalarının etkilerinin ortaya çıkmasının biraz zaman alacağı anlamına geliyor.

Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı ve OPEC konuyla ilgili henüz açıklama yapmadı.

Türkiye ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında 10 Temmuz’da imzalanan mutabakat zaptıyla birlikte Türkiye’den adaya ulaşacak doğalgaz boru hattı sisteminin inşasına ilişkin çalışmalar da başlatılmıştı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, 101 kilometre uzunluğundaki hattın 97 kilometresinin denizden, 4 kilometresinin de karadan geçeceğini belirtirken, Mersin Anamur ile Girne’nin doğusunda yer alan Teknecik arasında inşa edilecek hattın çift yönlü tasarlanacağını kaydetmişti. Bayraktar bu yolla gelecekte adada üretilebilecek doğal gazın Türkiye’ye, buradan da Avrupa’ya taşınmasının mümkün olabileceğini söylemişti.

Doğu Akdeniz’de 2020 boyunca karşılıklı ilan edilen Navtex ilanları Türkiye ile Yunanistan arasındaki gerilimi tırmandırmıştı. Yunanistan’ın Girit’in doğusunda Navtex ilan etmesinin ardından Türkiye ilan edilen alanın kıta sahanlığını kapsadığı gerekçesiyle karşı Navtex yayımlamıştı. Türkiye daha sonra Oruç Reis gemisinin sismik çalışmaları nedeniyle yeni duyurular yapmıştı.

Kaynak: Bloomberght

Güneydeki petrol zengini Basra ve kuzeydeki Kerkük bölgelerinden Türkiye'nin Ceyhan ve Suriye'de Tartus ve Lazkiye arasında yer alan Baniyas limanlarına kadar döşenmesi planlanan boru hattının, daha sonraki bir aşamada Ürdün'ün Kızıldeniz kıyısındaki Akabe kentine kadar uzatılması planlanıyor.

Irak Petrol Bakanı Besim Muhammed Hüdeyir, ülkesinin resmî haber ajansı INA'ya yaptığı açıklamada, söz konusu boru hattının fizibilitesi üzerine bir çalışmanın sürdüğünü ve Irak petrolü için yeni ihracat yolları bulma konusunda net bir stratejiye sahip olduklarını belirtti.

Irak, petrol ticaretine son derece bağımlı bir ekonomiye sahip. Petrol ihracatı normal zamanlarda devlet gelirlerinin yüzde 90'ından fazlasını oluşturuyor. Ülkede, aralarında devlet çalışanlarının, emeklilerin ve sosyal yardım alanların bulunduğu 10 milyondan fazla insanın aylık maaşı devlet bütçesinden karşılanıyor.

Yeni ihracat yolları için acil arayış

Hürmüz Boğazı aylardır yaşanan savaş sebebiyle fiilen abluka altında. Çatışmalar nedeniyle petrol üretimi düşen Irak hükümeti acilen alternatif ihracat yolları arıyor. Ancak petrolün, Hürmüz Boğazı'nın etrafından dolanılarak ihraç edilmesi durumunda bile İran'ın bölgedeki boru hatları ve diğer petrol tesislerine saldırma tehlikesi sürüyor. Kara yoluyla petrol ihracatı ise hem deniz yolundan daha pahalı hem de daha az verimli.

Şu anda hükümet, Kuzey Irak'taki Kürt bölgelerinden Türkiye'ye geçen mevcut bir boru hattını kullanıyor. Türkiye'ye giden bir diğer boru hattı ise Kürt bölgelerinden geçmiyor ve son test aşamasının ardından önümüzdeki günlerde faaliyete geçecek.

23 yıldır işlemeyen boru hattı yeniden faaliyete geçecek

Irak ve Suriye temsilcileri, Irak Başbakanı Ali el-Zeydi'nin birkaç gün önce Washington'a yaptığı ziyaret sırasında, her iki ülkeden geçen ve şu an kullanım dışı olan petrol boru hattının yeniden faaliyete geçirilmesi için bir niyet beyanı imzaladı.

Bu hattın günde 700 bin varil (her biri 159 litre) kapasitesi bulunuyor. ABD enerji devi Chevron'un ilgili konsorsiyuma liderlik etmesi kararlaştırıldı. 2003 yılında ABD'nin Irak işgali sırasında hasar gören boru hattı, o günden bu yana faaliyette değildi.

Irak topraklarında enerji alanındaki faaliyetler, İran savaşı nedeniyle kuzeydeki özerk Kürt bölgesinde de baskı altında. Sık sık ateş altında kalan bu bölgede faaliyetlerini yürüten, ABD enerji şirketi HKN Energy ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) şirketi Dana Gas, yeniden tırmanan çatışmalar sebebiyle bölgedeki çalışmalarını geçici olarak durdurdu.

Kaynak: Ekonomim

Birol, çarşamba günü Colorado’da düzenlenen Aspen Güvenlik Forumu kapsamında Bloomberg’e verdiği röportajda, iki tarafın saldırılarını artırmasının petrol, gübre, doğalgaz ve diğer yüklerin Hürmüz Boğazı üzerinden taşınmasını tehdit ettiğini belirterek, “Piyasalar tedirgin ve büyük bir belirsizlikle karşı karşıya” dedi.

Birol, “Hürmüz Boğazı kapalı kalırsa küresel ekonomiler, bölge ülkeleri, gelişmekte olan ülkeler ve Asya ekonomileri yeniden ciddi sıkıntılar yaşayabilir” ifadelerini kullandı.

"Küresel ekonomik etkiler ağırlaşabilir"

Boğazın aylar değil, haftalar içinde yeniden “tamamen ve koşulsuz şekilde” ulaşıma açılması gerektiğini vurgulayan Birol, aksi halde küresel ekonomik etkilerin ağırlaşabileceği uyarısında bulundu.

Birol, Basra Körfezi’nden enerji ve hammadde sevkiyatındaki aksaklıkların Güney Kore ve Japonya gibi ekonomileri de etkilediğini, ancak Bangladeş, Pakistan ve Hindistan gibi ülkelerin bu tür kesintilere karşı çok daha kırılgan olduğunu söyledi.

Son bir haftada gemilere yönelik saldırılar ve ABD’nin İran deniz taşımacılığına yönelik ablukayı yeniden uygulamaya koyması nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemi trafiği belirgin şekilde azaldı. Basra Körfezi içindeki Suudi Arabistan petrol yüklemeleri süper tankerleri hedef alan saldırıların ardından sert düşerken, Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) de boğazın ticari gemiler için hâlâ güvenli olmadığını açıkladı.

ABD, İran'la ilgili petrol lisansını kaldırdı

Bu lisans, 21 Haziran'da yayımlanan ve İran menşeli ham petrol, petrokimya ve petrol ürünlerinin üretimine, teslimatına ve satışına izin veren geçici lisansın yerini aldı. Böylelikle 7 Temmuz itibarıyla İran menşeli söz konusu ürünlerin satın alınması veya yüklenmesi dahil hiçbir işleme izin verilmeyeceği bildirildi.

Önceki lisans kapsamında izin verilen mevcut işlemlerin olağan şekilde tamamlanması ve tasfiye edilmesi için ise 17 Temmuz'a kadar süre tanındı.

Geçici muafiyet getirilmişti

OFAC tarafından geçen ay yayımlanan genel lisans ile İran menşeli ham petrol, petrokimya ürünleri ve petrol ürünlerinin üretimi, satışı, teslimatı veya gemilerden boşaltılması gibi normalde yasak olan tüm işlemlere geçici muafiyet sağlanmıştı.

Söz konusu iznin 21 Ağustos tarihine kadar geçerli olacağı ve ödemelerin ABD doları cinsinden yapılabileceği belirtilmişti.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.37 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 0,13 artarak 72,22 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 68,86 dolardan alıcı buldu.

Petrol fiyatları, Orta Doğu'da petrol arzının kademeli olarak toparlanmasına rağmen Hürmüz Boğazı'na ilişkin jeopolitik belirsizliklerin sürmesiyle yükseliş eğilimi gösterdi.

Körfez ülkelerinden petrol ihracatının yeniden artması ve Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ile OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubunun üretim artışı kararları arzın güçleneceğine işaret ederken ABD ile İran'dan Hürmüz Boğazı'nın geleceğine ilişkin gelen farklı mesajlar petrol piyasasında risk primini yüksek tutuyor.

OPEC+ grubu, pazar günü gerçekleştirdiği toplantıda ağustostan itibaren günlük üretim hedefini 188 bin varil artırma kararı aldı. İran'la yaşanan çatışmaların ardından Körfez ülkeleri kesintiye uğrayan petrol arzını yeniden devreye alırken ihracatlarını da artırdı. Haziranda OPEC üretimiyle Körfez ülkelerinin petrol ihracatı önceki aya göre yükselse de ihracat hacmi savaş öncesi seviyelerin altında kalmayı sürdürdü.

Hürmüz Boğazı üzerinden ham petrol sevkiyatında son haftalarda toparlanma görülürken Suudi Arabistan'ın ihracatını çatışma öncesi seviyelere yaklaştırması ve diğer Körfez üreticilerinin üretimlerini artırması küresel petrol arzının normalleşeceğine yönelik beklentileri güçlendirdi. Ancak fiziki arzın toparlanmasına karşın Hürmüz Boğazı'nın güvenliğine ilişkin belirsizlikler piyasaların odağında kalmaya devam ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın "ihtiyaç duyulan hemen her konuda anlaşmayı kabul ettiğini" ifade ederek, İranlı yetkililer Tahran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki etkisinden vazgeçmeyeceğini ve deniz taşımacılığına ilişkin şartları kabul etmeyeceğini belirtti. Taraflardan gelen çelişkili açıklamalar, petrol piyasasındaki belirsizliği artırırken fiyatlardaki aşağı yönlü hareketi de sınırlıyor.

Geçen hafta ABD'de açıklanan istihdam verilerinin ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artıracağına yönelik beklentileri zayıflatması ve Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin hafiflemesi küresel pay piyasalarını desteklemişti.

Öte yandan, piyasalarda yılın ikinci yarısında küresel petrol arzının talebi aşabileceğine yönelik beklentiler de güçleniyor. Çin'in ham petrol ithalatındaki zayıflama, büyük üretici ülkelerin ihracatındaki artış ve OPEC+'nın üretim artışlarını sürdürmesi arz fazlası beklentilerini desteklerken bu görünüm petrol fiyatlarındaki yükselişi sınırlayan başlıca unsur olarak öne çıkıyor.

Brent petrolde teknik olarak 72,15 doların destek, 71,78 doların ise direnç bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Piyasalarda arz fazlası beklentileri güçlenirken, OPEC+ grubunun ağustos ayında üretimi yeniden artırabileceği beklentisi de fiyatlar üzerinde aşağı yönlü etki oluşturdu.

Petrol fiyatları, Katar’ın ABD ile İran arasındaki Hürmüz Boğazı’na odaklanan dolaylı görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini açıklamasının ardından üst üste üçüncü işlem gününde geriledi.

Brent vadeli kontratları şu sıralarda 77 sent, yani yüzde 1,1 düşerek varil başına 70,80 dolara indi. ABD Batı Teksas türü ham petrol kontratları 84 sent, yani yüzde 1,2 kayıpla 67,74 dolara geriledi.

Petrol fiyatları bir önceki seansta da yüzde 1’in üzerinde düşmüştü. İki gösterge kontrat, bu hareketle dört ayın en düşük seviyelerine indi. Piyasa, Hürmüz Boğazı’ndan petrol akışının sürmesini arz riski açısından yeniden fiyatladı.

Hürmüz Boğazı risk primi geriledi

Petrol fiyatları üzerindeki baskının ana nedeni, Katar’dan gelen diplomasi açıklaması oldu. Katar, İran ve ABD’nin Hürmüz Boğazı odaklı dolaylı görüşmelerde ilerleme sağladığını bildirdi.

Hürmüz Boğazı, savaş öncesinde küresel petrol arzının yaklaşık beşte birini taşıyan ana geçiş noktasıydı. Dolayısıyla boğazın açık kalması, enerji piyasasında arz kesintisi riskini azaltıyor.

Katar Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, X üzerinden yaptığı açıklamada haziranda savaşı durduran mutabakatla ilgili başlıklarda olumlu ilerleme sağlandığını belirtti. Ancak taraflar kalıcı barışa yönelik somut bir aşama kaydettiğine dair işaret vermedi.

Petrol fiyatları açısından diplomasi başlığı hâlâ kırılgan bir denge yaratıyor. Piyasa, sevkiyatların devamını fiyatlarken jeopolitik risk primini tamamen silmiyor.

2025 yılında 422 milyon ton olarak gerçekleşen küresel LNG ticaretinin, normal şartlarda 2026'da büyüme trendini sürdürmesi bekleniyordu. Ancak Orta Doğu'da patlak veren çatışmalar ve ABD-İsrail’in İran ile olan savaşı, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığını felç etti. Yaşanan bu kriz nedeniyle küresel aylık LNG arzının yaklaşık beşte biri (yaklaşık %20) kesintiye uğradı. Katar’ın ihracat tesislerinin zarar gördüğü ve yeni projelerin ertelendiği bu süreçte, küresel ticaretin ancak yaz aylarında Hürmüz'deki trafiğin normale dönmesi halinde geçen yılki seviyelerini yakalayabileceği, büyümenin ise 2027’ye kalacağı tahmin ediliyor.

Yaşanan jeopolitik şoka rağmen LNG piyasasının geçmiş krizlere kıyasla çok daha dayanıklı bir duruş sergilediği belirtildi. Shell Entegre Gaz Başkanı Cederic Cremers, piyasanın mevcut durumuna ilişkin şu değerlendirmede bulundu:

"Çatışma, ekonominin tüm segmentlerine yayılan aksamalarla sistem genelinde bir şok yarattı; ancak LNG endüstrisi dayanıklı olduğunu ve değişen piyasa koşullarına uyum sağlayabildiğini kanıtladı."

Piyasanın bu direncinde, Kuzey Amerika’daki yeni sıvılaştırma tesislerinin devreye girmesi, mevcut altyapının güçlendirilmesi ve fiyat hassasiyeti yüksek olan Güney Asyalı alıcıların alternatif kaynaklara ya da kömüre yönelmesi etkili oldu. Kpler verilerine göre, yüksek fiyatların da etkisiyle Asya'nın LNG ithalatı 2026'nın ilk yarısında %4 azalarak 127,70 milyon tona geriledi. Krizin zirvesinde spot fiyatlar 20 dolar/mmBtu seviyesini aşsa da, şu sıralar barış umutlarıyla son dört ayın en düşük seviyesi olan 15,35 dolardan işlem görüyor.

Rapora göre, 2030 yılına kadar piyasaya yıllık 180 milyon tonluk yeni arzın girmesi bekleniyor. 2050 vizyonunda ise özellikle Güney ve Güneydoğu Asya, küresel LNG ithalatının %40'ını tek başına sırtlayacak. Japonya gibi olgun pazarlarda veri merkezleri yeni bir tüketim kapısı açarken, Avrupa'da ise azalan yerli gaz üretimi karşısında LNG, enerji güvenliğinin ve yenilenebilir enerjinin en büyük sigortası olmayı sürdürecek.

Shell, 2030 ve 2040'lı yıllarda oluşacak devasa talebi karşılayabilmek için şu an inşaatı devam eden projelere ek olarak, yıllık 200 micron ton kapasiteli yeni ihracat projelerine ve altyapı yatırımlarına ihtiyaç duyulduğunun altını çizdi.

Sektörün geleceğinde yatırımların kritik rol oynayacağına dikkat çeken Cederic Cremers, raporun sonuç bölümünde küresel enerji sistemine yönelik şu çağrıda bulundu:

"Hem arz hem de talep altyapısına daha fazla yatırım yapılması gerekirken, uzun vadeli görünüm güçlü kalmaya devam ediyor ve LNG küresel enerji sisteminde dengeleyici bir güç olmaya devam edecek."

Avrupa'daki depolarda bulunan doğal gaz miktarının 27 Haziran itibarıyla geçen yılın aynı tarihine kıyasla 9,7 milyar metreküp veya yüzde 16,7 daha düşük seviyede bulunduğu kaydedildi.

Açıklamada, Avrupa’daki yer altı doğal gaz depolarının doluluk oranının son 5 yılın en düşük seviyesinde seyrettiği vurgulanarak, “Avrupa’nın yer altı doğal gaz depolarının doldurulmasında açık önceki yıllara kıyasla büyüyor” ifadesine yer verildi.

Orta Doğu’daki gelişmelerden ötürü gaz fiyatlarının arttığı Avrupa'da, Körfez ülkelerinden sıvılaştırılmış doğal gaz ithalatı da çatışmalar nedeniyle aksıyor.

Rusya'nın Avrupa'ya gaz ihracatı da yaptırımlar nedeniyle önemli oranda azalmıştı.

Anlaşma süreci, Türkiye’nin son yıllarda çeşitlendirdiği enerji portföyüyle birlikte daha farklı bir zemine oturmuş durumda. Türkiye, artırdığı sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) alımları ve Karadeniz’deki Sakarya Gaz Sahası üretimi sayesinde İran gazına olan bağımlılığını önemli ölçüde azaltmış olsa da, İran’dan gelen arz tamamen devre dışı kalmış değil.

Bölgesel arz güvenliği açısından önemli

2025 yılı itibarıyla İran, Türkiye’ye yaklaşık 7,8 milyar metreküp doğal gaz tedarik etti. Bu miktar, Türkiye’nin toplam doğal gaz ithalatının yaklaşık yüzde 13’üne karşılık geliyor. Özellikle Doğu Anadolu’daki mevcut boru hattı altyapısının büyük ölçüde İran gazına göre tasarlanmış olması, bu kaynağın bölgesel arz güvenliği açısından önemini korumasına neden oluyor.

Enerji denkleminde yeni dönemi etkileyen en kritik faktör ise yaptırım rejimi ve ödeme kanalları. Eylül 2025’te JCPOA kapsamındaki yaptırımların yeniden devreye girmesiyle Birleşmiş Milletler yaptırımları tekrar uygulanmaya başlarken, finansal akışların daha da sıkı denetim altına girdiği bir dönem başladı.

Daha kısa ve esnek hükümler olabilir

ABD Hazine Bakanlığı’nın İran’a yönelik geçici yaptırım muafiyetinin petrol ve petrokimya ürünlerini kapsayıp doğal gazı kapsam dışı bırakması, Türk bankalarının İran Ulusal Gaz Şirketi’ne yapılacak ödemelerde daha temkinli davranmasına yol açıyor.

Bu çerçevede enerji piyasası kaynakları, yeni dönemde imzalanabilecek olası Türkiye–İran doğal gaz anlaşmasının daha düşük hacimli, daha kısa süreli ve yaptırım ile ödeme risklerine karşı daha esnek hükümler içerebileceğini değerlendiriyor.

Tüm bu gelişmeler ışığında, temmuz sonrasında Tebriz–Ankara boru hattındaki akışın nasıl şekilleneceği, yalnızca enerji arzı açısından değil, aynı zamanda yeni yaptırım mimarisinin enerji ticaretine etkisini göstermesi bakımından da kritik bir gösterge olacak.

Kaynak: Ekonomim

Çin'in Rus gazına ilgisinin sürdüğünü belirten Miller, "Çinli ortaklarımızla doğal gaz ihracatında yeni imkanları görüşüyoruz. Çin de bu alandaki ilgisini yoğun bir şekilde teyit ediyor" dedi.

Sevkiyatlar yüzde 25 arttı

Gazprom'un 2025'te Çin'in en büyük doğal gaz tedarikçisi konumuna yükseldiğini dile getiren Miller, Sibirya'nın Gücü boru hattı üzerinden sevkiyatın önceki yıla göre yüzde 25 arttığını söyledi.

Miller, Çin'e geçen yıl 38,8 milyar metreküp doğal gaz gönderildiğini, bu miktarın başlangıçta kararlaştırılan seviyenin 800 milyon metreküp üzerinde gerçekleştiğini ifade etti.

Rusya'nın Arktik bölgesindeki enerji kaynaklarına değinen Miller, "Rusya'nın Arktik bölgesindeki gaz kaynakları 100 trilyon metreküp seviyesinde hesaplanıyor." ifadesini kullandı.

Gazprom'un bölgede arama çalışmalarını artırdığını belirten Miller, Barents Denizi'ndeki Ledovoye ile Kara Denizi'ndeki Leningradskoye sahalarında tespit edilen gaz miktarının yükseldiğini bildirdi.

Miller, küresel doğal gaz tüketiminin 2025'te 4,3 trilyon metreküple rekor kırdığını, bu miktarın 2050'ye kadar yüzde 30'dan fazla artabileceğini öngördüklerini sözlerine ekledi.

Dünyanın en büyük doğal gaz üreticileri arasında yer alan Gazprom, son yıllarda Asya pazarlarına ihracata ve üretimde Arktik bölgesine odaklanıyor.

Kaynak: Dünya